Chuyển đổi số toàn diện công tác đăng ký, quản lý hộ tịch

Đăng ký hộ tịch chủ động, không phụ thuộc vào địa giới hành chính.

Chiều 18/3, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 55, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến về Dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi).

Trình bày tóm tắt Tờ trình Dự án Luật tại Phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc cho biết, việc xây dựng Dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi) nhằm phù hợp với việc tổ chức, sắp xếp bộ máy hành chính nhà nước, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.

Đồng thời, đẩy mạnh việc hiện đại hóa, chuyển đổi số toàn diện công tác đăng ký, quản lý hộ tịch; tăng cường đơn giản hóa, cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí thực hiện thủ tục hành chính, thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính, đăng ký hộ tịch trực tuyến toàn trình; bảo đảm phối hợp chặt chẽ, thông suốt giữa các cơ quan, tổ chức có liên quan trong việc chia sẻ, kết nối liên thông dữ liệu để đăng ký, quản lý hộ tịch.

Dự thảo Luật gồm 4 Chương, 31 Điều (giảm 3 chương, 46 điều so với Luật Hộ tịch năm 2014).

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc - cho hay, Dự thảo Luật bổ sung quy định cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm chủ động khai thác, tra cứu thông tin trong cơ sở dữ liệu liên quan (phù hợp với mức độ đáp ứng của cơ sở dữ liệu), chỉ yêu cầu người dân phải nộp, xuất trình giấy tờ nếu không khai thác được thông tin hoặc thông tin khai thác được không đầy đủ, không chính xác.

Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định khẳng định giá trị pháp lý của giấy tờ hộ tịch, thông tin hộ tịch, dữ liệu hộ tịch điện tử, xác định dữ liệu hộ tịch điện tử có giá trị như giấy tờ hộ tịch bản giấy khi thực hiện thủ tục hành chính và các giao dịch khác.

Đặc biệt, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung các quy định về ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số để thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong hoạt động đăng ký, quản lý hộ tịch gồm: quy định về cơ sở dữ liệu hộ tịch; việc tiếp nhận, giải quyết hồ sơ đăng ký hộ tịch trực tuyến; khai thác, sử dụng dữ liệu điện tử để thực hiện đăng ký hộ tịch; đăng ký hộ tịch chủ động, không phụ thuộc vào địa giới hành chính.

Rà soát kỹ lưỡng điều kiện thực hiện, bảo đảm tính khả thi

Thẩm tra sơ bộ Dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng cho biết, Thường trực Ủy ban và các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Hộ tịch năm 2014 với những lý do nêu tại Tờ trình của Chính phủ, đặc biệt là chủ trương thực hiện thủ tục hành chính phi địa giới.

Tuy nhiên, Cơ quan thẩm tra đề nghị đánh giá, rà soát kỹ lưỡng điều kiện bảo đảm thực hiện, nhất là hạ tầng công nghệ và việc cập nhật thông tin hộ tịch theo thời gian thực, việc kết nối liên thông Cơ sở dữ liệu hộ tịch để bảo đảm tính khả thi, nhất là ở các địa phương vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.

Về đăng ký khai sinh chủ động, đăng ký khai tử chủ động, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và các cơ quan của Quốc hội – cho rằng, việc quy định UBND cấp xã đăng ký khai sinh chủ động, đăng ký khai tử chủ động trực tuyến dựa trên dữ liệu kết nối từ cơ sở khám bệnh, chữa bệnh là một bước tiến trong cải cách thủ tục hành chính theo hướng tạo thuận lợi, phục vụ người dân tốt hơn.

Tuy nhiên, Cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu, bổ sung một số nguyên tắc xác định, lựa chọn UBND cấp xã có thẩm quyền giải quyết thủ tục đăng ký hộ tịch; đồng thời, quy định cụ thể các trường hợp "không thể đăng ký khai sinh, khai tử chủ động" để tránh mâu thuẫn với trách nhiệm của UBND cấp xã trong việc chủ động đăng ký khai sinh, khai tử cho cá nhân.

