Bộ trưởng Bộ Tài chính: Ngưỡng doanh thu miễn thuế 1 tỷ đồng là phù hợp trong thời điểm hiện nay

Kiến nghị quy định khung giới hạn ngưỡng doanh thu miễn thuế

Phát biểu thảo luận tại Phiên họp, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn Lâm Đồng) bày tỏ đồng tình chủ trương giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế TNCN.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị Luật quy định nguyên tắc và khung giới hạn, Chính phủ điều hành linh hoạt trong khung đó, Quốc hội thực hiện giám sát thực chất. Đây là cách tiếp cận phù hợp với thông lệ lập pháp hiện đại, đồng thời bảo đảm đúng tinh thần Hiến pháp.

Đại biểu phân tích, việc xác định ngưỡng miễn thuế cần dựa trên nguyên tắc: chỉ đánh thuế khi hoạt động kinh doanh tạo ra thu nhập thực sự cao hơn mức bình quân xã hội. Nếu sau khi trừ chi phí, thu nhập của hộ kinh doanh chỉ tương đương người làm công ăn lương, thì đánh thuế không những bất hợp lý mà còn phản tác dụng do chi phí tuân thủ thường lớn hơn số thuế phải nộp.

Vấn đề ngưỡng miễn thuế còn liên quan đến công bằng giữa các loại hình kinh doanh. Ngưỡng quá thấp sẽ tạo gánh nặng không cần thiết cho hộ kinh doanh nhỏ, ngược lại, ngưỡng quá cao lại tạo chênh lệch với doanh nghiệp, méo mó môi trường cạnh tranh. Chính sách cần hướng tới mục tiêu cân bằng: hỗ trợ khu vực kinh tế nhỏ nhưng không tạo ra "vùng trũng" về nghĩa vụ thuế.

Đại biểu chỉ rõ, ngưỡng doanh thu chịu thuế hiện hành là 500 triệu đồng/năm. Trong khi đó, GDP bình quân đầu người năm 2025 đã đạt 125,5 triệu đồng, và dự kiến năm 2026 đạt khoảng 128-130 triệu đồng. Như vậy, ngưỡng hiện tại chỉ tương đương khoảng 4 lần GDP bình quân đầu người - thấp hơn đáng kể so với thông lệ quốc tế.

Khảo sát tại các nước có nền kinh tế tương đồng ở Đông Nam Á và châu Á cho thấy, ngưỡng miễn thuế cho khu vực kinh tế nhỏ thường ở mức 8-15 lần GDP bình quân đầu người. Áp dụng vào điều kiện Việt Nam hiện nay, mức tương đương sẽ rơi vào khoảng 1- 1,9 tỷ đồng.

Từ phân tích này, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh đề nghị Luật quy định: ngưỡng sàn không thấp hơn 1 tỷ đồng và ngưỡng trần không quá 2 tỷ đồng. Khoảng này đủ để Chính phủ điều hành linh hoạt theo từng thời kỳ, nhưng vẫn nằm trong giới hạn do Quốc hội quyết định.

Cùng quan tâm vấn đề này, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) cũng cho rằng đối với tiêu chí xác định ngưỡng doanh thu chịu thuế, Dự thảo Luật hiện mới dừng ở quy định mang tính định tính là căn cứ bối cảnh kinh tế - xã hội.

Để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả của chính sách, đại biểu đề nghị cần bổ sung các tiêu chí định lượng cụ thể hơn như chỉ số giá tiêu dùng (CPI), thu nhập bình quân đầu người hoặc mức lương cơ sở.

Việc quy định rõ các căn cứ này sẽ giúp nâng cao tính minh bạch, đồng thời tạo khả năng dự báo cho người dân, doanh nghiệp trong quá trình hoạch định kế hoạch sản xuất kinh doanh.

“Cùng với đó, cần quy định rõ chu kỳ rà soát và điều chỉnh ngưỡng doanh thu; ví dụ, định kỳ 2 năm một lần hoặc khi các chỉ số kinh tế biến động vượt ngưỡng nhất định, nhằm tránh tình trạng chính sách bị lạc hậu so với thực tế” - đại biểu đề nghị.

