Truyền thông đúng và trúng để nâng tý lệ bao phủ bảo hiểm thất nghiệp

Truyền thông - mắt xích quan trọng

Để chính sách BHTN chỉ thực sự phát huy hiệu quả, người lao động và người sử dụng lao động cần hiểu đúng, hiểu đủ và chủ động tham gia.

Trong bối cảnh thị trường lao động có nhiều biến động do chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chuyển đổi số và xu hướng linh hoạt hóa việc làm, truyền thông BHTN không còn là hoạt động phụ trợ, mà trở thành công cụ điều tiết hành vi tham gia chính sách, góp phần mở rộng bao phủ và sử dụng hiệu quả Quỹ BHTN. Theo thống kê, đến hết năm 2025, tỷ lệ tham gia BHTN đạt khoảng 35,07% lực lượng lao động trong độ tuổi, tăng so với năm 2024, nhưng vẫn thấp hơn mục tiêu bao phủ dài hạn, đặc biệt trong khu vực lao động phi chính thức và lao động di cư.

Công tác truyền thông BHTN được triển khai đồng bộ từ Trung ương đến địa phương thông qua nhiều hình thức: Hội nghị, hội thảo, tọa đàm chính sách; đối thoại trực tiếp với người lao động và doanh nghiệp; lồng ghép trong phiên giao dịch việc làm, tư vấn BHTN; truyền thông trên báo chí, truyền hình, cổng thông tin điện tử; truyền thông số và dịch vụ công trực tuyến.

Nhiều tỉnh, thành phố ban hành kế hoạch phối hợp tuyên truyền BHTN cùng với bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, giao chỉ tiêu cụ thể cho từng ngành, từng cấp chính quyền cơ sở, thể hiện sự chuyển biến từ “tuyên truyền phong trào” sang “truyền thông có mục tiêu”. Nội dung truyền thông tập trung vào quyền lợi và nghĩa vụ khi tham gia BHTN; điều kiện, thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp; hỗ trợ tư vấn việc làm, đào tạo nghề; các điểm mới của Luật Việc làm và quy định liên quan.

Tại khu vực phía Bắc, đặc biệt là Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, truyền thông BHTN được triển khai bài bản, gắn chặt với hệ thống Trung tâm Dịch vụ việc làm (DVVL). Trong năm 2025, thành phố Hà Nội đã đẩy mạnh các hoạt động truyền thông, phổ biến, đưa chính sách BHTN đến với người lao động, đồng thời triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ lao động tìm việc làm mới, ổn định cuộc sống.

Để chính sách đến gần với người lao động, cơ quan Bảo hiểm Xã hội, Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội đã phối hợp các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến các nội dung của chính sách, hướng dẫn chi tiết cách thức nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia, giúp người lao động dễ dàng tiếp cận và thực hiện thủ tục một cách thuận tiện nhất. Bên cạnh hoạt động tuyên truyền, hoạt động tư vấn, giới thiệu việc làm, các khóa đào tạo nghề cũng được tổ chức, giúp người lao động thất nghiệp nhanh chóng quay trở lại thị trường, có thu nhập và ổn định cuộc sống.

Ông Vũ Quang Thành - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho biết: Người lao động đến với Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội đều được cung cấp dịch vụ tư vấn về chính sách bảo BHTN. Đây là hình thức tuyên truyền hiệu quả, giúp người lao động nhìn nhận rõ về các chính sách, chế độ hỗ trợ của BHTN. Mục tiêu là giúp người lao động tiếp tục tham gia thị trường lao động, kết nối nhanh chóng với doanh nghiệp và trở lại làm việc, đáp ứng đúng mục tiêu của chính sách. Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội tổ chức hoạt động này thường xuyên, hàng ngày và yêu cầu nhân viên trung tâm coi đây là hoạt động trọng điểm để hỗ trợ người lao động một cách tốt nhất.

Tại khu vực phía Nam, đặc biệt là TP. Hồ Chí Minh, truyền thông về BHTN gắn với thị trường lao động sôi động. Bên cạnh các phiên giao dịch việc làm, tư vẫn kỹ năng tìm việc cho người lao động, Trung tâm Dịch vụ việc làm TP. Hồ Chí Minh tăng cường thu thập thông tin cung - cầu lao động, dự báo thị trường lao động ngắn hạn, mời gọi doanh nghiệp và lao động có nhu cầu phù hợp tham gia sàn giao dịch việc làm nhằm nâng cao hiệu quả kết nối giữa người lao động và doanh nghiệp, giải quyết nhu cầu việc làm cho lao động thất nghiệp và mở rộng công tác đào tạo.

Ngoài ra, đơn vị cũng tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn người lao động nộp hồ sơ trực tuyến trên cổng Dịch vụ công nhằm tạo thuận lợi cho người lao động tiết kiệm chi phí đi lại, thời gian chờ đợi như nộp hồ sơ trực tiếp, hạn chế tập trung đông người (tuyên truyền, hướng dẫn trực tiếp thông qua các sàn giao dịch việc làm, trên Website, zalo, fanpage của trung tâm) và nâng tỷ lệ người lao động nộp hồ sơ trên cổng Dịch vụ công. Thực hiện tư vấn, giới thiệu việc làm, tư vấn hỗ trợ học nghề, tư vấn chính sách BHTN cho người lao động đến làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp.