Cơ quan chủ trì soạn thảo cần thuyết minh cụ thể lộ trình xây dựng, đáp ứng cơ sở vật chất cũng như các điều kiện kỹ thuật, đặc biệt là điều kiện kết nối, chia sẽ dữ liệu giữa các cơ quan, đơn vị có liên quan (các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh) với Cơ sở dữ liệu hộ tịch, nhằm bảo đảm tính khả thi của chính sách chậm nhất đến ngày 01/01/2029 phải thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử chủ động thống nhất trên cả nước; bổ sung, điều chỉnh phù hợp ngày có hiệu lực của Luật đối với việc đăng ký khai sinh, khai tử chủ động để bảo đảm tính thống nhất nội tại.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp

Đẩy mạnh phát triển hộ tịch số, tạo thuận lợi cho người dân

Thảo luận tại Phiên họp, UBTVQH đánh giá cao Dự thảo Luật đã có nhiều đổi mới, tiến bộ, đáp ứng yêu cầu của sự phát triển.

Bên cạnh đó, các ý kiến đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo rà soát bảo đảm tính khả thi cũng như các điều kiện, lộ trình thực hiện, nhất là các quy định mới; đáp ứng yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, thực hiện chủ trương nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp, sắp xếp, tinh gọn bộ máy, phân cấp, phân quyền.

Đồng thời, bảo đảm việc sửa đổi Luật phải giải quyết căn bản, tháo gỡ những khó khăn, bất cập, cải cách mạnh thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân; đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối liên thông để thực hiện hộ tịch phi địa giới hành chính.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, đây là Dự án Luật rất quan trọng, có liên quan đến quyền con người, quyền công dân nên cần nghiên cứu kỹ lưỡng, toàn diện, “làm đến đâu chắc đến đó”, coi chất lượng là yếu tố quyết định.

Chủ tịch Quốc hội  yêu cầu đẩy mạnh phát triển hộ tịch số và tăng cường kết nối dữ liệu liên thông, giúp người dân có thể đăng ký hộ tịch thuận tiện ở bất cứ đâu, không bị ràng buộc cứng nhắc theo nơi cư trú hay địa giới hành chính. Bên cạnh đó, Dự thảo Luật cần quy định rõ giá trị pháp lý của bản điện tử, bảo đảm bản điện tử có giá trị tương đương với bản giấy trong mọi giao dịch hành chính.

“Hiện nay Việt Nam đã xây dựng nhiều nền tảng dữ liệu số như hệ thống định danh điện tử VNeID và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, điều này sẽ giúp cán bộ dễ dàng xác minh thông tin, từ đó giảm đáng kể thủ tục và thời gian cho người dân” - Chủ tịch Quốc hội nói.

Đối với lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử chủ động thống nhất trên cả nước, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga - đề nghị làm rõ hơn về nguyên tắc xác định, lựa chọn UBND cấp xã có trách nhiệm chủ động giải quyết thủ tục đăng ký hộ tịch, trên cơ sở đó, Chính phủ quy định chi tiết để tổ chức thực hiện hiệu quả.

Đồng thời, hồ sơ Dự án Luật cần báo cáo, thuyết minh rõ hơn về lộ trình xây dựng, đáp ứng yêu cầu về công nghệ, kỹ thuật nhằm bảo đảm thời hạn cuối cùng hoàn thành đăng ký khai sinh, khai tử chủ động thống nhất trên cả nước.

“Luật có hiệu lực từ ngày 01/3/2027 thì phấn đấu đến 01/3/2028 nhiều địa phương thực hiện được việc này, còn chậm nhất đến 01/01/2029 thì thực hiện trên cả nước. Trong bối cảnh chuyển đổi số, cần đẩy nhanh thực hiện lộ trình này càng nhanh càng tốt” - Phó Chủ tịch Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh.

Đ. KHOA