Kinh tế tư nhân trong không gian chính sách mới
Kinh tế - Ngày đăng : 08:04, 23/02/2026
Từ gia tăng số lượng doanh nghiệp đến mở rộng quy mô vốn
Theo Bộ Tài chính, kể từ tháng 5/2025 - thời điểm Nghị quyết 68 được ban hành - bình quân mỗi tháng có hơn 18.000 DN thành lập mới, tăng gần 40,2% so với bình quân 4 tháng đầu năm. Cùng với sự gia tăng về số lượng DN, quy mô vốn đăng ký và vốn bổ sung cũng ghi nhận xu hướng mở rộng rõ rệt.
Tính đến hết tháng 11/2025, cả nước có trên 1 triệu DN đang hoạt động. Số DN gia nhập và tái gia nhập thị trường vượt mục tiêu cả năm, với bình quân hơn 30.600 DN mỗi tháng. Đây là cơ sở cho thấy Nghị quyết 68 đã tạo hiệu ứng lan tỏa tương đối rõ nét trong cộng đồng DN.
Trong 11 tháng năm 2025, số vốn tăng thêm của các DN đang hoạt động đạt hơn 3,86 triệu tỷ đồng, tăng gần 200% so với cùng kỳ năm trước, đưa tổng vốn bổ sung vào nền kinh tế lên hơn 5,62 triệu tỷ đồng. Quy mô vốn đăng ký bình quân mỗi DN đạt gần 10 tỷ đồng và duy trì xu hướng tăng liên tiếp. Những con số này cho thấy DN không chỉ quay trở lại thị trường mà còn chủ động điều chỉnh chiến lược theo hướng đầu tư dài hạn hơn.
Cùng với sự mở rộng hoạt động của khu vực tư nhân, đóng góp ngân sách từ khu vực ngoài quốc doanh tiếp tục tăng. Tổng thu ngân sách năm 2025 từ khu vực này ước đạt gần 485.000 tỷ đồng, vượt 30,9% dự toán và tăng 23,7% so với cùng kỳ. Riêng thu từ hộ kinh doanh đạt hơn 32.800 tỷ đồng, tăng 37,5% so với năm 2024. Kết quả này phản ánh đồng thời hiệu quả của tăng trưởng sản xuất, kinh doanh và sự cải thiện trong công tác quản lý thuế, ứng dụng công nghệ thông tin.
Từng bước chuyển đổi tư duy quản lý sang tiếp cận kiến tạo
Một trong những nội dung trọng tâm của Nghị quyết 68 là yêu cầu đổi mới cách tiếp cận đối với khu vực kinh tế tư nhân, theo hướng chuyển từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển. Thực tiễn thời gian qua cho thấy, định hướng này đang từng bước được cụ thể hóa thông qua các động thái chính sách ở nhiều cấp, nhiều lĩnh vực.
Ngay sau khi Nghị quyết 68 và Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân được ban hành, toàn bộ 34 địa phương cùng 21 Bộ, ngành đã xây dựng và công bố kế hoạch hành động. Bộ Tài chính đang hoàn thiện 3 dự thảo nghị định và 2 chương trình lớn, trong đó có cơ chế hỗ trợ lãi suất cho các dự án xanh và ESG; đổi mới hoạt động của Quỹ Phát triển DN nhỏ và vừa; cơ chế thử nghiệm phát triển kinh tế tuần hoàn; cùng các chương trình đào tạo 10.000 giám đốc điều hành và phát triển 1.000 DN tiêu biểu.
Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đánh giá, cải cách hành chính và chuyển đổi số thời gian qua đã tạo thuận lợi đáng kể cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, VCCI cũng chỉ ra rằng đầu tư cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vẫn còn thận trọng, do mức độ rủi ro cao và khả năng dự báo chính sách chưa thực sự ổn định. Vì vậy, việc tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng minh bạch, ổn định, tăng cường cơ chế chia sẻ rủi ro được xem là yếu tố then chốt để củng cố niềm tin của DN.
Từ thực tiễn triển khai, nhiều DN như Vietnamobile, MoMo hay Vinamilk cho rằng một số mô hình kinh doanh và công nghệ mới đã sẵn sàng về năng lực và thị trường, song khung pháp lý và quy trình quản lý chưa theo kịp tốc độ đổi mới. Đề xuất xây dựng các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) được xem là giải pháp nhằm tạo dư địa chính sách linh hoạt hơn cho các lĩnh vực mới nổi.
Đổi mới sáng tạo trong chiến lược phát triển kinh tế tư nhân
Nghị quyết 68 xác định kinh tế tư nhân là lực lượng quan trọng của nền kinh tế, trong khi Nghị quyết 57 đặt khoa học, công nghệ và chuyển đổi số vào vị trí trung tâm của chiến lược tăng trưởng. Sự kết hợp giữa hai định hướng này đang ngày càng thể hiện rõ trong hoạt động của nhiều DN, đặc biệt ở các lĩnh vực công nghệ và tài chính số.
Ở góc độ DN công nghệ, ông Đặng Tùng Sơn - Phó Chủ tịch Tập đoàn CMC - cho rằng nền kinh tế Việt Nam đang từng bước chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa trên tài nguyên và lao động giá rẻ sang mô hình dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo. Trong tiến trình này, DN tư nhân, đặc biệt là DN nhỏ và vừa, đóng vai trò quan trọng trong việc thử nghiệm các mô hình kinh doanh mới và đưa công nghệ vào thực tiễn.
Về phía cơ quan quản lý tiền tệ, ông Nguyễn Tất Thái - Phó Vụ trưởng Vụ Dự báo, Thống kê - Ổn định tiền tệ, tài chính (Ngân hàng Nhà nước) - nhấn mạnh rằng việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng là điều kiện cần để DN yên tâm đầu tư dài hạn. Việc triển khai cơ chế sandbox trong lĩnh vực ngân hàng và cung cấp 100% thủ tục hành chính dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến đã góp phần giảm chi phí tuân thủ, tạo môi trường thuận lợi hơn cho đổi mới sáng tạo. Hiện nay, dư nợ tín dụng đối với khu vực kinh tế tư nhân chiếm hơn 92% tổng dư nợ toàn nền kinh tế, cho thấy vai trò trung tâm của khu vực này trong dòng chảy vốn.
Ở góc độ học thuật, TS. Nguyễn Nhật Quang - Phó Chủ tịch Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam - cho rằng đổi mới sáng tạo là đặc điểm tự nhiên của khu vực DN tư nhân. Tuy nhiên, thách thức lớn hiện nay nằm ở khả năng tiếp cận công nghệ và nguồn lực tài chính. DN nhỏ và vừa thường gặp khó khăn trong việc lựa chọn công nghệ phù hợp và huy động vốn đầu tư. Do đó, các cơ chế bảo lãnh tín dụng, hỗ trợ lãi suất và quỹ đổi mới công nghệ cần được triển khai hiệu quả hơn để hỗ trợ DN nâng cao năng suất và sức cạnh tranh.
Những kết quả bước đầu về gia nhập thị trường, mở rộng quy mô vốn và đóng góp ngân sách cho thấy Nghị quyết 68 đang tạo ra những chuyển biến tích cực đối với khu vực kinh tế tư nhân. Khi môi trường thể chế tiếp tục được hoàn thiện theo hướng minh bạch, ổn định và thuận lợi cho đầu tư dài hạn, khu vực tư nhân có cơ sở để phát triển bền vững hơn, đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045./.