Tạo nền tảng cho mô hình kiểm toán số

Đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, bảo đảm an toàn dữ liệu

Trong những năm qua, KTNN đã xác định CNTT là yếu tố then chốt trong việc đổi mới phương thức quản lý và thực hiện nhiệm vụ kiểm toán. Trước yêu cầu chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, phương thức quản trị, kế toán và vận hành của các đơn vị được kiểm toán ngày càng dựa trên nền tảng dữ liệu số, đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với KTNN phải tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng CNTT.

Công tác ứng dụng CNTT tại KTNN được triển khai bám sát Chiến lược phát triển KTNN đến năm 2030; Chiến lược phát triển và kiến trúc tổng thể CNTT giai đoạn 2019-2025, tầm nhìn đến năm 2030; cùng Kiến trúc dữ liệu của KTNN. CNTT đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ triển khai kiểm toán số, phù hợp với định hướng xây dựng Chính phủ điện tử, phát triển kinh tế số và xã hội số.

KTNN đã xây dựng Trung tâm dữ liệu chính và Trung tâm dữ liệu dự phòng, hình thành hạ tầng CNTT thống nhất, bảo đảm lưu trữ tập trung, hoạt động ổn định, liên tục của các hệ thống thông tin. Việc triển khai mô hình điện toán đám mây riêng phù hợp với đặc thù hoạt động kiểm toán đã góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, vận hành hệ thống. Hệ thống hội nghị truyền hình trực tuyến với 16 điểm cầu hỗ trợ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành, đào tạo, qua đó giảm chi phí tổ chức họp và hội nghị.

Cùng với đầu tư hạ tầng, KTNN đặc biệt chú trọng công tác bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng; triển khai nhiều giải pháp nhằm tăng cường bảo vệ hệ thống CNTT, bảo đảm an toàn dữ liệu trong môi trường số.

Trên nền tảng hạ tầng kỹ thuật, KTNN đã triển khai hơn 30 phần mềm và cơ sở dữ liệu phục vụ hoạt động của toàn Ngành, trong đó có các ứng dụng phục vụ chỉ đạo, điều hành; ứng dụng hỗ trợ quản lý hoạt động kiểm toán, cung cấp thông tin và hỗ trợ kỹ thuật; hệ thống trao đổi dữ liệu với các Bộ, ngành và đơn vị được kiểm toán; cùng các ứng dụng phục vụ công tác thông tin, tuyên truyền và quản trị hệ thống.

Công tác chỉ đạo, điều hành được đẩy mạnh điện tử hóa, đặc biệt là quy trình theo dõi văn bản đi - đến. Hệ thống quản lý cán bộ hỗ trợ kịp thời thông tin về quy hoạch, bổ nhiệm, luân chuyển, đào tạo, nâng lương. Công tác khảo sát nhu cầu, lập kế hoạch đào tạo và đánh giá định kỳ kiến thức chuyên môn cũng được thực hiện trên phần mềm, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nguồn nhân lực.

KTNN đã xây dựng hệ thống báo cáo nhanh, tích hợp dữ liệu từ các phần mềm nội bộ, tổng hợp thông tin dưới dạng số liệu và biểu đồ về xử lý văn bản, công tác nhân sự, tiến độ kiểm toán, kết quả kiểm toán và thực hiện kiến nghị. Giải pháp điều hành trên thiết bị di động cũng được triển khai, hỗ trợ hiệu quả hoạt động quản lý, điều hành, nâng cao hiệu suất công việc và giảm chi phí hành chính.

Hướng tới kiểm toán số, kiểm toán dựa trên dữ liệu và AI

Việc ứng dụng CNTT trong hoạt động nghiệp vụ đã tạo tiền đề quan trọng để KTNN từng bước chuyển từ phương pháp kiểm toán truyền thống sang kiểm toán hiện đại dựa trên dữ liệu số. Các đơn vị thường xuyên cập nhật tiến độ kiểm toán, nhật ký kiểm toán và số liệu trên các phần mềm tổng hợp kết quả và theo dõi thực hiện kiến nghị, giúp lãnh đạo kịp thời nắm bắt tình hình và đưa ra chỉ đạo phù hợp.

Thực hiện Nghị định số 278/2025/NĐ-CP, KTNN đẩy mạnh kết nối, chia sẻ dữ liệu với Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bảo hiểm xã hội Việt Nam, qua đó khai thác hiệu quả dữ liệu phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành, hướng tới Chính phủ số. Từ năm 2021, Cổng trao đổi thông tin với các đơn vị được kiểm toán được triển khai, hình thành kênh trao đổi dữ liệu điện tử hai chiều. Đến nay, KTNN đã tiếp nhận khoảng 11.000 báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán ngân sách và dự toán kinh phí do các đơn vị được kiểm toán cung cấp.

Việc tổ chức kiểm toán trên môi trường số giúp tận dụng hiệu quả tài nguyên dữ liệu, nâng cao chất lượng kiểm toán, rút ngắn thời gian thực hiện, hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động thường xuyên của đơn vị được kiểm toán, đồng thời tăng cường tính công khai, minh bạch.

Năm 2025 đánh dấu bước tiến quan trọng trong nghiên cứu, thử nghiệm ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). KTNN đã triển khai thử nghiệm 6 bài toán AI, tập trung vào khai thác, tổng hợp kinh nghiệm kiểm toán; phân tích, lựa chọn đơn vị phục vụ lập kế hoạch kiểm toán; kiểm soát chất lượng báo cáo kiểm toán; kiểm toán các gói thầu số hóa, đầu tư công; xây dựng kho dữ liệu đề tài khoa học ngành Kiểm toán; hỗ trợ lập, thẩm định dự thảo văn bản. Kết quả thử nghiệm là cơ sở quan trọng để tiếp tục xây dựng nền tảng AI trong thời gian tới.

Trên cơ sở Nghị quyết số 57/NQ-TW, KTNN đã xây dựng kế hoạch và lộ trình đẩy mạnh ứng dụng CNTT gắn với Chiến lược phát triển đến năm 2030. Trọng tâm là xây dựng, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật tập trung, tích hợp; phấn đấu đến năm 2028 cơ bản hình thành trung tâm điều hành, xử lý tập trung; đồng thời đẩy mạnh số hóa, phát triển kho dữ liệu tập trung và nền tảng dữ liệu lớn.

KTNN định hướng phát triển các phần mềm phục vụ chỉ đạo, điều hành và kiểm toán dựa trên dữ liệu lớn; xây dựng hệ thống báo cáo, phân tích, dự báo ứng dụng AI; phấn đấu đến năm 2026 hoàn thành ký số 100% nhật ký kiểm toán điện tử và số hóa toàn bộ hồ sơ kiểm toán. Song song với đó là hoàn thiện cơ chế, chính sách về CNTT, tăng cường bảo đảm an toàn thông tin và phát triển nguồn nhân lực số.

Với những bước đi đồng bộ, KTNN đang tạo nền tảng vững chắc để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động kiểm toán, đáp ứng yêu cầu quản lý tài chính công và tài sản công trong thời đại số./.

HOÀNG THỊ ÚT