Mở dư địa tăng trưởng cho nông nghiệp: Từ “trụ đỡ” đến động lực
Kinh tế - Ngày đăng : 07:51, 06/04/2026
Đây là nội dung được các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp nêu ra tại Hội thảo "Động lực cho tăng trưởng kinh tế hai con số và triển vọng nông nghiệp 2026" do Trung ương Hội Nông dân chủ trì mới đây.
Đổi mới mô hình để phát triển bền vững
Tại Hội thảo, các chuyên gia phân tích các động lực tăng trưởng truyền thống và mới như khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; đồng thời chỉ ra cơ hội, thách thức của nông nghiệp Việt Nam, làm cơ sở đề xuất chính sách trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động và yêu cầu tìm kiếm động lực tăng trưởng mới trở nên cấp thiết.
Theo các chuyên gia, tăng trưởng kinh tế không phải là câu chuyện ngắn hạn mà là quá trình lâu dài gắn với chiến lược phát triển quốc gia. Vì vậy, Việt Nam cần đồng thời đổi mới mô hình tăng trưởng để đạt tốc độ cao, đồng thời đảm bảo tính bền vững của nền kinh tế. Việc phát triển phải dựa trên nguyên tắc không đánh đổi ổn định vĩ mô hay môi trường lấy tăng trưởng đơn thuần.
Các chuyên gia kinh tế phân tích, mô hình tăng trưởng truyền thống thường dựa trên ba yếu tố chính: lao động, vốn và năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP). Để đạt được mục tiêu tăng trưởng cao hơn, cần phát huy đồng thời cả ba yếu tố này giống như một “kiềng ba chân” vững chắc.
Bên cạnh các động lực truyền thống, nhiều yếu tố mới được xem là nguồn lực quan trọng cho tăng trưởng trong thời gian tới. Trong đó, cải cách thể chế, phát triển các vùng kinh tế động lực, thúc đẩy khoa học công nghệ và chuyển đổi số được coi là những yếu tố có thể tạo ra thêm các điểm phần trăm tăng trưởng cho nền kinh tế. Tuy nhiên, các động lực này cần thời gian để phát huy hiệu quả và đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các chính sách kinh tế.
Trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động, các kịch bản tăng trưởng cũng phải tính đến những yếu tố rủi ro như sự suy giảm của xuất khẩu, biến động dòng vốn đầu tư nước ngoài hay áp lực lạm phát. Vì vậy, thay vì chỉ đặt mục tiêu tăng trưởng cao trong từng năm, các chuyên gia cho rằng cần hướng tới mục tiêu tăng trưởng bình quân trong trung hạn, đảm bảo tính ổn định và bền vững của nền kinh tế.
Nông nghiệp là động lực tăng trưởng của nền kinh tế
Mặc dù tỷ trọng của nông nghiệp trong GDP đã giảm dần theo quá trình công nghiệp hóa, nhưng đây vẫn là lĩnh vực có vai trò đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế Việt Nam. Trong nhiều thời điểm khó khăn, đặc biệt là giai đoạn dịch COVID-19, nông nghiệp đã chứng minh vai trò là “trụ đỡ” của nền kinh tế khi vẫn duy trì tăng trưởng ổn định.
Theo các chuyên gia, nông nghiệp hiện là ngành duy nhất duy trì cán cân thương mại luôn dương. Tuy nhiên, để đóng góp mạnh mẽ hơn cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế, ngành nông nghiệp cần chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”.
Những năm gần đây, các ngành hàng như thủy sản, trái cây hay chăn nuôi đang có những bước phát triển đáng kể nhờ việc chuyển đổi cơ cấu sản xuất theo hướng nâng cao giá trị gia tăng. Việc tập trung vào các sản phẩm có giá trị cao thay vì chỉ chạy theo sản lượng đã giúp nông sản Việt Nam nâng cao vị thế trên thị trường quốc tế.
Sự phát triển mạnh mẽ của ngành hàng trái cây, đặc biệt là sầu riêng, mang lại giá trị xuất khẩu cao và tạo ra động lực mới cho nông nghiệp.
Năm 2025, xuất siêu nông sản đạt khoảng 21 tỷ USD. Đây là con số tiềm năng lớn của ngành nông nghiệp.
Dù nông nghiệp có nhiều tiềm năng nhưng đối mặt thách thức: năng suất lao động thấp, lao động giảm, phụ thuộc vốn và công nghệ. Đồng thời, yêu cầu thị trường xuất khẩu ngày càng khắt khe, buộc ngành phải chuyển sang sản xuất theo nhu cầu. Do đó, cần tổ chức lại sản xuất, ứng dụng công nghệ, phát triển chế biến sâu, cải thiện logistics và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số đặt ra cho Việt Nam những yêu cầu rất cao trong việc đổi mới mô hình phát triển và phát huy các nguồn lực của nền kinh tế. Trong bức tranh chung đó, nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò quan trọng không chỉ ở khía cạnh kinh tế mà còn ở ổn định xã hội và phát triển bền vững.
Để nông nghiệp đóng góp mạnh mẽ hơn cho tăng trưởng, cần chuyển đổi toàn diện từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển chế biến sâu và xây dựng chuỗi giá trị bền vững. Đồng thời, việc cải cách thể chế, phát triển thị trường vốn, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thúc đẩy đổi mới sáng tạo sẽ tạo nền tảng vững chắc để nền kinh tế Việt Nam bứt phá trong giai đoạn tới./.