Tại nhiều địa phương, truyền thông về BHTN được kết hợp, gắn với tư vấn việc làm trong lĩnh vực, giải quyết hồ sơ thực tế, chuyển đổi số trong chi trả BHTN và quyền lợi người hưởng.

Truyền thông linh hoạt với đặc thù từng vùng, từng nhóm lao động

Bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn có những “khoảng trống” về công tác truyền thông, nhất là với nhóm lao động phi chính thức. Thực tế, truyền thông vẫn chủ yếu tập trung vào lao động chính thức, trong khi nhóm lao động tự do nhận thức về BHTN chưa đồng đều. Công tác truyền thông còn thiên về phổ biến chính sách, chưa tạo thay đổi hành vi. Truyền thông số chưa trở thành kênh chủ đạo, trong khi cách thức truyền thống vẫn có những hạn chế về phạm vi, tính hiệu lực, hiệu quả.

Để công tác truyền thông thực sự hiệu quả, đúng và trúng đối tượng, cần chuyển từ “tuyên truyền” sang “truyền thông thay đổi hành vi”, tăng cường mức độ hiểu - tin - tham gia của người lao động. Mỗi hoạt động tư vấn BHTN phải gắn với cơ hội việc làm cụ thể, nhấn mạnh vai trò của BHTN trong tái hòa nhập thị trường lao động.

Bên cạnh đó, cần phân vùng chiến lược truyền thông, trong đó, đẩy mạnh truyền thông số, đối thoại doanh nghiệp tại khu vực thành thị; truyền thông trực tiếp, qua chính quyền cơ sở tại khu vực nông thôn; truyền thông tại nơi làm việc với các khu công nghiệp. Đặc biệt, tại khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu vùng xa, nơi có nhiều lao động phi chính thức không quen tham gia BHTN, cần tăng cường phát thanh xã, loa thôn, buổi sinh hoạt nhóm dân cư; xe tuyên truyền về chính sách BHTN kết hợp tư vấn trực tiếp.

Theo độ tuổi lao động, nhóm lao động trẻ (18-30 tuổi) thường xuyên chuyển việc, nhiều lao động tự do, công việc thời vụ, kiến thức chính sách chưa sâu nhưng có xu hướng tiếp nhận thông tin qua mạng xã hội và thiết bị di động. Vì vậy, cần truyền thông theo hướng ký thuật số, sử dụng mạng xã hội (TikTok, Facebook, Zalo OA) để sản xuất video ngắn, nội dung tương tác, tổ chức các buổi trực tuyến giải đáp thủ tục, quyền lợi của người lao động mới mất việc, hưởng trợ cấp thất nghiệp và đào tạo, giới thiệu việc làm.

Lao động trung niên (31-45 tuổi) thường quan tâm đến thu nhập, đã có hợp đồng dài hạn hoặc lao động chính thức. Đây là nhóm lao động tham gia chính sách nhiều nhất và thường nộp hồ sơ BHTN tại các Trung tâm DVVL. Với nhóm này, cần tổ chức hội nghị trực tiếp để phổ biến lợi ích và thủ tục hưởng trợ cấp BHTN, tăng cường các kênh tuyên truyền qua tờ rơi, sổ tay, bảng tin tại nơi lao động làm việc, Trung tâm DVVL để phân tích rõ quyền lợi khi đóng BHTN và cách hưởng trợ cấp. Trung tâm DVVL phối hợp doanh nghiệp tổ chức các buổi tư vấn nghề và giới thiệu việc làm liên tục trong tuần và hằng tháng.

Với lao động lớn tuổi, lao động khu vực nông thôn hay lao động phi chính thức - dễ bị ảnh hưởng trong bối cảnh thị trường biến động, cần tuyên truyền trực tiếp tại cộng đồng qua các buổi họp thôn, phường, tổ dân phố, tích hợp phát thanh tại địa phương lồng ghép BHTN cùng các chủ đề an sinh xã hội. Tờ rơi ngắn gọn, minh họa dễ hiểu gửi đến từng hộ gia đình trong địa bàn.

Bên cạnh đó, công tác truyền thông cần có định hướng rõ ràng, xây dựng các nội dung giải thích về quyền lợi, điều kiện theo Luật Việc làm năm 2025 (áp dụng) từ 01/01/2026. Việc sử dụng đa kênh truyền thông giúp tăng tính tiếp cận với các nhóm khác nhau trong bối cảnh đa dạng dân cư Việt Nam. Việc nâng cao hiệu quả công tác truyền thông BHTN không chỉ là nhiệm vụ, mà còn là mở rộng nhận thức, nâng cao khả năng tự chủ nghề nghiệp và đảm bảo an sinh xã hội, nhất là trong bối cảnh thay đổi lớn của thị trường lao động và chính sách.

Năm 2025 cho thấy truyền thông bảo hiểm thất nghiệp đã có bước chuyển quan trọng về quy mô và phương thức, góp phần mở rộng bao phủ chính sách. Tuy nhiên, để BHTN thực sự trở thành công cụ an sinh chủ động, truyền thông cần tiếp tục đổi mới theo hướng lấy người lao động làm trung tâm, gắn với việc làm và kỹ năng, đồng thời thích ứng linh hoạt với đặc thù từng vùng, từng nhóm lao động.

THÙY LÊ