Siết quản lý thị trường rượu dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ

Rượu trôi nổi len lỏi từ chợ truyền thống đến “chợ mạng”

Theo ghi nhận, trên thị trường hiện nay xuất hiện không ít loại rượu được bày bán công khai tại các chợ dân sinh, cửa hàng tạp hóa, thậm chí len lỏi vào nhà hàng, quán ăn. Các sản phẩm này chủ yếu được đựng trong can nhựa, chai thủy tinh không nhãn mác, không tem kiểm soát, người bán chỉ giới thiệu chung chung là “rượu quê”, “rượu nấu thủ công”, “rượu ngâm”.

Không chỉ ở kênh bán hàng truyền thống, trên mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử, rượu “xách tay”, rượu ngoại giá rẻ, rượu không rõ đường nhập khẩu cũng được quảng cáo rầm rộ với mức giá chỉ bằng một nửa, thậm chí một phần ba so với hàng chính hãng. Điều đáng nói, người mua rất khó kiểm chứng nguồn gốc, chất lượng thật sự của các sản phẩm này.

Gần đây, lực lượng chức năng liên tiếp ra quân truy quét và phát hiện nhiều vụ vi phạm về rượu quy mô lớn. Điển hình tại tỉnh Lào Cai, trong đợt cao điểm kiểm tra thị trường trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, lực lượng Quản lý thị trường và Công an tỉnh đã phát hiện một cơ sở kinh doanh rượu tại xã Hợp Thành cất trữ 880 lít rượu hương cốm không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Cơ sở do ông L.P.L làm chủ, hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh nhưng không có giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh và không có giấy phép bán lẻ rượu theo quy định. Toàn bộ số rượu được chứa trong 44 can nhựa, mỗi can dung tích 20 lít, không nhãn mác, không hóa đơn, chứng từ hợp pháp, với tổng trị giá ước tính hơn 26 triệu đồng.

Tại Hà Nội, công tác kiểm soát rượu không rõ nguồn gốc cũng được tăng cường trong dịp Tết Nguyên đán 2026. Qua kiểm tra tại xã Hương Sơn, địa bàn có nhiều cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, lực lượng chức năng phát hiện hai hộ kinh doanh vi phạm, tiến hành xử phạt hành chính, đồng thời tịch thu và tiêu hủy 160 lít rượu thủ công không rõ nguồn gốc xuất xứ. Kết quả này cho thấy, rượu không nguồn gốc không chỉ được bán lẻ mà còn len lỏi trực tiếp vào các quán ăn, cơ sở dịch vụ - những nơi rượu được sử dụng hằng ngày trong các bữa tiệc, liên hoan dịp Tết.

Còn tại tỉnh Hưng Yên, lực lượng quản lý thị trường cũng phát hiện một cơ sở lưu giữ 2.280 chai rượu các loại có nhãn bằng chữ nước ngoài nhưng không xuất trình được hóa đơn, chứng từ hợp pháp, có dấu hiệu là hàng nhập lậu. Chủ cơ sở bị xử phạt hành chính 97,5 triệu đồng và buộc tiêu hủy toàn bộ tang vật theo quy định. Đáng chú ý, để che giấu hoạt động trái phép, cơ sở này thường xuyên đóng cửa và hoạt động kín đáo nhằm tránh bị kiểm tra, giám sát.

Hậu quả nghiêm trọng từ rượu giả, rượu chứa methanol

Thực tế đã cho thấy, rượu giả, rượu kém chất lượng không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn để lại hậu quả đặc biệt nghiêm trọng cho sức khỏe, thậm chí tính mạng người sử dụng.

Đánh giá về thị trường rượu dịp cận Tết, PGS,TS. Nguyễn Duy Thịnh (nguyên cán bộ Viện Công nghệ sinh học và thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội) cho rằng, bên cạnh các sản phẩm phân phối chính hãng, thị trường vẫn tồn tại nhiều loại rượu không rõ nguồn gốc, xuất xứ, được bày bán công khai tại cửa hàng nhỏ lẻ, chợ dân sinh và trên mạng xã hội. Nhiều sản phẩm quảng cáo là “rượu quê”, “rượu gia truyền”, “rượu xách tay” nhưng không có nhãn mác đầy đủ, không tem kiểm định, không thông tin đơn vị sản xuất hoặc nhập khẩu. Tâm lý ham rẻ và tin vào quảng cáo truyền miệng của người tiêu dùng chính là mảnh đất màu mỡ để rượu trôi nổi tiếp tục tồn tại và len lỏi vào các bữa tiệc ngày Tết.

