Tái cơ cấu ngân hàng: Hành trình còn nhiều việc phải làm
Ngân hàng - Tín dụng - Ngày đăng : 08:42, 22/01/2026
An toàn hệ thống tiếp tục được giữ vững
Báo cáo của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và Chính phủ cho thấy, đến nay, hầu hết các TCTD đã hoàn thành việc phê duyệt và đang triển khai phương án cơ cấu lại gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2021-2025. Các giải pháp tập trung vào nâng cao chất lượng tín dụng, đẩy mạnh xử lý nợ xấu, củng cố năng lực quản trị, điều hành và ứng dụng khoa học - công nghệ.
Phần lớn các TCTD hiện đáp ứng đầy đủ các quy định về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu riêng lẻ, tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn, tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi. Trong 5 năm qua, 4 ngân hàng thương mại nhà nước đã thu về 8.399,4 tỷ đồng từ hoạt động thoái vốn nhà nước tại các doanh nghiệp.
Một dấu ấn nổi bật trong giai đoạn 2021-2025 là việc hoàn thành chuyển giao bắt buộc đối với 4 ngân hàng yếu kém. Theo quyết định của NHNN, từ cuối năm 2024, CBBank và OceanBank được chuyển giao bắt buộc về Vietcombank và MB. Tiếp đó, đầu năm 2025, GPBank và DongA Bank được chuyển giao về VPBank và HDBank.
Ngay sau khi tiếp nhận, các ngân hàng mẹ đã nhanh chóng triển khai nhiều biện pháp cải tổ toàn diện. Bốn ngân hàng yếu kém được đổi tên và tái định vị thương hiệu theo hướng ngân hàng số, ngân hàng công nghệ thế hệ mới. Cụ thể, DongA Bank đổi tên thành Ngân hàng số Vikki (Vikki Bank); CBBank trở thành Ngân hàng Thương mại TNHH MTV Ngoại thương Công nghệ số (VCBNeo); OceanBank đổi tên thành Ngân hàng TNHH MTV Việt Nam Hiện Đại (MBV); còn GPBank trở thành Ngân hàng Thương mại TNHH MTV Kỷ Nguyên Thịnh Vượng, tiếp tục sử dụng tên viết tắt GPBank.
Trước khi được chuyển giao, cả 4 ngân hàng này đều nằm trong diện kiểm soát đặc biệt của NHNN do lượng lớn nợ xấu và lỗ lũy kế kéo dài nhiều năm. Tuy nhiên, chỉ sau hơn một năm tái cấu trúc, các ngân hàng đã hoàn thành mục tiêu đề ra cho năm đầu tiên của giai đoạn cơ cấu lại. Quy mô tổng tài sản, huy động vốn và dư nợ tín dụng đều ghi nhận mức tăng trưởng cao; nợ xấu từng bước được xử lý; nhiều ngân hàng đã có lãi hoặc giảm mạnh mức lỗ so với cùng kỳ năm 2024.
Đến hết năm 2025, VCBNeo ghi nhận lợi nhuận hơn 1.800 tỷ đồng, sau nhiều năm thua lỗ. Tại MBV, tỷ lệ nợ xấu giảm mạnh từ khoảng 30% xuống còn 3%, tạo nền tảng cho hoạt động kinh doanh ổn định. GPBank trở thành ngân hàng chuyển giao bắt buộc đầu tiên có lãi chỉ sau 5 tháng được tiếp nhận, với lợi nhuận ước đạt khoảng 500 tỷ đồng trong năm 2025. Trong khi đó, Vikki Bank bắt đầu có lãi sau 7 tháng chuyển đổi, thu hút hơn 1,3 triệu khách hàng mới và ra mắt mô hình Vikki Café - chi nhánh thế hệ mới.
Có thể thấy, với sự tham gia sâu của các ngân hàng thương mại lớn, cùng việc chuyển giao công nghệ, mô hình quản trị hiện đại và nguồn lực tài chính, các ngân hàng yếu kém đang từng bước hồi sinh. Kết quả tích cực này mở ra chương mới cho tiến trình tái cấu trúc hệ thống ngân hàng Việt Nam, góp phần giữ vững sự ổn định, an toàn của hệ thống các TCTD, củng cố niềm tin của người dân và doanh nghiệp vào hệ thống ngân hàng.
