Kiểm toán nhà nước chuyên ngành II tổ chức kiểm toán đáp ứng yêu cầu mới

Điều chỉnh lịch biểu kiểm toán và triển khai các nhóm giải pháp

Luật Ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2025 quy định thời hạn phê chuẩn quyết toán chậm nhất là 12 tháng, rút ngắn 6 tháng so với quy định trước đây. Riêng đối với các Bộ, ngành, thời gian lập và gửi báo cáo quyết toán được rút ngắn 3 tháng. Quy định này đòi hỏi các Bộ, cơ quan Trung ương phải hoàn thành báo cáo quyết toán sớm hơn, đồng thời yêu cầu KTNN điều chỉnh lịch biểu, kế hoạch tổ chức kiểm toán cho phù hợp.

Theo mốc thời gian mới, đến ngày 15/8, Bộ Tài chính phải trình Chính phủ báo cáo quyết toán của các Bộ, ngành đã được kiểm toán. Điều này tạo áp lực lớn về tiến độ đối với KTNN nói chung và KTNN chuyên ngành II nói riêng, đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường phối hợp với các Bộ, cơ quan Trung ương ngay từ giai đoạn lập báo cáo quyết toán, thay vì chỉ kiểm toán sau khi báo cáo đã hoàn thành.

Phó Kiểm toán trưởng KTNN chuyên ngành II Phan Trường Giang cho biết, đơn vị sẽ triển khai 8 nhóm giải pháp nhằm đáp ứng yêu cầu của Luật NSNN năm 2025. Trọng tâm trước hết là điều chỉnh lịch biểu, kế hoạch tổ chức kiểm toán báo cáo quyết toán NSNN, bảo đảm phù hợp với thời gian lập, hoàn thành và trình duyệt theo quy định mới.

Theo kế hoạch, KTNN chuyên ngành II sẽ hoàn thành kiểm toán báo cáo quyết toán NSNN trước ngày 30/6; tổ chức kiểm toán báo cáo quyết toán của các đơn vị dự toán cấp I là các Bộ, cơ quan Trung ương sau ngày 05/7 và hoàn thành trước ngày 15/8 để gửi Bộ Tài chính. Cùng với đó, KTNN chuyên ngành II tăng cường phối hợp với các Bộ, cơ quan Trung ương trước, trong và sau kiểm toán; đẩy mạnh công tác khảo sát, thu thập thông tin và lập kế hoạch kiểm toán từ sớm.

Một nội dung đáng chú ý trong tổ chức kiểm toán năm 2026 đối với niên độ ngân sách năm 2025 là việc sắp xếp các Bộ, ngành theo cụm. Theo đó, KTNN chuyên ngành II tạm chia thành ba nhóm, gồm nhóm Bộ, ngành lớn như Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính; nhóm Bộ, ngành trung bình và nhỏ; và nhóm các cơ quan đặc thù gồm Văn phòng Chủ tịch nước, Văn phòng Quốc hội và Văn phòng Chính phủ.

Kiểm toán đồng hành, hướng tới kiểm toán trên dữ liệu điện tử

Trong bối cảnh đến ngày 05/7 các Bộ, ngành mới có báo cáo quyết toán, Phó Kiểm toán trưởng Phan Trường Giang cho rằng KTNN không thể chờ đến khi có đầy đủ báo cáo mới bắt đầu kiểm toán. Theo đó, KTNN chuyên ngành II có thể thực hiện kiểm toán đồng hành, phối hợp cùng các đơn vị trong quá trình lập báo cáo quyết toán, qua đó rút ngắn thời gian và bảo đảm tiến độ chung.

Nhấn mạnh vai trò của công nghệ trong việc đáp ứng yêu cầu mới, ông Phan Trường Giang cho rằng việc đẩy nhanh tiến độ kiểm toán chỉ có thể thực hiện hiệu quả khi có sự hỗ trợ của công nghệ. Luật NSNN năm 2025 quy định bắt buộc công khai NSNN trên Cổng thông tin điện tử của các Bộ, ngành, qua đó tạo điều kiện để KTNN từng bước triển khai kiểm toán trên dữ liệu điện tử, hướng tới kiểm toán số hóa, nâng cao hiệu quả và tính kịp thời của hoạt động kiểm toán.

Yêu cầu phối hợp đồng bộ trong tổ chức kiểm toán

Theo đánh giá của lãnh đạo KTNN chuyên ngành II, kiểm toán quyết toán NSNN là công cụ then chốt nhằm bảo đảm minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quản lý, sử dụng ngân sách. Để thực hiện hiệu quả Luật NSNN năm 2025, Bộ Tài chính và các Bộ, cơ quan Trung ương cần tiếp tục hoàn thiện quy trình lập dự toán, đẩy mạnh công khai dữ liệu, rút ngắn thời gian lập báo cáo quyết toán và tăng cường kiểm soát nội bộ.