Theo Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai), hằng năm, đơn vị này tiếp nhận nhiều ca ngộ độc rượu, đặc biệt tăng cao vào dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán. Tỷ lệ tử vong do ngộ độc methanol tại Việt Nam lên tới khoảng 30%, ngay cả khi được điều trị tại cơ sở y tế chuyên sâu; ở vùng sâu, vùng xa, con số này có thể lên tới 50%. Nhiều bệnh nhân sống sót phải đối mặt với các di chứng nặng nề như mù lòa, tổn thương não kéo dài.

Mới đây, các bác sĩ Trung tâm Chống độc đã cấp cứu 6 bệnh nhân nhập viện trong tình trạng rối loạn hô hấp, toan chuyển hóa nặng, trong đó có hai người bị tổn thương thần kinh thị giác do ngộ độc methanol. Một nạn nhân khác đã tử vong trước khi được đưa đi cấp cứu. Nguyên nhân xuất phát từ một bữa tiệc gia đình, nơi 7 người uống khoảng 5 lít rượu tự ngâm thảo dược do người quen cung cấp và được giới thiệu là rượu có nguồn gốc. Kết quả xét nghiệm cho thấy, nồng độ methanol trong máu các bệnh nhân dao động từ 44,6 đến 256,9 mg/dL - mức đặc biệt nguy hiểm và khẳng định đây là rượu giả pha từ cồn công nghiệp methanol, không phải rượu gạo hay rượu truyền thống.

Theo Tiến sĩ - bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên - Giám đốc Trung tâm Chống độc, tại nhiều quốc gia phát triển như Mỹ, methanol vẫn được bán nhưng được quản lý chặt chẽ, đóng can lớn, có màu đặc trưng và ghi rõ là hóa chất công nghiệp, hạn chế nhầm lẫn và sử dụng sai mục đích. Nhờ đó, các ca ngộ độc nặng và tử vong rất hiếm. Trong khi đó, tại Việt Nam, dù nhiều vụ ngộ độc và tử vong đã xảy ra, rất ít trường hợp sản xuất, buôn bán bị xử lý nghiêm, tạo ra lỗ hổng lớn trong quản lý hóa chất và an toàn thị trường. Nếu không khắc phục kịp thời, nguy cơ ngộ độc rượu giả sẽ tiếp tục gia tăng, đặc biệt trong dịp lễ, Tết và liên hoan.

Quản lý thị trường siết chặt kiểm tra, xử lý vi phạm

Trước diễn biến phức tạp của thị trường rượu dịp cuối năm, lực lượng Quản lý thị trường trên cả nước đã và đang triển khai các đợt cao điểm kiểm tra, kiểm soát nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn rượu giả, rượu không rõ nguồn gốc lưu thông ra thị trường.

Nhiều vụ việc đã được phát hiện, xử lý, với số lượng lớn rượu không có hóa đơn, chứng từ, không bảo đảm điều kiện an toàn thực phẩm bị tạm giữ và buộc tiêu hủy. Các cơ sở vi phạm bị xử phạt hành chính, thậm chí chuyển hồ sơ sang cơ quan công an để điều tra, xử lý theo quy định pháp luật nếu có dấu hiệu hình sự.

Đại diện lực lượng quản lý thị trường cảnh báo, vào dịp Tết, các đối tượng thường lợi dụng nhu cầu tăng cao để sản xuất, sang chiết, dán nhãn giả các loại rượu, nhất là rượu ngoại, rượu ngâm, rượu “đặc sản”. Hoạt động này diễn ra ngày càng tinh vi, gây khó khăn cho công tác kiểm tra nếu người tiêu dùng không nâng cao cảnh giác.

Các cơ quan chức năng khuyến cáo người dân chỉ mua rượu tại các cơ sở kinh doanh uy tín, có đầy đủ nhãn mác, tem kiểm soát, hóa đơn, chứng từ rõ ràng; tuyệt đối không sử dụng rượu trôi nổi, không rõ nguồn gốc, dù được quảng cáo là “rượu nhà nấu”, “rượu xách tay giá rẻ”.

Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường như rượu có mùi lạ, vị gắt, màu sắc khác thường hoặc có biểu hiện nghi ngờ về nguồn gốc, người tiêu dùng cần ngừng sử dụng ngay và thông báo cho cơ quan chức năng để kịp thời kiểm tra, xử lý.

Trong bối cảnh Tết Nguyên đán đang đến gần, việc chủ động phòng tránh rượu giả, rượu kém chất lượng không chỉ là trách nhiệm của các lực lượng chức năng mà còn đòi hỏi sự tỉnh táo, cảnh giác từ mỗi người dân, nhằm bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng.

Lê Minh