Chuẩn mực Kiểm toán nhà nước 2530 - Lấy mẫu kiểm toán trong kiểm toán tài chính
Kiểm toán - Ngày đăng : 08:38, 19/12/2025
Câu hỏi 1: Trong hệ thống CMKTNN, rủi ro lấy mẫu được hiểu là gì?
Trả lời: Đoạn 05 (iii) CMKTNN 2530 quy định rủi ro lấy mẫu là rủi ro mà ý kiến của KTVNN đưa ra dựa trên việc kiểm tra mẫu đã chọn có thể khác so với ý kiến đưa ra nếu kiểm tra toàn bộ tổng thể với cùng một thủ tục kiểm toán. Rủi ro lấy mẫu có thể dẫn tới một trong hai loại đánh giá sai như sau:
Xác định rằng các kiểm soát có hiệu quả cao hơn so với hiệu quả thực tế của các kiểm soát đó (đối với thử nghiệm kiểm soát) hoặc xác định rằng không có sai sót trọng yếu trong khi thực tế lại có tồn tại sai sót trọng yếu (đối với kiểm tra chi tiết). KTVNN cần phải đặc biệt quan tâm đến loại đánh giá sai này vì có thể dẫn đến ý kiến kiểm toán không phù hợp;
Xác định rằng các kiểm soát có hiệu quả kém hơn so với hiệu quả thực tế của các kiểm soát đó (đối với thử nghiệm kiểm soát) hoặc xác định rằng có sai sót trọng yếu trong khi thực tế lại không có (đối với kiểm tra chi tiết). Loại đánh giá sai này ảnh hưởng đến hiệu quả của cuộc kiểm toán vì thường dẫn tới việc phải thực hiện nhiều hơn các thủ tục kiểm toán bổ sung để chứng minh rằng xác định ban đầu là không đúng.
Câu hỏi 2: Trong hệ thống CMKTNN, lấy mẫu thống kê và lấy mẫu phi thống kê được hiểu là gì?
Trả lời: Đoạn 05 (vii) CMKTNN 2530 quy định lấy mẫu thống kê là phương pháp lấy mẫu để kiểm tra có các đặc điểm sau:
Các phần tử được lựa chọn ngẫu nhiên vào mẫu;
Sử dụng lý thuyết xác suất thống kê để đánh giá kết quả mẫu, bao gồm cả việc định lượng rủi ro lấy mẫu.
Một phương pháp lấy mẫu không có hai đặc điểm nêu trên được coi là lấy mẫu phi thống kê.
Câu hỏi 3: Mục đích của lấy mẫu trong kiểm toán tài chính là gì?
Trả lời: Đoạn 07 CMKTNN 2530 quy định lấy mẫu kiểm toán cho phép KTVNN thu thập và đánh giá các bằng chứng kiểm toán về một số tính chất của các phần tử được lựa chọn nhằm đưa ra hoặc giúp đưa ra đánh giá về tổng thể được lấy mẫu.
Câu hỏi 4: Khi lựa chọn các phần tử vào mẫu để kiểm tra có những phương pháp nào?
Trả lời: Đoạn 13 CMKTNN 2530 quy định có hai phương pháp lựa chọn các phần tử vào mẫu để kiểm tra: Lấy mẫu thống kê và lấy mẫu phi thống kê. Trong phương pháp lấy mẫu thống kê, các phần tử được lựa chọn vào mẫu một cách ngẫu nhiên để mỗi đơn vị lấy mẫu có một xác suất được lựa chọn xác định. Đối với phương pháp lấy mẫu phi thống kê, KTVNN sử dụng xét đoán chuyên môn để lựa chọn các phần tử của mẫu.
Câu hỏi 5: Khi xét thấy một sai lệch hay sai sót phát hiện được trong một mẫu là một sai phạm cá biệt, KTVNN cần thực hiện thủ tục gì nữa không?
Trả lời: Đoạn 19 CMKTNN 2530 quy định khi xét thấy một sai lệch hay sai sót phát hiện được trong một mẫu là một sai phạm cá biệt, KTVNN phải đảm bảo ở mức độ cao rằng sai lệch hay sai sót đó không đại diện cho tổng thể. KTVNN phải thực hiện các thủ tục kiểm toán bổ sung để thu thập đầy đủ bằng chứng kiểm toán thích hợp chứng minh rằng sai lệch hay sai sót đó không ảnh hưởng đến phần còn lại của tổng thể.
Câu hỏi 6: Trong trường hợp KTVNN xác định rằng việc lấy mẫu kiểm toán chưa cung cấp được cơ sở hợp lý cho các đánh giá về tổng thể đã được kiểm tra, KTVNN có thể thực hiện thủ tục gì tiếp theo?
Trả lời: Đoạn 23 (ii) CMKTNN 2530 quy định trong trường hợp KTVNN xác định rằng việc lấy mẫu kiểm toán chưa cung cấp được cơ sở hợp lý cho các đánh giá về tổng thể đã được kiểm tra, KTVNN có thể:
Yêu cầu đơn vị được kiểm toán kiểm tra làm rõ các sai sót đã được phát hiện và khả năng có các sai sót khác và thực hiện những điều chỉnh cần thiết;
Điều chỉnh nội dung, lịch trình và các thủ tục kiểm toán tiếp theo để có thể đạt được mức độ đảm bảo về cơ sở hợp lý cho các đánh giá về tổng thể đã được kiểm tra. Chẳng hạn, trong trường hợp thử nghiệm kiểm soát, KTVNN có thể mở rộng cỡ mẫu, thực hiện một thử nghiệm kiểm soát thay thế hoặc điều chỉnh các thử nghiệm cơ bản liên quan./.