Tiên phong chuyển đổi số, kiến tạo nền kiểm toán công hiện đại, chuyên nghiệp, hiệu quả

Kiểm toán - Ngày đăng : 11:15, 23/02/2026

(BKTO) - Trò chuyện với phóng viên Báo Kiểm toán trước thềm Xuân Bính Ngọ 2026, TS. Trần Văn Khải - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội - nhấn mạnh: Từ những bước đi tiên phong trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn đến việc tiếp cận khung đào tạo kỹ năng số bài bản, Kiểm toán nhà nước (KTNN) đang chuyển mình mạnh mẽ, hướng tới mục tiêu xây dựng nền kiểm toán công hiện đại, minh bạch và hiệu quả.
8-.jpg
TS. Trần Văn Khải - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội. Ảnh: TL

Thưa ông, là người dành nhiều tâm huyết cho phong trào “Bình dân học vụ số - Quốc hội số”, nhìn lại năm 2025, ông có thể chia sẻ những kết quả mà ông tâm đắc nhất trong triển khai phong trào này?

Có thể khẳng định, năm 2025, Quốc hội đã đạt được những kết quả rất rõ nét trong triển khai phong trào “Bình dân học vụ số - Quốc hội số”, qua đó tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi số trong toàn bộ hệ thống các cơ quan của Quốc hội.

Trên cơ sở Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Đảng ủy Quốc hội đã ban hành Kế hoạch số 39-KH/ĐUQH, chính thức phát động phong trào. Toàn hệ thống các cơ quan Quốc hội đã quán triệt tinh thần tiên phong cập nhật tri thức mới, xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, gắn chặt với đổi mới phương thức hoạt động.

Nhờ bám sát chỉ đạo của Trung ương và xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, Quốc hội đã thể hiện tầm nhìn chiến lược trong tổ chức phong trào, bảo đảm triển khai bài bản, đồng bộ và khả thi.

Phong trào nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ. Lãnh đạo Quốc hội thể hiện quyết tâm cao trong chuyển đổi số toàn diện; từng đảng bộ, cơ quan chủ động vào cuộc. Đặc biệt, việc nghiên cứu, biên soạn và ban hành Tuyển tập Khung kiến thức, kỹ năng số và AI cho Quốc hội hiện đại (4 tập), thiết kế theo 4 cấp độ từ cơ bản đến chuyên sâu, sát với nhu cầu từng nhóm đối tượng, có thể xem là dấu ấn nổi bật, thể hiện vai trò đi đầu của Quốc hội trong triển khai “Bình dân học vụ số”.

Bộ tài liệu được xây dựng bảo đảm tính khoa học, hệ thống, “đúng vai, sát việc”, giúp cán bộ, công chức, đại biểu tiếp cận tri thức số một cách thực chất, gắn trực tiếp với yêu cầu nhiệm vụ.

Cùng với đó, phong trào được triển khai sáng tạo, trên quy mô lớn. Hệ thống đào tạo trực tuyến cho phép học tập mọi lúc, mọi nơi, tích hợp với Cổng thông tin “Bình dân học vụ số” quốc gia. Chỉ trong thời gian ngắn, hàng trăm đại biểu Quốc hội, cán bộ, công chức đã tích cực tham gia; nhiều người hoàn thành đầy đủ 26 chuyên đề và bài kiểm tra cuối khóa, trở thành những “công dân số” tiên phong trong Quốc hội.

Đáng chú ý, các kết quả này đã được thể chế hóa kịp thời bằng Nghị quyết số 1943/NQ-UBTVQH15 ngày 19/12/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, phê chuẩn bộ Khung kiến thức, kỹ năng số và AI cho toàn hệ thống các cơ quan Quốc hội, KTNN, các Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) và Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp. Đây là dấu mốc quan trọng, khẳng định quyết tâm chính trị đưa phong trào vào nền nếp lâu dài.

Là cơ quan trong hệ thống Quốc hội, năm 2025, KTNN đã chủ động triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW và lan tỏa tinh thần “Bình dân học vụ số” vào hoạt động chuyên môn. Từ góc độ cơ quan chủ trì, ông đánh giá như thế nào về hành trình “học số”, chuyển đổi số của KTNN?

KTNN là cơ quan giữ vai trò nòng cốt trong giám sát tài chính, tài sản công. Vì vậy, việc quán triệt và thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW đối với KTNN không chỉ là yêu cầu mang tính xu thế, mà thực sự là nhiệm vụ mang tính sống còn, gắn trực tiếp với năng lực giám sát và phục vụ Nhân dân trong giai đoạn mới.

Có thể thấy, KTNN đã có sự chuẩn bị bài bản và đạt được những kết quả bước đầu rất đáng ghi nhận. Chuyển đổi số tại KTNN không đơn thuần là ứng dụng công nghệ, mà là quá trình đổi mới toàn diện từ tư duy lãnh đạo đến phương thức tổ chức thực thi nhiệm vụ.

Đảng ủy KTNN đã xác định chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin là một trong ba đột phá chiến lược giai đoạn 2025-2030, đồng thời là trụ cột quan trọng trong Chiến lược phát triển KTNN đến năm 2030. Từ định hướng đó, tư duy đổi mới nhanh chóng lan tỏa trong toàn Ngành và được cụ thể hóa bằng những giải pháp thực tiễn.

Đến nay, nhiều công nghệ hiện đại đã được KTNN triển khai phục vụ trực tiếp hoạt động nghiệp vụ, như xây dựng và vận hành hệ thống quản lý kiểm toán tập trung, nhật ký kiểm toán điện tử, các phần mềm phân tích dữ liệu chuyên sâu. Đặc biệt, KTNN đã bước đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong tổng hợp, khai thác dữ liệu kiểm toán.

