Nhiều tín hiệu tích cực từ thị trường lao động và những thay đổi về bảo hiểm thất nghiệp

Nhu cầu tuyển dụng tăng cao tại các vùng kinh tế trọng điểm

Theo Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, thị trường lao động trong những tháng cuối năm 2025 được củng cố bởi nền tảng đầu tư và môi trường kinh doanh tích cực.
Theo đó, trong thời điểm điểm đầu năm 2026, Thủ đô tiếp tục là điểm nóng của nhu cầu tuyển dụng lao động. Ước tính toàn thành phố có khoảng 40.000 vị trí việc làm cần tuyển, tập trung ở nhiều ngành nghề như bán buôn, bán lẻ, công nghiệp chế biến chế tạo, xây dựng, dịch vụ vận tải và logistics. Đây là tín hiệu đáng mừng, cho thấy thị trường lao động Thủ đô đang phục hồi và phát triển ổn định, mở ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động.

Phân tích nhu cầu lao động tại Hà Nội cho thấy, nhóm lao động phổ thông và và công nhân kỹ thuật phần chiếm khoảng 44% tổng số chỉ tiêu tuyển dụng. Đây là nhóm lao động đóng vai trò quan trọng trong các lĩnh vực sản xuất, xây dựng, dịch vụ, bán lẻ. Tiếp theo là nhóm lao động có trình độ đại học trở lên, chiếm khoảng 20,8% chỉ tiêu, chủ yếu phục vụ các vị trí chuyên môn, nghiệp vụ, quản lý, kỹ thuật cao.

Điều này cho thấy thị trường lao động vẫn duy trì sự cân đối nhất định giữa lao động phổ thông và lao động có trình độ chuyên môn.Trong thời điểm cận Tết, nhu cầu tuyển dụng tăng mạnh ở các ngành sản xuất, xây dựng, thương mại, dịch vụ và du lịch, khi nhiều doanh nghiệp cần nhân lực để hoàn thành đơn hàng cuối năm và chuẩn bị cho hoạt động sản xuất sau Tết.

Tương ứng với yêu cầu về trình độ là cơ cấu mức lương mà các doanh nghiệp đưa ra. Trong đó, mức lương từ 5 - 10 triệu đồng/tháng chiếm tỷ trọng lớn nhất, khoảng 62%, phù hợp với nhóm lao động phổ thông và công nhân kỹ thuật. Phân khúc lương từ 10 - 20 triệu đồng/tháng chiếm khoảng 36%, chủ yếu dành cho các vị trí yêu cầu tay nghề, kinh nghiệm hoặc trình độ chuyên môn cao hơn.

Theo dự báo của Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, trong thời gian tới, thị trường lao động trên địa bàn thành tiếp tục duy trì xu hướng tích cực. Một số ngành được dự báo có nhu cầu tuyển dụng tăng cao như bán buôn, bán lẻ (tăng khoảng 6%); công nghiệp chế biến chế tạo và xây dựng (tăng khoảng 5%); dịch vụ vận tải, logistics (tăng khoảng 4%). Tuy nhiên, một số lĩnh vực như kinh doanh bất động sản, khoa học - công nghệ, giáo dục và đào tạo có xu hướng giảm nhu cầu tuyển dụng.

Thành phố Hồ Chí Minh cũng ghi nhận nhu cầu tuyển dụng nhân lực lớn cho quý I/2026. Trung tâm Dịch vụ việc làm Thành phố Hồ Chí Minh dự kiến nhu cầu tuyển dụng quý I khoảng 18.000 vị trí việc làm, tập trung chủ yếu ở các ngành công nghiệp - dịch vụ. Xu hướng tuyển dụng lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật đang tăng mạnh, khi doanh nghiệp đòi hỏi kỹ năng chuyên sâu cho các vị trí vận hành, kỹ thuật, công nghệ thông tin, tài chính và quản lý.

Tại Đà Nẵng, thông tin từ các phiên giao dịch việc làm và Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố cho thấy nhu cầu tuyển lao động vẫn tích cực trong tháng 1/2026. Trung tâm đã tổ chức phiên giao dịch việc làm định kỳ nhằm kết nối người lao động với doanh nghiệp. Bên cạnh nhu cầu tuyển dụng nội địa, nhiều doanh nghiệp lớn trong các khu công nghiệp tuyển dụng đa dạng công nhân, lao động phổ thông, kiểm soát chất lượng, kỹ thuật và nhân sự văn phòng, kèm theo các chính sách hỗ trợ tiền thưởng, phụ cấp và chế độ ưu đãi hấp dẫn.

Hoạt động này diễn ra trong bối cảnh nhiều lao động trẻ chuyển dịch sang khu vực phi chính thức (lao động tự do, dịch vụ nền tảng, kinh doanh trực tuyến) khiến doanh nghiệp phải tích cực tổ chức hội chợ và sàn giao dịch việc làm để thu hút ứng viên.