Tiếp tục xử lý triệt để các ngân hàng yếu kém
Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình xử lý các TCTD yếu kém vẫn gặp không ít khó khăn, đặc biệt là những vướng mắc về hành lang pháp lý và cơ chế hỗ trợ đối với các TCTD tham gia xử lý hoặc nhận chuyển giao bắt buộc. Một số TCTD triển khai phương án cơ cấu lại còn chậm, chưa bảo đảm tiến độ và mục tiêu đề ra.
Nợ xấu đã được xử lý một bước quan trọng, song nhiều khoản nợ vẫn chưa thể giải quyết dứt điểm do liên quan đến các vụ án kinh tế, hồ sơ pháp lý chưa hoàn chỉnh; trong khi năng lực tài chính và khả năng trích lập dự phòng rủi ro của một số TCTD còn hạn chế.
Tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ ngành ngân hàng năm 2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu tiếp tục cơ cấu lại triệt để các TCTD yếu kém. Riêng đối với Ngân hàng SCB, Thủ tướng chỉ đạo nghiên cứu giải pháp phù hợp theo hướng tập trung thu hồi tài sản gắn với tái cơ cấu, bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định của Đảng và pháp luật Nhà nước; đồng thời tăng cường kiểm soát nội bộ trong hệ thống ngân hàng theo tinh thần “phòng bệnh hơn chữa bệnh”.
Chỉ đạo tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai công tác năm 2026 của Chính phủ và chính quyền địa phương, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu xử lý tận gốc các yếu kém của TCTD, tình trạng sở hữu chéo, sở hữu ngầm, cho vay quan hệ; nghiên cứu cơ chế giải thể có kiểm soát đối với ngân hàng yếu kém; cho phép thành lập ngân hàng mới, tổ chức tài chính vi mô nhằm nâng cao tính cạnh tranh, an toàn và đa dạng của hệ thống tài chính.
Trong 25 năm qua, hệ thống ngân hàng nước ta đã trải qua 5 đợt tái cơ cấu với các giai đoạn: 1998-2003, 2005-2008, 2011-2015, 2016-2020, 2021-2025. Mỗi giai đoạn tái cơ cấu đều xuất phát từ những yêu cầu cấp thiết của tình hình kinh tế trong nước và tác động của diễn biến kinh tế thế giới, đạt được những kết quả nhất định.
Theo các chuyên gia, việc nghiên cứu áp dụng cơ chế giải thể đối với TCTD yếu kém là hướng đi phù hợp với thông lệ quốc tế và điều kiện thực tiễn của Việt Nam, nhất là trong bối cảnh khung pháp lý về giải thể, phá sản ngân hàng và bảo hiểm tiền gửi đã từng bước được hoàn thiện. Tuy nhiên, NHNN cần xây dựng lộ trình triển khai thận trọng, hợp lý để các chủ thể liên quan có thời gian chuẩn bị, hạn chế tác động bất lợi và bảo đảm hiệu quả.
Năm 2025, hàng loạt văn bản pháp lý quan trọng liên quan đến lĩnh vực ngân hàng chính thức có hiệu lực. Nghị định số 69/2025/NĐ-CP của Chính phủ cho phép nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa lên 49% tại một số ngân hàng thương mại, đặc biệt là các ngân hàng yếu kém hoặc thuộc diện nhận chuyển giao bắt buộc. Bên cạnh đó, NHNN đã ban hành các thông tư nhằm nâng cao yêu cầu an toàn vốn, chuyển giám sát ngân hàng sang mô hình dựa trên rủi ro theo thông lệ quốc tế và giảm 50% tỷ lệ dự trữ bắt buộc đối với các ngân hàng tham gia nhận chuyển giao bắt buộc. Đáng chú ý, việc luật hóa Nghị quyết số 42/2017/QH14 được xem là bước ngoặt quan trọng trong xử lý nợ xấu.
Các chính sách và chỉ đạo nêu trên cho thấy, tiến trình tái cơ cấu ngân hàng vẫn còn nhiều việc phải làm, song cũng mở ra dư địa quan trọng để các TCTD củng cố năng lực tài chính, nâng cao quản trị rủi ro, qua đó góp phần bảo đảm an toàn, ổn định cho hệ thống ngân hàng và nền kinh tế./.