Giải ngân đầu tư công: Tăng tốc ngay từ đầu năm!
Đầu tư - Ngày đăng : 06:45, 05/03/2026
Hơn 1 triệu tỷ đồng và sức ép tiến độ ngay từ tháng đầu năm
Theo kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, tổng vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước năm 2026 là 995.348,05 tỷ đồng, cao hơn khoảng 93.000 tỷ đồng so với năm 2025. Trong đó, vốn ngân sách trung ương đạt 345.121,45 tỷ đồng; vốn ngân sách địa phương đạt 650.226,6 tỷ đồng.
Ngoài kế hoạch được giao, các địa phương còn chủ động bố trí tăng thêm 12.932,5 tỷ đồng từ nguồn cân đối ngân sách địa phương. Cùng với 42 tỷ đồng vốn các năm trước được phép kéo dài sang năm 2026 - chủ yếu thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia - tổng kế hoạch vốn đầu tư công đến thời điểm báo cáo lên tới 1.008.322,6 tỷ đồng.
Quy mô vốn lớn đòi hỏi công tác phân bổ phải được thực hiện sớm và chặt chẽ. Tính đến hết ngày 31/01/2026, các Bộ, ngành, địa phương đã phân bổ chi tiết 972.498,3 tỷ đồng; trong đó, vốn ngân sách trung ương là 325.313,4 tỷ đồng, vốn ngân sách địa phương là 647.184,9 tỷ đồng. Nếu không tính phần vốn địa phương giao tăng thêm, số vốn đã phân bổ đạt 959.565,82 tỷ đồng, tương đương 96,4% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao - đây là tỷ lệ khá cao so với cùng kỳ nhiều năm trước.
Dù vậy, số liệu từ Bộ Tài chính cho thấy vẫn còn 35.782,2 tỷ đồng chưa được phân bổ chi tiết, tập trung tại 15 Bộ, cơ quan Trung ương và 15 địa phương, chủ yếu do đang hoàn thiện thủ tục đầu tư, điều chỉnh danh mục hoặc chờ ý kiến thẩm định. Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao, việc chậm phân bổ đồng nghĩa với việc thu hẹp khung thời gian "vàng" cho thi công và giải ngân.
Về kết quả giải ngân, tháng 01/2026 đạt 19.132,8 tỷ đồng, tương đương 2% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó, vốn ngân sách trung ương giải ngân 1.114,4 tỷ đồng - tương đương 0,3%; vốn ngân sách địa phương giải ngân 18.018,4 tỷ đồng - tương đương 2,8%. So với cùng kỳ tháng 01/2025, tỷ lệ giải ngân thấp hơn 1,9 điểm phần trăm - mức 3,9% - nhưng giá trị tuyệt đối lại cao hơn 12.717,1 tỷ đồng. Điều này cho thấy áp lực mẫu số lớn: Khi kế hoạch vốn tăng mạnh, tốc độ giải ngân phải tăng tương ứng mới bảo đảm mục tiêu chung.
Hiện có 4 Bộ, ngành và 13 địa phương đạt mức giải ngân bằng hoặc cao hơn bình quân cả nước, trong đó có TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ. Tuy nhiên, vẫn còn 28 Bộ, ngành và 21 địa phương dưới mức bình quân, thậm chí chưa phát sinh giải ngân.
Nếu đặt trong yêu cầu tăng trưởng từ 10% trở lên, mức giải ngân 2% trong tháng đầu năm vẫn khá khiêm tốn. Giả sử tiến độ giải ngân phân bổ đều, mỗi tháng cần đạt bình quân khoảng 8-8,5% kế hoạch. Thực tế các năm trước cho thấy giải ngân thường tăng tốc vào quý III và quý IV, dẫn đến tình trạng "dồn toa" cuối năm, gây áp lực lên công tác nghiệm thu, thanh toán và tiềm ẩn rủi ro về chất lượng công trình.
Siết kỷ luật, gắn trách nhiệm người đứng đầu
Theo TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn - Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright - yêu cầu cốt lõi của đầu tư công năm 2026 không chỉ là nhanh mà còn phải đúng tiến độ và bảo đảm chất lượng, tạo hiệu ứng lan tỏa thực chất cho tăng trưởng. Bài học kinh nghiệm năm 2025 cho thấy, chậm giải ngân xuất phát từ nhiều điểm nghẽn đan xen ở các khâu chuẩn bị dự án, cơ chế phân bổ vốn, năng lực thực thi...