Nhân lực chất lượng cao được "săn đón"

Thị trường lao động đầu năm 2026 ghi nhận xu hướng doanh nghiệp không chỉ tuyển ồ ạt mà còn chú trọng tuyển dụng đúng kỹ năng, trình độ, đặc biệt trong các ngành đòi hỏi kỹ thuật chuyên sâu, công nghệ thông tin, quản lý và dịch vụ khách hàng. Trong khi đó, một số địa phương vẫn ghi nhận thách thức trong việc thu hút lao động phổ thông, nhất là sản xuất công nghiệp nặng, do cạnh tranh từ các lĩnh vực dịch vụ linh hoạt hơn.

Cục Việc làm (Bộ Nội vụ) dự báo thị trường lao động năm 2026 sẽ chịu tác động bởi nhiều yếu tố, bao gồm ảnh hưởng của thương mại toàn cầu, lạm phát, chính sách thuế quan của Hoa Kỳ có hiệu lực… Đồng thời, cùng với hiệu quả của việc sắp xếp tổ chức chính quyền 2 cấp, ứng dụng chuyển đổi số trong việc cung ứng các dịch vụ công cho người dân, thì sẽ tạo ra nhiều việc làm giá trị cao, nhưng cũng sẽ có nhiều lao động phải cắt, giảm việc làm...

Việc tăng lương tối thiểu vùng ngay từ ngày 01/01/2026 cũng được kỳ vọng tạo động lực thu hút nhân lực, đồng thời nâng cao thu nhập người lao động trong bối cảnh chi phí sinh hoạt có xu hướng gia tăng.

Dự báo, năm 2026, quy mô lực lượng lao động Việt Nam tiếp tục mở rộng, với nền tảng năm 2025 đạt 53,5 - 53,8 triệu người từ 15 tuổi trở lên, mỗi năm bổ sung khoảng 500.000 người mới vào thị trường lao động. Những lĩnh vực đang có nhu cầu tuyển dụng nhân sự chất lượng cao là tài chính – ngân hàng, công nghệ thông tin, sản xuất, hàng tiêu dùng. Điều này tương đồng với xu hướng tuyển dụng chung của khu vực. Ở thời điểm hiện nay, doanh nghiệp Việt Nam trong các ngành sản xuất công nghiệp, chế biến - chế tạo, logistics, vận tải và một số dịch vụ thiết yếu tiếp tục duy trì nhu cầu tuyển dụng ổn định.

Ông Vũ Quang Thành - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho biết, thời điểm này, số doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng tăng lên đáng kể, đặc biệt trong các lĩnh vực thương mại, dịch vụ, một phần trong lĩnh vực sản xuất… Đáng chú ý, phân khúc tuyển dụng lao động có trình độ ngày càng tăng. Có những thời điểm, nhu cầu về lao động có trình độ cao hơn hẳn các nhóm còn lại, bao gồm nhóm có trình độ đại học trở lên, cao đẳng, trung cấp công nhân kỹ thuật.

Thị trường việc làm Việt Nam đang bước vào giai đoạn linh hoạt hơn nhưng cũng đặt ra nhiều yêu cầu thích nghi mới đối với cả người lao động và doanh nghiệp, từ cách nhìn nhận giá trị công việc, kỹ năng cho đến vai trò của công nghệ. Trước bối cảnh mới, người lao động cần không ngừng nâng cao kỹ năng, mở rộng them các kỹ năng công nghệ (digital skills, AI cơ bản, Excel nâng cao, thiết kế số…), học chứng chỉ chuyên môn phù hợp (kế toán, marketing, logistics).

Bên cạnh đó, người lao động cần chủ động cập nhật xu hướng thị trường lao động để ưu tiên các kỹ năng cần học thêm, theo dõi mức lương theo ngành, nhu cầu tuyển dụng, công nghệ mới ảnh hưởng đến nghề và nghiên cứu kỹ các quy định của Luật Việc làm, bảo hiểm thất nghiệp, các chế độ chính sách ưu đãi của địa phương, doanh nghiệp, qua đó bảo vệ tốt quyền lợi hợp pháp của bản thân.

Sở Nội vụ phối hợp Trung tâm Dịch vụ việc làm các địa phương tổ chức tốt các phiên giao dịch việc làm trực tiếp kết hợp trực tuyến, tạo điều kiện để doanh nghiệp phỏng vấn, tuyển dụng lao động. Doanh nghiệp chủ động rà soát nhu cầu tuyển dụng và phối hợp tuyên truyền về chế độ đãi ngộ, môi trường làm việc; công khai, minh bạch thông tin về tiền lương, thưởng, bảo hiểm xã hội và phúc lợi nhằm thu hút người lao động.

