Cấp bách giải quyết vướng mắc về giấy phép hoạt động điện lực
Kinh tế - Ngày đăng : 18:04, 02/04/2026
Đồng bộ quy định pháp luật về việc cấp phép
Theo lãnh đạo Bộ Công Thương, hiện nay, việc cấp, thu hồi Giấy phép hoạt động điện lực được thực hiện theo quy định tại Luật Điện lực số 61/2024/QH15 và Nghị định số 61/2025/NĐ-CP, Nghị định số 146/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại.
Song thực tế có một số vấn đề đang phát sinh và cần giải quyết cấp bách. Đáng chú ý như: nội dung quy định về giấy chứng nhận đăng ký phát triển điện mặt trời mái nhà; phân định thẩm quyền cấp Giấy phép hoạt động điện lực lĩnh vực phân phối điện, bán buôn điện, bán lẻ điện trên địa bàn 02 đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; mở rộng phạm vi miễn trừ Giấy phép hoạt động điện lực nhằm thúc đẩy phát triển điện tự sản xuất, tự tiêu thụ và điện mặt trời mái nhà…
Quyền Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng
Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 nêu “Cải cách triệt để các thủ tục hành chính, cắt giảm 30 - 50% thời gian thực hiện, chi phí tuân thủ và điều kiện kinh doanh, tạo môi trường thuận lợi trong đầu tư, kinh doanh, xây dựng, vận hành các dự án năng lượng”.
Quyết định số 2671/QĐ-TTg ngày 10/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ đã thông qua các phương án cắt giảm, đơn giản hoá đối với các thủ tục hành chính trong lĩnh vực điện lực, kèm theo đó là cắt giảm các điều kiện cấp Giấy phép hoạt động điện lực trong lĩnh vực phát điện, truyền tải điện, phân phối điện, bán buôn điện, bán lẻ điện, bao gồm cả điều kiện về giấy chứng nhận đăng ký phát triển điện mặt trời mái nhà.
Thêm vào đó, dự thảo Nghị quyết của Chính phủ quy định cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, quy định liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh dự kiến cắt giảm khoảng 30% điều kiện và thành phần hồ sơ, vì vậy, Bộ Công Thương cũng sẽ cắt giảm thời gian xử lý hồ sơ tương ứng.
Đồng thời, sửa đổi quy định về thành phần hồ sơ “Giấy chứng nhận đăng ký phát triển điện mặt trời mái nhà” để phù hợp với các quy định khác và thực hiện đơn giản hoá thủ tục hành chính.
Tuy nhiên, đối với nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và bán điện dư vào hệ thống quốc gia đang có một số quy định còn bất cập, nếu không được kịp thời sửa đổi đồng bộ tại các VB QPPL liên quan sẽ tạo sự chồng chéo, gây khó khăn trong áp dụng, thực hiện pháp luật, có nguy cơ làm cản trở sự phát triển của điện mặt trời mái nhà nói chung và ảnh hưởng tới tiến độ thực hiện Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, cũng như an ninh cung cấp điện nói riêng.
Ông Lê Mạnh Hùng cho biết, Bộ Công Thương đề xuất đối với quy định về Giấy chứng nhận đăng ký phát triển điện mặt trời mái nhà trong điều kiện cấp Giấy phép hoạt động điện lực phải được sửa đổi, bổ sung cho phù hợp, tạo điều kiện thúc đẩy phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà vì đây là loại hình nguồn điện có thời gian đầu tư ngắn, hình thức đầu tư linh hoạt, phân tán và góp phần đảm bảo an ninh cung cấp điện trong thời gian tới.
Phân định thẩm quyền phù hợp với địa bàn hoạt động
Về thẩm quyền cấp Giấy phép hoạt động điện lực đối với công trình có phạm vi hoạt động trên địa bàn từ 02 đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên thực hiện theo Quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều 43 Nghị định số 146/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ nhưng trong quá trình thực hiện, Bộ Công Thương nhận được nhiều ý kiến của các địa phương phản ánh về những vướng mắc đang gặp phải.
Nếu vướng mắc về phân định thẩm quyền cho địa phương nào thực hiện cấp Giấy phép hoạt động điện lực nếu không kịp thời sửa đổi sẽ ảnh hưởng tới việc các tổ chức đề nghị cấp mới, sửa đổi, bổ sung Giấy phép hoạt động điện lực và ảnh hưởng tới phát triển điện lực.
Bộ Công Thương
Do hiện nay, Luật, Nghị quyết của Quốc hội chưa có quy định khác về việc UBND cấp tỉnh được cấp Giấy phép hoạt động điện lực đối với lĩnh vực phân phối điện, bán buôn điện, bán lẻ điện có phạm vi hoạt động trên địa bàn từ 02 đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên.
Vì vậy, Bộ Công Thương đề xuất sửa đổi, bổ sung các nội dung của Điều 43 Nghị định số 146/2025/NĐ-CP tại Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 61/2025/NĐ-CP để quy định rõ thẩm quyền cấp phép đối với lĩnh vực phân phối điện, bán buôn điện, bán lẻ điện có phạm vi hoạt động trên địa bàn từ 02 đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên.
