Khai hội Đền Đa Hòa - Dạ Trạch và đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt

Nhân dịp này, Khu di tích Đa Hòa - Dạ Trạch cũng đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt.

Dự lễ khai mạc, về phía đại biểu Trung ương và các địa phương có các đồng chí Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng: Nguyễn Hải Ninh, Bộ trưởng Bộ Tư pháp; Hoàng Minh Sơn, Quyền Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo; Dương Quốc Huy, Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai.

Dự lễ khai mạc, về phía đại biểu tỉnh Hưng Yên có các đồng chí: Nguyễn Hữu Nghĩa - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy; Phạm Quang Ngọc - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh và đông đảo Nhân dân, du khách thập phương.

Trước giờ khai hội, các đồng chí lãnh đạo và đại biểu thành kính dâng hương tưởng nhớ Đức Thánh Chử Đồng Tử cùng nhị vị phu nhân - Tiên Dung công chúa và Tây Sa công chúa. Nghi lễ không chỉ thể hiện lòng tri ân tiền nhân mà còn là sự tiếp nối mạch nguồn tín ngưỡng dân gian đã bền bỉ chảy suốt hàng nghìn năm trên vùng đất này.

Trong tâm thức người Việt, Chử Đồng Tử không chỉ là một nhân vật huyền thoại mà còn là biểu tượng văn hóa đặc biệt: một con người xuất thân nghèo khó nhưng giàu lòng hiếu thảo, vượt qua định kiến để vươn tới tình yêu và hạnh phúc; cùng Tiên Dung khai phá bãi bồi ven sông, mở mang sinh kế, dạy dân làm ăn, dựng xây cuộc sống ấm no. Truyền thuyết ấy, qua thời gian, đã kết tinh thành một hệ giá trị nhân văn sâu sắc, phản ánh khát vọng lập nghiệp, tinh thần khai mở và ý chí chinh phục thiên nhiên của cư dân châu thổ sông Hồng.

Chử Đồng Tử là một trong Tứ bất tử (bốn vị thánh bất tử) của tín ngưỡng dân gian Việt Nam, đại diện cho tình yêu, hôn nhân và lòng hiếu thảo.

Lễ hội Đền Đa Hòa - Dạ Trạch, hay còn gọi là lễ hội Chử Đồng Tử - Tiên Dung, không đơn thuần là một sinh hoạt tín ngưỡng mà là không gian văn hóa sống, nơi quá khứ và hiện tại gặp gỡ. Những nghi thức như rước nước từ sông Hồng - biểu tượng của nguồn sống, hay các đoàn rước kiệu trang nghiêm qua làng mạc… đều mang đậm dấu ấn của tín ngưỡng nông nghiệp, gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

Phát biểu khai mạc, đồng chí Phạm Văn Nghiêm, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng ban Tổ chức các lễ hội quy mô cấp tỉnh nhấn mạnh: Khu di tích Đa Hòa - Dạ Trạch là quần thể di tích tiêu biểu, hội tụ các giá trị đặc sắc về lịch sử, văn hóa và kiến trúc nghệ thuật, phản ánh sinh động quá trình hình thành, phát triển của vùng châu thổ sông Hồng. Di tích không chỉ gắn với truyền thuyết Chử Đồng Tử - Tiên Dung mà còn là nơi tưởng niệm Triệu Việt Vương, gắn với căn cứ Dạ Trạch nổi tiếng trong lịch sử chống ngoại xâm.

Việc Khu di tích được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định số 1473 ngày 26/11/2024 của Thủ tướng Chính phủ và bộ ba ngai thờ gỗ thời Mạc tại Đền Đa Hòa được công nhận là Bảo vật quốc gia theo Quyết định số 236 ngày 03/02/2026 là sự ghi nhận xứng đáng đối với những giá trị đặc biệt, độc đáo của di sản. Đây cũng là cơ sở quan trọng để tiếp tục bảo tồn, phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch văn hóa, góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương.

Không chỉ dừng lại ở ý nghĩa tôn vinh di sản, lễ hội còn là dịp để các giá trị văn hóa dân gian được “đánh thức” và lan tỏa mạnh mẽ. Những làn điệu hát trống quân Dạ Trạch - mộc mạc mà đằm thắm, những câu quan họ giao duyên, hay điệu múa “con đĩ đánh bồng” vui nhộn, giàu tính biểu cảm… đã tạo nên một không gian lễ hội vừa linh thiêng vừa rộn ràng, phản ánh đời sống tinh thần phong phú của cư dân vùng sông nước.

Đặc biệt, năm 2026 là năm đầu tiên lễ hội được tổ chức ở quy mô cấp tỉnh, đánh dấu bước chuyển từ không gian lễ hội truyền thống mang tính cộng đồng làng xã sang quy mô liên kết rộng hơn, góp phần kết nối các giá trị văn hóa - lịch sử đặc sắc của vùng.

Sau nghi thức khởi trống khai hội, chương trình nghệ thuật đặc sắc với chủ đề “Bến sông huyền thoại”, trong đó chương 1 “Huyền thoại bên dòng sông”, chương 2 “Sắc màu lễ hội”, chương 3 “Hưng Yên hôm nay - khát vọng tương lai”. Các tiết mục ca, múa, nhạc đặc sắc đã mở ra không gian lễ hội rực rỡ sắc màu, tái hiện sinh động huyền tích Chử Đồng Tử – Tiên Dung và đời sống văn hóa vùng châu thổ sông Hồng.

Phần lễ gồm các nghi lễ truyền thống như rước kiệu, rước nước và hoạt động tế lễ. Phần hội gồm các hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch, trò chơi dân gian như: biểu diễn múa lân, múa rồng; giao lưu văn nghệ quần chúng; thi bịt mắt bắt dê, đập niêu, kéo co; thi đấu cờ người, cờ tướng; thi bơi trải.

Đặc biệt, lễ hội còn là không gian hội tụ của nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống như: hát trống quân, quan họ, ca trù, chầu văn…, tạo điểm nhấn thu hút du khách, góp phần đưa di sản “sống” cùng đời sống đương đại...

Trong khuôn khổ Lễ hội Chử Đồng Tử - Tiên Dung, xã Triệu Việt Vương đã long trọng tổ chức nghi thức rước nước - một nghi lễ truyền thống mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc.

Đoàn rước xuất phát từ đền, tiến ra bến Sông Hồng rồi lên du thuyền trong tiếng trống chiêng vang dội. Tại đây, các nghi thức xin nước được thực hiện một cách trang trọng, thể hiện lòng thành kính đối với các bậc tiền nhân. Nước thiêng được lấy trực tiếp từ giữa dòng sông Hồng - biểu tượng của sự sống và sự trù phú – sau đó được rước về đền để phục vụ cho các nghi lễ tế tự trong suốt thời gian diễn ra lễ hội.

Nghi thức rước nước không chỉ mang ý nghĩa cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu mà còn góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của địa phương. Đây cũng là dịp để nhân dân địa phương tăng cường tinh thần đoàn kết, gắn bó cộng đồng, đồng thời quảng bá hình ảnh quê hương tới du khách gần xa.

Hoạt động đã diễn ra thành công, đảm bảo an toàn, để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp trong lòng nhân dân và du khách.

Lễ hội Đền Đa hòa - Dạ Trạch năm 2026 được tổ chức trong 3 ngày, từ ngày 28 - 30/3 (ngày 10 - 12/2 âm lịch) tại đền Đa Hòa (xã Mễ Sở) và đền Dạ Trạch (xã Triệu Việt Vương).

N.LỘC