Quốc hội và Ủy ban Kinh tế - Tài chính cần khai thác hiệu quả kết quả kiểm toán trong quá trình phê chuẩn NSNN, giám sát việc thực hiện các kiến nghị kiểm toán và khuyến khích chia sẻ dữ liệu.

Về phía KTNN, yêu cầu đặt ra là tiếp tục hoàn thiện quy trình kiểm toán theo hướng số hóa, xây dựng hệ thống cảnh báo rủi ro, nâng cao năng lực kiểm toán viên và tăng cường theo dõi, giám sát việc thực hiện kiến nghị kiểm toán.

Theo quy định mới, KTNN chuyên ngành II chỉ có khoảng 25 ngày để thực hiện kiểm toán tại các Bộ, cơ quan Trung ương. Phó Kiểm toán trưởng Nguyễn Thanh Hà nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm đúng hạn việc thông qua dự thảo báo cáo kiểm toán theo các mốc thời gian đã được xác định.

Để bảo đảm tiến độ trong điều kiện chưa có đầy đủ số liệu thực hiện chi tiết, KTNN chuyên ngành II thống nhất vận dụng số liệu dự toán khi lập kế hoạch kiểm toán. Việc sử dụng số liệu dự toán được xác định là có cơ sở pháp lý cao nhất trong bối cảnh chưa có số liệu thực hiện từ các đơn vị sự nghiệp.

Lộ trình kiểm toán năm 2026 và công tác tập huấn

Theo kế hoạch, KTNN chuyên ngành II dự kiến tổ chức cuộc kiểm toán đầu tiên vào ngày 04/3/2026 và có thể triển khai sớm hơn nếu có điều kiện. Trong đó, đợt 1 thực hiện kiểm toán báo cáo quyết toán tại Bộ Xây dựng, Bộ Nội vụ và Văn phòng Chính phủ; đợt 2 gồm Bộ Tài chính, Văn phòng Quốc hội và Văn phòng Chủ tịch nước, với nội dung, mục tiêu và phạm vi cơ bản giống nhau.

Để chuẩn bị cho công tác tổ chức kiểm toán, từ ngày 22/01 đến 30/01, KTNN chuyên ngành II tổ chức đợt tập huấn cho toàn thể công chức, kiểm toán viên. Nội dung tập huấn tập trung phổ biến các điểm mới của Luật NSNN năm 2025, Kế hoạch kiểm toán năm 2026, mục tiêu, trọng yếu và nội dung kiểm toán chủ yếu; đồng thời trao đổi chuyên môn, nghiệp vụ và kinh nghiệm trong kiểm toán chi thường xuyên, chi đầu tư và kiểm toán báo cáo quyết toán NSNN tại các Bộ, ngành.

Bên cạnh đó, đợt tập huấn dành thời gian trao đổi về phương pháp tiếp cận kiểm toán dựa trên đánh giá rủi ro và xác định trọng yếu; trao đổi thông tin về Hệ thống Thông tin quản lý Ngân sách và Kho bạc (Tabmis); xây dựng cơ sở dữ liệu đơn vị được kiểm toán; phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật mới trong quản lý, điều hành NSNN và tài sản công.

Đáng chú ý, nội dung tập huấn còn đi sâu vào chuyên đề kiểm toán môi trường, với các đề cương cụ thể về công tác quản lý, bảo vệ môi trường tại các nhà máy xi măng và quản lý nhà nước về xử lý chất thải tại các nhà máy nhiệt điện than trong giai đoạn 2023-2025.

Thông qua hoạt động tập huấn nội bộ, KTNN chuyên ngành II trang bị cho công chức, kiểm toán viên những kiến thức cập nhật về hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong quản lý NSNN, tài sản công và quyết toán ngân sách; đồng thời quán triệt các yêu cầu, chỉ đạo của lãnh đạo Ngành và lãnh đạo đơn vị, thể hiện quyết tâm đổi mới toàn diện.

Với việc triển khai đồng bộ các giải pháp nêu trên, KTNN chuyên ngành II xác định đây là nền tảng quan trọng nhằm bảo đảm chất lượng, tính khoa học và khách quan của hoạt động kiểm toán, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về tiến độ, minh bạch và trách nhiệm giải trình ngân sách theo Luật NSNN năm 2025./.

THÙY ANH