Tăng cường kiểm soát, phòng, chống buôn lậu xăng dầu
Kinh tế - Ngày đăng : 22:12, 11/04/2026
Bình ổn giá xăng dầu trong nước, giảm thiểu các hệ lụy
Thảo luận về Dự án Nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay, đa số đại biểu Quốc hội tán thành ban hành Nghị quyết nhằm bảo đảm mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, ổn định tâm lý và đời sống người dân và doanh nghiệp.
Các đại biểu cũng tán thành với thời gian có hiệu lực thi hành của Nghị quyết là từ ngày 16/4/2026 đến 30/6/2026. Theo các đại biểu, đây là Nghị quyết mang tính giải quyết tình thế nên thời hạn hiệu lực thi hành như Dự thảo là phù hợp.
Theo đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn TP. Hồ Chí Minh), xung đột tại Trung Đông kéo dài đã gây ra hiệu ứng domino khiến giá năng lượng tăng vọt, kéo theo chi phí logistics và bảo hiểm gia tăng, đe dọa trực tiếp đến sản xuất kinh doanh và đời sống nhân dân. Đại biểu nhắc lại bài học thành công của năm 2022, khi việc miễn giảm thuế phí xăng dầu đã góp phần quan trọng giúp Việt Nam kiểm soát lạm phát hiệu quả trong bối cảnh xung đột Nga - Ukraine. Vì vậy, việc ban hành Nghị quyết là cần thiết để bình ổn giá cả xăng dầu trong nước, giảm thiểu các hệ lụy từ sự tăng giá nhiên liệu bay và xăng dầu hiện nay.
Về lâu dài, đại biểu Trần Hoàng Ngân kiến nghị, Chính phủ phải sớm có chiến lược và giải pháp căn cơ để bảo đảm an ninh năng lượng như Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Cùng với đó, cần có giải pháp về tiết kiệm năng lượng, đặc biệt là chuyển đổi năng lượng xanh.
Bên cạnh đó, với việc miễn, giảm thuế dẫn đến giá xăng, dầu trong nước thấp hơn giá xăng, dầu ở một số nước bên cạnh. Vì vậy, đại biểu đề nghị phải tăng cường kiểm soát và phòng, chống buôn lậu. Theo đó, Chính phủ có thể áp dụng hình thức phạt nặng hơn đối với tội phạm liên quan đến buôn lậu xăng dầu.
Trước đó, phát biểu thảo luận tại Tổ về nội dung này, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa cũng lưu ý, việc ban hành ngay Nghị quyết là cần thiết và rất đúng song trong tổ chức thực hiện cần cân nhắc một số nội dung.
Theo đó, về điều khoản thi hành, Dự thảo Nghị quyết quy định, để đảm bảo việc điều hành thị trường xăng, dầu trong nước phù hợp với diễn biến giá dầu thế giới, Quốc hội giao Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định cá biệt để điều chỉnh (rút ngắn hoặc kéo dài) hiệu lực của Nghị quyết này.
Tổng Kiểm toán nhà nước đề nghị cân nhắc ủy quyền cho Chính phủ thực hiện nội dung này. Bởi, qua mỗi lần điều chỉnh kéo dài hay rút ngắn việc tiếp tục thực hiện Nghị quyết cần phải có sự đánh giá tác động đa chiều.
Bên cạnh đó, Tổng Kiểm toán nhà nước cũng chỉ ra thực tế, chúng ta chỉ bảo đảm được một phần xăng dầu, còn cơ bản là nhập khẩu. Do đó, trong điều hành giá xăng dầu, Chính phủ, Bộ Công Thương cần lưu ý phải điều hành giá xăng dầu trong nước trong mối quan hệ với mặt bằng giá xăng dầu, đặc biệt là giá xăng dầu của các thị trường có cùng biên giới, bao gồm biển hoặc đất liền để ngặn chặn tình trạng buôn lậu xăng dầu.
Nếu chúng ta duy trì một mức giá xăng dầu trong nước thấp quá mức so với giá của các nước xung quanh thì vô tình chúng ta đã trợ giá và bao cấp cho cả giá xăng dầu của các nước bạn thông qua các hoạt động về buôn lậu.
Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa
Vì vậy, để giải quyết căn cơ vấn đề, bên cạnh việc ban hành Nghị quyết này, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa cho rằng phải có các giải pháp đồng bộ trong tổ chức thực hiện để bảo vệ quyền lợi của đất nước và lợi ích của người dân trong lúc biến động giá xăng dầu rất nhanh và tăng cao.
Chủ động xây dựng khung chính sách ứng phó đối với những trường hợp bất thường, khẩn cấp
Từ câu chuyện xăng dầu, Tổng Kiểm toán nhà nước cho rằng, thế giới biến động rất nhanh, khó lường; với những sự cố, tác động có thể diễn ra đột xuất, bất ngờ, gây tác động nhanh, mạnh. Về mặt điều hành vĩ mô, nếu chúng ta không chủ động các giải pháp, phương án ứng phó với các tình huống xảy ra thì chi phí để xử lý sẽ rất lớn, đặc biệt là chi phí liên quan đến ổn định vĩ mô trong nước, biến động giá cả và tác động đến tăng trưởng kinh tế.
Vì vậy, Tổng Kiểm toán nhà nước đề xuất trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026-2030, Chính phủ cần chủ động xây dựng một khung chính sách để ứng phó đối với những trường hợp bất thường, khẩn cấp.
Khung chính sách này thể hiện những kịch bản rất cụ thể có thể xảy ra ở cấp độ quốc gia và cấp độ ngành và trao quyền cho Chính phủ linh hoạt, chủ động xử lý, ứng phó với tình huống xảy ra theo cấp độ quốc gia và cấp độ ngành, theo mức độ nghiêm trọng, tình huống nào xảy ra, chúng ta sẵn sàng có giải pháp ứng phó tương ứng.
Đại biểu Tạ Văn Hạ (Đoàn TP. Đà Nẵng) - cho rằng, để đảm bảo được vấn đề an ninh năng lượng, an ninh xăng dầu của đất nước, ưu tiên hàng đầu là Chính phủ cần tập trung tối ưu hóa năng lực sản xuất nội địa để giảm phụ thuộc từ bên ngoài.
Đồng thời có chiến lược dự trữ quốc gia. Trong đó, đại biểu đề nghị phải tách bạch giữa dự trữ sản xuất của doanh nghiệp và dự trữ quốc gia; cần xây dựng hệ thống kho bãi, kho ngầm quy mô lớn để nâng mức dự trữ lên 90 ngày, tiếp cận với tiêu chuẩn quốc tế.
Đại biểu Hạ cũng nhấn mạnh việc đẩy mạnh chuyển đổi năng lượng và tiết kiệm năng lượng theo hướng chuyển đổi năng lượng xanh, phát triển nhiên liệu sinh học (E5, E10), các loại nhiên liệu sạch; khuyến khích phương tiện giao thông sử dụng điện, năng lượng tái tạo nhằm giảm dần tỷ trọng xăng khoáng.
Để bảo đảm tính linh hoạt của việc áp dụng Nghị quyết này và việc áp dụng 3 sắc thuế, đại biểu Bùi Xuân Hải (Đoàn TP. Hải Phòng) đề nghị bổ sung vào khoản 2, Điều 4 về việc Quốc hội giao cho Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định cá biệt để điều chỉnh rút ngắn hoặc kéo dài hiệu lực của Nghị quyết này hoặc từng loại thuế được quy định tại Điều 1, Điều 2 và Điều 3 của Nghị quyết.
Đại biểu Bùi Xuân Hải phân tích, với diễn biến như hiện nay thì chưa thể xác định được trong tương lai mấy tháng nữa, tình hình quốc tế sẽ ra sao, tình hình xăng dầu sẽ ra sao. Do đó, để bảo đảm tính linh hoạt trong việc điều hành của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, thì Bộ Tài chính, Bộ Công Thương có thể cân nhắc, tính toán ở những thời điểm thích hợp có thể dừng áp dụng một trong 3 sắc thuế hoặc cả 3 sắc thuế, hoặc kéo dài thêm các sắc thuế.
Ý kiến của các đại biểu sẽ được Chính phủ chỉ đạo khẩn trương tiếp thu, giải trình để hoàn thiện Dự thảo Nghị quyết. Với tính chất quan trọng và cấp thiết, Dự thảo Nghị quyết sẽ được trình Quốc hội xem xét và chính thức thông qua vào sáng Chủ nhật, ngày 12/4.