Những công cụ này giúp kiểm toán viên nâng cao hiệu quả làm việc, đồng thời từng bước thay đổi phương pháp nghiệp vụ, chuyển từ cách làm thủ công, phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm cá nhân, sang làm việc dựa trên dữ liệu số và phân tích hệ thống. Thay vì kiểm toán theo mẫu chọn lọc truyền thống, KTNN đang hướng tới kiểm toán toàn diện thông qua phân tích dữ liệu lớn và đánh giá rủi ro theo thời gian thực. Đây là bước đi tiên phong, được Quốc hội đánh giá cao.

Thực tiễn cho thấy, chuyển đổi số tại KTNN không còn dừng ở chủ trương mà đã từng bước thẩm thấu vào hoạt động chuyên môn. Với quyết tâm chính trị cao và chiến lược rõ ràng, KTNN đang hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền kiểm toán công hiện đại, chuyên nghiệp, minh bạch, hiệu quả.

Trong triển khai phong trào “Bình dân học vụ số - Quốc hội số”, ngay từ khâu khảo sát kiến thức, kỹ năng số, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đã nhận được sự tham gia tích cực, kịp thời của đội ngũ công chức, viên chức KTNN. Trên cơ sở đó, một khung kiến thức, kỹ năng số riêng cho KTNN đã được xây dựng, sát với chức năng, nhiệm vụ của Ngành.

Dự thảo khung kiến thức này nhận được nhiều ý kiến góp ý, giúp tiếp tục hoàn thiện, bảo đảm tính khả thi và đáp ứng nhu cầu thực tiễn. Sự tham gia chủ động đó thể hiện tinh thần kỷ luật, trách nhiệm cao của đội ngũ công chức, viên chức KTNN trong thực hiện các chủ trương lớn của Đảng.

Từ những kết quả bước đầu tích cực, đâu là những định hướng trọng tâm để tiếp tục lan tỏa sâu rộng, thực chất phong trào “Bình dân học vụ số - Quốc hội số”, hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi số toàn diện trong các cơ quan Quốc hội nói chung và KTNN nói riêng, thưa ông?

Không tự bằng lòng với những kết quả đã đạt được, thời gian tới, toàn hệ thống Quốc hội sẽ tiếp tục đưa phong trào “Bình dân học vụ số - Quốc hội số” đi vào chiều sâu. Đảng ủy Quốc hội và Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường xác định phong trào sẽ được triển khai thường xuyên, trở thành nền tảng học tập suốt đời, đúng như tinh thần Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Biến “Bình dân học vụ số” thành “một phong trào cách mạng, toàn dân, toàn diện, bao trùm, sâu rộng”.

Chúng tôi sẽ đẩy mạnh tuyên truyền, vận động để mỗi đảng viên, công chức Quốc hội và KTNN, các Đoàn ĐBQH, ĐBQH và HĐND các cấp nuôi dưỡng tinh thần tự học, coi rèn luyện kỹ năng số là yêu cầu tự thân hằng ngày, từng bước hình thành thói quen và nét đẹp văn hóa công sở mới.

Mục tiêu trọng tâm năm 2026 là toàn thể đội ngũ công chức, viên chức của Quốc hội, KTNN, các Đoàn ĐBQH, ĐBQH và HĐND các cấp sớm đạt chuẩn kỹ năng số. Cùng với đó, bộ khung kiến thức và học liệu số sẽ được thường xuyên cập nhật, bổ sung, nhất là trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, an ninh mạng, bảo đảm theo kịp tốc độ phát triển công nghệ.

Cách thức đào tạo cũng tiếp tục được đổi mới theo hướng linh hoạt, giúp mỗi cán bộ, đại biểu học mọi lúc, mọi nơi, học đúng những nội dung gắn với công việc thực tiễn, tránh dàn trải, hình thức.

Thời gian tới, Đảng ủy Quốc hội sẽ phối hợp chặt chẽ với các cấp ủy, đặc biệt là Đảng ủy KTNN, để mở rộng phong trào tới các Đoàn ĐBQH, HĐND các cấp và các đơn vị KTNN khu vực. Theo đó, mỗi kiểm toán viên, mỗi đại biểu HĐND địa phương sẽ được trang bị kiến thức, kỹ năng số tương đương ĐBQH, góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, kiểm toán trong môi trường số.

Với những bước đi bài bản, phong trào “Bình dân học vụ số - Quốc hội số” được kỳ vọng sẽ tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ, trở thành hình mẫu cho các ngành, lĩnh vực khác. Khi đội ngũ đại biểu và công chức của Quốc hội, KTNN thực sự trở thành “công dân số gương mẫu”, hiệu quả hoạt động của các cơ quan sẽ được nâng cao rõ rệt, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Nhà nước số, nền kinh tế số, xã hội số Việt Nam phồn vinh, thịnh vượng.

Xin trân trọng cảm ơn ông!./.

Với nền tảng đã có, phấn đấu đến cuối năm 2026, 100% đại biểu Quốc hội, cán bộ, công chức hoàn thành chương trình “Bình dân học vụ số”. Toàn bộ kết quả học tập, chứng chỉ kỹ năng số sẽ được tích hợp lên hệ thống định danh quốc gia (VNeID), coi như một tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ và thi đua khen thưởng. Đây vừa là động lực, vừa là áp lực tích cực để mọi người chủ động tham gia chuyển đổi số.

NGUYỄN HỒNG (thực hiện)