Trợ cấp thất nghiệp và các quy định mới có hiệu lực từ 01/1/2026

Luật Việc làm 2025 có hiệu lực từ ngày 01/1/2026 giữ nguyên công thức tính mức hưởng trợ cấp thất nghiệp, nhưng bổ sung mức trần hưởng tối đa và quy định lại thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp. Cụ thể, theo khoản 1 và 2 Điều 39 Luật Việc làm 2025, mức hưởng trợ cấp thất nghiệp hàng tháng bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp, của 6 tháng đã đóng bảo hiểm thất nghiệp gần nhất trước khi chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc, hoặc chấm dứt làm việc.

Mức hưởng tối đa không quá 5 lần mức lương tối thiểu tháng theo vùng do Chính phủ công bố, được áp dụng tại tháng cuối cùng đóng bảo hiểm thất nghiệp. Thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp được tính theo số tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp. Theo đó, cứ đóng đủ 12 tháng đến đủ 36 tháng, thì được hưởng 03 tháng trợ cấp thất nghiệp. Sau đó, cứ đóng đủ thêm 12 tháng, thì được hưởng thêm 01 tháng trợ cấp thất nghiệp, nhưng thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp tối đa 12 tháng.

Trong thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp, hàng tháng, người lao động phải thông báo về việc tìm kiếm việc làm cho tổ chức dịch vụ việc làm công, nơi đang hưởng trợ cấp thất nghiệp.

Theo khoản 1 Điều 30 Luật Việc làm 2025, các chế độ bảo hiểm thất nghiệp gồm: Tư vấn, giới thiệu việc làm; Hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề; Trợ cấp thất nghiệp; Hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động.

Khoản 2 Điều 30 bổ sung cơ chế linh hoạt trong tình huống đặc biệt: "Trường hợp khủng hoảng, suy thoái kinh tế, thiên tai, hỏa hoạn, địch họa hoặc dịch bệnh nguy hiểm... Chính phủ quy định việc giảm mức đóng bảo hiểm thất nghiệp, hỗ trợ bằng tiền hoặc hỗ trợ khác".

Bên cạnh đó, Luật mới cũng làm rõ thêm nhiều lý do người lao động bị chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp. Theo đó, người lao động sẽ bị chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp nếu thuộc một trong các trường hợp như: Có việc làm và thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc; thực hiện nghĩa vụ quân sự, Công an nhân dân, dân quân thường trực; hưởng lương hưu hàng tháng; sau 2 lần từ chối việc làm do trung tâm giới thiệu mà không có lý do chính đáng.

Ngoài ra, người lao động cũng bị chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp trong trường hợp không thông báo việc tìm việc hàng tháng trong 3 tháng liên tiếp; ra nước ngoài để định cư; đi học tập có thời hạn trên 12 tháng; bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo hiểm thất nghiệp. Các trường hợp khác là người lao động đã chết; bị đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc/cai nghiện bắt buộc; bị Tòa tuyên mất tích; bị tạm giam/chấp hành án tù; và theo đề nghị của người lao động.

Người lao động bị chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp thuộc trường hợp quy định, được bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp làm căn cứ để tính thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp cho lần tiếp theo, trừ trường hợp không thông báo tình trạng của người lao động.

Luật Việc làm mới cũng mở rộng điều kiện hỗ trợ đào tạo nghề cho người lao động bị mất việc. Cụ thể, khoản 2 Điều 37 Luật số 74/2025/QH15 quy định, người lao động không cần đang hưởng trợ cấp thất nghiệp vẫn có thể được hỗ trợ đào tạo nghề nếu: Thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp (Điểm a Khoản 1 Điều 38); Đã chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc trong vòng 12 tháng; Không có việc làm và không thuộc các trường hợp đang đi học dài hạn, đang bị tạm giam, đi nghĩa vụ, ra nước ngoài ...; Đã đóng bảo hiểm thất nghiệp đủ từ 9 tháng trở lên trong vòng 36 tháng trước khi nghỉ việc. Người lao động có thể được hỗ trợ học phí, tiền ăn trong thời gian học, thời gian hỗ trợ tối đa 6 tháng.

Trợ cấp thất nghiệp trở thành “phao cứu sinh” giúp người lao động vượt qua giai đoạn khó khăn khi mất việc, ổn định cuộc sống và chờ cơ hội việc làm mới. Từ ngày 01/01/2026, Luật Việc làm 2025 chính thức có hiệu lực, chính sách bảo hiểm thất nghiệp mới khẳng định nỗ lực của Nhà nước trong việc đồng hành, chia sẻ khó khăn với người lao động, giúp bảo hiểm thất nghiệp thực sự trở thành “điểm tựa an sinh vững chắc” trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng linh hoạt và biến động.

Để bảo vệ tốt quyền lợi của mình, người lao động cần chủ động tìm hiểu quy định mới về điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp; lưu ý thời gian chờ rút ngắn để sớm nộp hồ sơ; hiểu rõ cách tính mức hưởng tối đa để đảm bảo quyền lợi của mình.

THÙY LÊ