Trong lần sửa đổi này, Bộ Công Thương cũng đề xuất sửa đổi, bổ sung và phân định thẩm quyền cấp giấy phép HĐĐL với quy định Bộ Công Thương thực hiện cấp Giấy phép hoạt động điện lực cho công trình cấp đặc biệt. Cụ thể là hoạt động phát điện nhà máy điện hạt nhân, nhà máy điện gió ngoài khơi, nhà máy điện trên địa bàn từ 02 đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên không phân biệt quy mô công suất và nhà máy có quy mô công suất theo quy hoạch, kế hoạch thực hiện quy hoạch được phê duyệt: trên 2000 MW đối với nhà máy nhiệt điện; trên 1000 MW đối với nhà máy thủy điện.
UBND cấp tỉnh thực hiện cấp Giấy phép hoạt động điện lực đối với công trình cấp I. Cụ thể là hoạt động phát điện đối với nhà máy điện xây dựng trong phạm vi địa phương, bao gồm điện mặt trời mái nhà. Việc phân cấp thẩm quyền cấp Giấy phép hoạt động điện lực phải tiến hành đồng thời với việc đánh giá việc đảm bảo về nguồn nhân lực, cơ sở vật chất, tài chính để thi hành Nghị định.
Nâng mức miễn trừ cho các dự án công suất nhỏ
Về mức công suất miễn trừ Giấy phép hoạt động điện lực, quy định hiện hành là công trình phát điện để tự sử dụng, không bán điện cho tổ chức, cá nhân và có đấu nối vào hệ thống điện quốc gia chỉ được miễn trừ Giấy phép hoạt động điện lực đối với công suất lắp đặt dưới 30 MW; điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, có đấu nối vào hệ thống điện quốc gia và có bán sản lượng điện dư, chỉ được miễn trừ Giấy phép hoạt động điện lực đối với công trình có công suất lắp đặt dưới 01 MW.
Đối với công trình phát điện để tự sử dụng, không bán điện cho tổ chức, cá nhân khác: quy định miễn trừ cần được điều chỉnh theo hướng không giới hạn quy mô công suất do các công trình này không bán điện nên không phát ngược lên lưới, không ảnh hưởng đến quá trình vận hành của lưới điện. Quy định này thống nhất với các quy định miễn trừ trước khi Nghị định 61/2025/NĐ-CP có hiệu lực.
Do đó, Bộ Công Thương kiến nghị sửa đổi không giới hạn quy mô công suất đối với công trình phát điện để tự sử dụng, không bán điện cho tổ chức, cá nhân khác.
Đối với công trình điện mặt trời mái nhà theo quy định hiện nay chỉ miễn trừ giấy phép cho các dự án dưới 01 MW, Bộ Công Thương đề xuất nâng công suất miễn trừ lên 03 MW.
Về cấp Giấy phép hoạt động điện lực cho một số nguồn điện mới như hệ thống lưu trữ điện (BESS) Khoản 31 Điều 4 Luật Điện lực năm 2024 quy định “Hệ thống lưu trữ điện là tập hợp các thiết bị để nhận điện từ các nguồn điện, tích trữ năng lượng và phát điện”. Nhưng Nghị định số 61/2025/NĐ-CP chưa có quy định cụ thể việc cấp Giấy phép hoạt động điện lực cho nguồn điện mới như BESS.
Vì vậy, đối với trường hợp BESS là tài sản của các đơn vị truyền tải, phân phối điện, lắp đặt tại các trạm điện nạp trong trường hợp trạm non tải và xả trong trường hợp trạm quá tải và tích hợp với nhà máy điện, giúp tăng hiệu quả cho công trình, hệ thống điện, Bộ Công Thương đề xuất miễn trừ không giới hạn quy mô công suất Giấy phép hoạt động điện lực lĩnh vực phát điện đối với hệ thống lưu trữ điện lắp đặt trong phạm vi nhà máy điện, trạm điện.
Bộ Công Thương đề xuất, đối với hệ thống lưu trữ điện lắp đặt độc lập, không thuộc phạm vi của dự án nhà máy điện, trạm điện, phát điện để bán điện cho tổ chức, cá nhân khác được miễn trừ giấy phép hoạt động lĩnh vực phát điện tới 3 MW, còn với công trình từ 3 MW trở lên phải thực hiện các quy định cấp Giấy phép hoạt động điện lực trong lĩnh vực phát điện.
Một vướng mắc nữa là về điều khoản chuyển tiếp, theo quy định hiện hành, khi dự án, công trình truyền tải điện và phân phối điện mới đi vào hoạt động, các đơn vị phải được cấp Giấy phép hoạt động điện lực đối với từng dự án, công trình mới.
Quy định này dẫn đến việc các đơn vị quản lý vận hành lưới điện truyền tải, lưới điện phân phối đã được cấp Giấy phép hoạt động điện lực có phạm vi hoạt động theo địa giới hành chính là vùng, miền và địa phương như Tổng Công ty Truyền tải điện quốc gia, các Tổng công ty điện lực và Công ty điện lực các tỉnh phải thực hiện nhiều thủ tục hành chính hơn so với trước đây, không phù hợp với chủ trương cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh và tạo gánh nặng chi phí tuân thủ pháp luật.
Do đó, Bộ Công Thương đề xuất bãi bỏ để không cản trở các hoạt động của doanh nghiệp và vẫn đảm bảo vai trò quản lý của cơ quan quản lý nhà nước./.