Đại biểu Thạch Phước Bình cũng cho rằng, để tránh nguy cơ lợi dụng chính sách khi áp dụng ngưỡng doanh thu miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, như tình trạng doanh nghiệp chia nhỏ hoạt động thành nhiều pháp nhân để giữ doanh thu dưới ngưỡng miễn thuế, cần bổ sung quy định về các bên liên quan, cũng như cơ chế cộng gộp doanh thu đối với các doanh nghiệp có cùng chủ sở hữu hoặc có mối quan hệ kiểm soát nhằm bảo đảm tính công bằng và chống thất thu ngân sách.

Phân loại ngưỡng theo nhóm ngành nghề

Cùng với việc quy định khung giới hạn để xác định ngưỡng doanh thu miễn thuế, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh cũng lưu ý, cùng một mức doanh thu nhưng thu nhập thực giữa các ngành rất khác nhau.

“Trong thương mại hoặc dịch vụ ăn uống, chi phí đầu vào có thể chiếm 80-90% doanh thu, trong khi một số dịch vụ chuyên môn có biên lợi nhuận cao hơn nhiều. Vì vậy, khi triển khai, Chính phủ cần nghiên cứu phân loại ngưỡng theo nhóm ngành nghề, dựa trên đánh giá cấu trúc chi phí thực tế, để chính sách đi vào thực chất thay vì chỉ dừng ở con số danh nghĩa” – đại biểu Tú Anh nói.

Đại biểu cũng đề nghi khi giao quyền linh hoạt cho Chính phủ, phải đồng thời thiết kế kiểm soát quyền lực tương ứng. Theo đó, cần bổ sung ba yêu cầu. Thứ nhất, trước khi điều chỉnh ngưỡng, Chính phủ phải có báo cáo đánh giá tác động đầy đủ gửi Quốc hội để xem xét, giám sát.

Thứ hai, Chính phủ phải công khai tiêu chí, cơ sở dữ liệu và phương pháp xác định ngưỡng. Đây là yêu cầu trách nhiệm giải trình tối thiểu.

Thứ ba, rà soát định kỳ, cập nhật ngưỡng theo sự thay đổi của GDP bình quân đầu người và cấu trúc chi phí ngành nghề, tránh tình trạng chính sách lỗi thời trong khi thực tiễn đã thay đổi xa.

Giải trình làm rõ vấn đề các đại biểu quan tâm tại Phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết sẽ nghiên cứu kỹ lưỡng và tiếp thu tối đa ý kiến của các đại biểu Quốc hội.

Liên quan đến ngưỡng doanh thu được miễn thuế, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nêu rõ, Bộ Tài chính đã cân nhắc rất nhiều mặt, tính toán kỹ đến tác động thu ngân sách và đến đối tượng nộp thuế.

Theo Bộ trưởng: “Ngưỡng 1 tỷ đồng là hài hoà trong thời điểm hiện nay và trong Luật đã tiếp thu theo hướng, ngưỡng cụ thể giao Chính phủ quy định cụ thể phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội, trên nguyên tắc lợi ích hài hoà, rủi ro chia sẻ”.

Về tác động đến ngân sách, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho hay, với phương án này dự kiến tác động đến ngân sách khoảng 7.000 tỷ đồng, trong đó với các hộ và cá nhân kinh doanh giảm thu ngân sách khoảng 4.800 tỷ và với doanh nghiệp nhỏ là 2.100 tỷ đồng.

Bộ trưởng cũng thông tin thêm, Bộ Tài chính đã soạn thảo sẵn nghị định, gửi xin ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp, bảo đảm ngay khi Luật ban hành, Chính phủ sẽ khẩn trương ban hành ngay các văn bản hướng dẫn để đảm bảo Luật sớm được đưa vào cuộc sống.

Về quản lý thu thuế, Bộ trưởng cho biết, Dự thảo Luật sẽ được thiết kế bảo đảm tính trung lập, hiệu quả, tức là phải đảm chi phí hành thu thấp nhất và chi phí tuân thủ của người nộp thuế cũng thấp nhất.

Đ. KHOA