Giải ngân chương trình mục tiêu quốc gia: Khơi thông dòng vốn, nâng cao hiệu quả
Kinh tế - Ngày đăng : 08:05, 02/04/2026
Hoàn thiện cơ chế, khơi thông dòng vốn
Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra yêu cầu không chỉ sắp xếp lại bộ máy mà còn phải bảo đảm các dòng vốn ngân sách, đặc biệt là vốn các CTMTQG được vận hành thông suốt, hiệu quả.
Theo Bộ Tài chính, công tác quản lý và tổ chức thực hiện các CTMTQG tiếp tục bám sát các quyết định phê duyệt đầu tư của bộ chủ chương trình, cùng các quy định về nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách trung ương và tỷ lệ vốn đối ứng của địa phương.
Để thúc đẩy giải ngân, Bộ Tài chính đã đề nghị Ủy ban nhân dân (UBND) các tỉnh, thành phố chỉ đạo các sở, ngành và chính quyền cấp xã khẩn trương rà soát mục tiêu, xác định nhu cầu, hoàn thiện hồ sơ, thủ tục đầu tư. Đây là khâu then chốt nhằm bảo đảm các dự án đủ điều kiện triển khai ngay khi được bố trí vốn, hạn chế tình trạng chậm giải ngân do vướng mắc thủ tục.
Các địa phương cũng được yêu cầu chủ động chuẩn bị đầy đủ điều kiện để giải ngân toàn bộ nguồn vốn trong năm 2026, gắn tiến độ với hiệu quả sử dụng vốn, nhanh chóng đưa nguồn lực vào thực tiễn.
Đáng chú ý, cơ chế cho phép kéo dài thời gian thực hiện và giải ngân đối với nguồn vốn chưa sử dụng hết của năm 2025 sang hết năm 2026 đã tạo thêm dư địa để xử lý các dự án chuyển tiếp. Tuy nhiên, Bộ Tài chính nhấn mạnh, việc kéo dài không đồng nghĩa với chậm trễ mà phải là cơ hội để tăng tốc.
Do đó, các địa phương cần khẩn trương rà soát số liệu, phối hợp chặt chẽ với Kho bạc Nhà nước trong chuyển nguồn, kiểm soát chi và giải ngân đúng quy định; đồng thời sử dụng hiệu quả nguồn vốn chuyển nguồn để hoàn thành các nhiệm vụ giai đoạn 2021-2025, ưu tiên các dự án có khả năng hoàn thành, tránh dàn trải.
Trên cơ sở này, việc xây dựng phương án triển khai CTMTQG giai đoạn 2026-2035, đặc biệt giai đoạn 2026-2030 cần gắn với nâng cao năng lực quản lý và tổ chức thực hiện trong bối cảnh phân cấp mạnh hơn.
Linh hoạt triển khai, nâng cao hiệu quả nguồn vốn
Thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy, khi bám sát hướng dẫn và chủ động tổ chức thực hiện, nguồn vốn CTMTQG đã được giải ngân hiệu quả, góp phần cải thiện đời sống người dân.
Tại Lào Cai, địa phương đã rà soát danh mục dự án, tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, đồng thời đẩy mạnh phân cấp cho cấp xã trong triển khai các dự án sinh kế. Nhờ đó, nhiều công trình hạ tầng thiết yếu được thực hiện đúng tiến độ; các mô hình sản xuất gắn với chuỗi giá trị, du lịch cộng đồng tiếp tục phát huy hiệu quả.
Tại Quảng Nam, việc triển khai chương trình được gắn chặt với công tác chuẩn bị đầu tư. Các chủ đầu tư hoàn thiện thủ tục ngay từ đầu, hạn chế vướng mắc trong quá trình thực hiện. Đồng thời, địa phương tăng cường phối hợp với Kho bạc Nhà nước, bảo đảm quy trình giải ngân thông suốt.
Đối với nguồn vốn chuyển sang năm 2026, Quảng Nam ưu tiên bố trí cho các dự án dở dang có khả năng hoàn thành sớm, qua đó tránh dàn trải và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.
Trong khi đó, Sóc Trăng chú trọng rà soát, phân loại nhiệm vụ. Các dự án hoàn thành được quyết toán kịp thời, các dự án không còn phù hợp được điều chỉnh hoặc dừng triển khai. Đặc biệt, địa phương đẩy mạnh lồng ghép các nguồn vốn để hỗ trợ đồng bộ cho người dân, từ nhà ở, nước sạch đến sinh kế.
Việc phân cấp đi đôi với tăng cường giám sát đã góp phần nâng cao tính minh bạch, bảo đảm nguồn vốn đến đúng đối tượng và phát huy hiệu quả.
Những kết quả này cho thấy, các hướng dẫn của Bộ Tài chính không chỉ tháo gỡ vướng mắc trong giải ngân mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.
Phát huy “đòn bẩy” đầu tư công, hướng tới mục tiêu bền vững
Việc đẩy nhanh giải ngân vốn CTMTQG đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cải thiện hạ tầng và nâng cao chất lượng dịch vụ xã hội, đặc biệt tại các vùng khó khăn.
Từ nguồn vốn này, nhiều công trình giao thông, thủy lợi, trường học, trạm y tế được đầu tư, nâng cấp, tạo chuyển biến rõ nét về điều kiện sống của người dân. Đồng thời, quá trình triển khai các dự án cũng tạo ra nhiều việc làm tại chỗ, giúp người dân tăng thu nhập và từng bước chuyển đổi phương thức sản xuất.
Tuy nhiên, tiến độ giải ngân vẫn chưa đạt kỳ vọng. Tính đến cuối năm 2025, tỷ lệ giải ngân mới đạt khoảng 66,6%, với sự chênh lệch giữa các chương trình và địa phương.
Theo Bộ Tài chính, nguyên nhân chủ yếu đến từ công tác tổ chức thực hiện, như phân bổ vốn chậm, hồ sơ chưa đạt yêu cầu, kế hoạch vốn chưa sát thực tế. Đặc biệt, trách nhiệm người đứng đầu tại một số nơi chưa gắn chặt với kết quả giải ngân.
Trong bối cảnh năm 2026 là năm đầu triển khai giai đoạn mới của các CTMTQG với tổng vốn khoảng 35.000 tỷ đồng, yêu cầu đặt ra là phải khắc phục triệt để các hạn chế này.
Các chuyên gia cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, tăng phân cấp, giao quyền cho địa phương gắn với trách nhiệm giải trình; đồng thời ưu tiên nguồn lực cho vùng khó khăn, lồng ghép hiệu quả các nguồn vốn để tránh dàn trải.
Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng hệ thống giám sát, đánh giá trực tuyến, kết nối dữ liệu liên thông sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và minh bạch hóa quá trình sử dụng vốn.
Trong bối cảnh yêu cầu tăng trưởng ngày càng cao, việc phát huy hiệu quả nguồn lực đầu tư công tiếp tục là một trong những “đòn bẩy” quan trọng. Với sự hướng dẫn, đôn đốc của Bộ Tài chính và sự chủ động của các địa phương, kỳ vọng nguồn vốn CTMTQG sẽ được giải ngân đúng tiến độ, qua đó phát huy tối đa hiệu quả, góp phần nâng cao đời sống người dân và thúc đẩy phát triển bền vững./.