Đại hội XIV: Cuộc cách mạng về quản trị nguồn lực quốc gia

Đại hội XIV không coi nhẹ vấn đề nguồn lực, nhưng nhấn mạnh mạnh mẽ hơn đến hiệu quả phân bổ, sử dụng, kiểm soát và bảo đảm an toàn trong vận hành các nguồn lực quốc gia. Cách tiếp cận này phản ánh một bước tiến quan trọng trong tư duy phát triển: Phát triển bền vững không chỉ phụ thuộc vào quy mô nguồn lực, mà phụ thuộc trước hết vào năng lực quản trị nguồn lực.

Nguồn lực quốc gia dưới góc nhìn toàn diện và hiện đại

Văn kiện Đại hội XIV tiếp cận nguồn lực quốc gia theo một cách nhìn toàn diện hơn. Nguồn lực không chỉ bao gồm ngân sách nhà nước hay vốn đầu tư công, mà còn là toàn bộ hệ thống tài sản công, đất đai, tài nguyên, vốn nhà nước tại doanh nghiệp, các quỹ tài chính, cũng như các công cụ chính sách phục vụ phát triển.

Đại hội đặt ra yêu cầu “huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực của Nhà nước và xã hội”, cho thấy nguồn lực không còn được nhìn nhận như yếu tố đầu vào thuần túy, mà là tài sản cần được quản trị một cách chủ động, có chiến lược và có trách nhiệm.

Trong cách tiếp cận này, vấn đề không chỉ là có bao nhiêu nguồn lực, mà là nguồn lực được sử dụng vào đâu, theo cách nào, với hiệu quả và rủi ro ra sao? Hiệu quả sử dụng nguồn lực trở thành tiêu chí quan trọng để đánh giá chất lượng phát triển và năng lực quản trị quốc gia.

Từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển

Trên cơ sở yêu cầu “tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước”, Văn kiện Đại hội XIV cho thấy sự chuyển dịch ngày càng rõ hơn trong cách tiếp cận từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển.

Quản lý hành chính thường tập trung vào thủ tục, cấp phép và tuân thủ hình thức. Trong khi đó, quản trị phát triển nhấn mạnh đến mục tiêu, kết quả đầu ra, hiệu quả sử dụng nguồn lực và trách nhiệm giải trình. Sự chuyển dịch này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong quản trị nguồn lực quốc gia.

Theo tinh thần Văn kiện Đại hội XIV, việc phân bổ ngân sách, đầu tư công hay sử dụng tài sản công không chỉ cần đúng quy trình, mà còn phải được thiết kế trên cơ sở đánh giá tác động, kiểm soát rủi ro và khả năng tạo ra giá trị bền vững. Làm đúng ngay từ đầu quan trọng hơn rất nhiều so với việc xử lý hệ quả ở giai đoạn sau.

Kỷ luật tài chính, đầu tư và tài sản - nền tảng của quản trị nguồn lực

Một trục xuyên suốt trong Văn kiện Đại hội XIV là yêu cầu tăng cường kỷ luật tài chính và đầu tư công. Đại hội nhấn mạnh nhiệm vụ “bảo đảm an toàn tài chính quốc gia, quản lý chặt chẽ nợ công, nâng cao hiệu quả đầu tư công” và “quản lý, sử dụng hiệu quả tài sản công, vốn nhà nước”.

Những yêu cầu này cho thấy Đảng đã nhìn rất rõ mối quan hệ trực tiếp giữa kỷ luật tài chính và chất lượng phát triển. Đầu tư dàn trải, thiếu kiểm soát không chỉ làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực, mà còn tiềm ẩn rủi ro dài hạn đối với sự ổn định kinh tế - xã hội.

Văn kiện Đại hội XIV đồng thời nhấn mạnh yêu cầu phòng, chống lãng phí, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả các nguồn lực, coi đây là một nội dung quan trọng của quản trị quốc gia. Trong cách tiếp cận này, lãng phí không chỉ là thất thoát vật chất, mà còn là sự suy giảm kỷ cương, kỷ luật và niềm tin đối với bộ máy quản lý.

Kiểm tra, giám sát - bộ phận không thể thiếu của quản trị hiện đại

Một nội dung được Văn kiện Đại hội XIV đặc biệt coi trọng là tăng cường kiểm tra, giám sát, phòng ngừa sai phạm và nâng cao trách nhiệm giải trình trong quản lý, sử dụng các nguồn lực công.

Theo tinh thần Đại hội, kiểm tra, giám sát không chỉ nhằm phát hiện vi phạm sau khi sự việc đã xảy ra, mà hướng tới ngăn ngừa rủi ro ngay từ khâu thiết kế chính sách, phân bổ và tổ chức thực hiện. Cách tiếp cận này giúp giảm chi phí sửa sai, bảo vệ tài sản công và củng cố kỷ cương tài chính.

Các thiết chế kiểm tra, giám sát, trong đó có kiểm toán nhà nước, được nhìn nhận như một bộ phận cấu thành của hệ thống quản trị quốc gia hiện đại, góp phần bảo đảm tính minh bạch, liêm chính và hiệu quả trong vận hành nguồn lực phục vụ phát triển.

Nhận diện sự thay đổi trong cách vận hành nguồn lực

Văn kiện Đại hội XIV không trực tiếp sử dụng khái niệm “cuộc cách mạng quản trị nguồn lực”, nhưng logic xuyên suốt của Văn kiện cho phép nhận diện một sự thay đổi sâu sắc trong cách tiếp cận và vận hành các nguồn lực quốc gia.

Tư duy phát triển được điều chỉnh theo hướng coi trọng hiệu quả, kỷ luật và tính bền vững. Từ chỗ chú trọng giải ngân nhanh, tư duy mới nhấn mạnh giải ngân hiệu quả; từ ưu tiên mở rộng đầu tư, chuyển sang lựa chọn đầu tư có trọng tâm, trọng điểm; từ quản lý phân tán, tiến tới quản trị thống nhất và có kiểm soát.

Quản trị nguồn lực, vì vậy, ngày càng trở thành năng lực cốt lõi của Nhà nước trong giai đoạn phát triển mới - năng lực quyết định khả năng hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng cao một cách an toàn và bền vững.

Quản trị nguồn lực - nền tảng của phát triển dài hạn

Từ tinh thần Văn kiện Đại hội XIV, có thể thấy rất rõ: Phát triển bền vững không chỉ phụ thuộc vào việc huy động thêm bao nhiêu nguồn lực, mà quan trọng hơn là năng lực quản trị để sử dụng nguồn lực một cách hiệu quả, kỷ luật và có trách nhiệm.

Đại hội XIV đã đặt ra những yêu cầu và chuẩn mực cao hơn đối với quản trị nguồn lực quốc gia, coi đây là nền tảng để nâng cao chất lượng phát triển, bảo đảm an toàn tài chính và củng cố niềm tin xã hội.

Trong giai đoạn phát triển mới, câu hỏi trung tâm không còn dừng lại ở việc Việt Nam có bao nhiêu nguồn lực, mà là chúng ta có đủ năng lực quản trị để biến nguồn lực ấy thành giá trị bền vững cho đất nước hay không?./.

NGUYỄN SĨ