Theo chuyên gia này, giải pháp quan trọng là nâng cao chất lượng chuẩn bị đầu tư ngay từ đầu; điều hành kế hoạch vốn linh hoạt; tăng cường trách nhiệm và năng lực của chủ đầu tư, ban quản lý dự án; tháo gỡ căn cơ các nút thắt về đất đai, mặt bằng, vật liệu; đồng thời phối hợp chặt chẽ với chính sách tiền tệ để vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa giữ ổn định kinh tế vĩ mô.
Để khắc phục các "điểm nghẽn" trong giải ngân đầu tư công, Chính phủ và Bộ Tài chính đã yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương rà soát phương án phân bổ vốn; cập nhật đầy đủ dữ liệu trên Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư công và TABMIS; bảo đảm đủ điều kiện để giải ngân ngay khi có khối lượng hoàn thành. Việc nghiệm thu, thanh toán phải tuân thủ Nghị định số 254/2025/NĐ-CP; phát huy các quy định mới về phân cấp, phân quyền, rút gọn thủ tục; đồng thời kiểm soát chặt chẽ tạm ứng và thu hồi tạm ứng.
Một yêu cầu xuyên suốt là gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả giải ngân; coi đây là tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể, cá nhân. Kế hoạch giải ngân phải được xây dựng chi tiết theo tháng, theo quý cho từng dự án thay vì dồn lực vào những tháng cuối năm.
Tại Chỉ thị số 06/CT-TTg, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công ngay từ đầu năm 2026, nhất là các công trình, dự án quan trọng, trọng điểm quốc gia; kiểm tra, đôn đốc, thúc đẩy triển khai các dự án, công trình đã tổ chức khởi công dịp Kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9, 79 năm Ngày Toàn quốc kháng chiến và Chào mừng Đại hội XIV của Đảng. Khẩn trương hoàn thành phân bổ chi tiết Kế hoạch đầu tư công năm 2026...
Địa phương "vào cuộc"
Thống nhất các yêu cầu này, các địa phương đã "vào cuộc" quyết liệt ngay từ đầu năm với các kịch bản điều hành cụ thể. Tại Hà Nội, kế hoạch vốn năm 2026 là 126.000 tỷ đồng và đã được phân bổ chi tiết theo đúng quy định. Thành phố xác định rõ tiến độ từng dự án, theo dõi kết quả giải ngân hằng tháng, gắn trách nhiệm cụ thể của từng đơn vị, cá nhân - nhất là trong công tác giải phóng mặt bằng.
Hải Phòng đặt mục tiêu giải ngân gần 37.000 tỷ đồng trong năm 2026; xây dựng kịch bản điều hành theo tháng, quý và phấn đấu đến hết ngày 31/01/2027 giải ngân đạt trên 100% vốn Thủ tướng Chính phủ giao, đạt 100% vốn Thành phố giao.
TP. Hồ Chí Minh được giao khoảng 148.000 tỷ đồng, đặt mục tiêu giải ngân 100%, coi đây là động lực then chốt cho tăng trưởng kinh tế - xã hội; trọng tâm là đẩy nhanh bồi thường, giải phóng mặt bằng, chấm dứt tình trạng dự án chờ mặt bằng.
Tại Thái Nguyên, tổng vốn năm 2026 gần 6.300 tỷ đồng, trong đó trên 5.900 tỷ đồng là vốn ngân sách địa phương. Tỉnh đặt mục tiêu giải ngân tối thiểu 50 - 60% kế hoạch đến hết tháng 6/2026, đạt 70 - 80% vào cuối quý III và hoàn thành 100% trước ngày 31/01/2027.
Mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2026 đặt ra yêu cầu giải ngân 100% vốn đầu tư công với tinh thần chủ động, kỷ luật và thực chất. Đẩy mạnh giải ngân ngay từ đầu năm vì vậy là điều kiện tiên quyết để nguồn lực hơn 1 triệu tỷ đồng phát huy đầy đủ vai trò dẫn dắt, tạo hiệu ứng lan tỏa cho toàn bộ nền kinh tế./.