Không lợi dụng biến động chi phí để tăng giá bất hợp lý

Cập nhật 3 kịch bản lạm phát năm 2026

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận cho biết, quý I/2026, kinh tế thế giới tăng trưởng chậm đi kèm với rủi ro gia tăng từ biến động địa chính trị, năng lượng và tài chính toàn cầu. Đáng chú ý, xung đột tại Trung Đông đã làm gián đoạn các tuyến vận tải quan trọng, từ đó đã gây ra cú sốc tăng giá dầu trên thị trường năng lượng thế giới và làm chi phí logistics tăng mạnh.

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) so với tháng trước của tháng 1 tăng 0,05%, tháng 2 tăng 1,14%, tháng 3 tăng 1,23%. Bình quân quý I/2026, CPI tăng 3,51% so với cùng kỳ năm trước, lạm phát cơ bản tăng 3,63%.

Trước tình hình đó, chúng ta có nhiều giải pháp để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp, ổn định kinh tế vĩ mô như tiếp tục giảm 2% thuế giá trị gia tăng, miễn, giảm 47 khoản phí, lệ phí đến hết năm 2026; bổ sung 8.000 tỷ đồng dự toán chi ngân sách nhà nước để tạm ứng cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu.

Do giá xăng dầu thế giới tăng mạnh từ tháng 3/2026 bởi ảnh hưởng của xung đột tại Trung Đông và tác động lan tỏa đến giá cước vận chuyển, chi phí logistics và các hàng hóa thiết yếu khác, Bộ Tài chính cập nhật 3 kịch bản lạm phát năm 2026 tăng trong khoảng 4,5%; 5% và 5,5%.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam dự báo lạm phát bình quân năm 2026 tăng trong khoảng 5±0,5%. Các tổ chức quốc tế mới đây đã cập nhật dự báo lạm phát bình quân của Việt Nam khoảng 3,8-4,9%.

Điều hòa cung cầu, nhất là các nhóm hàng thiết yếu

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ghi nhận, đánh giá cao sự chủ động của Bộ Tài chính và các bộ, ngành trong công tác quản lý, điều hành giá quý I/2026.

Về nhiệm vụ và giải pháp điều hành trong những tháng còn lại của năm 2026, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Tài chính và các bộ, ngành tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt được, những kinh nghiệm điều hành trong thời gian vừa qua, đặc biệt là việc ứng phó với các tình huống đột xuất, bất ngờ, chưa từng có tiền lệ.

Các bộ, ngành cần chủ động, linh hoạt trong quản lý điều hành giá. Tăng cường công tác theo dõi, phân tích diễn biến cung cầu và giá các mặt hàng thiết yếu để quản lý chặt chẽ, tránh các trường hợp trục lợi chính sách, đặc biệt trong những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp từ chi phí nhiên liệu như vận tải, logistics, vật liệu xây dựng, lương thực thực phẩm.

"Các bộ, ngành với chức năng, nhiệm vụ của mình chỉ đạo và yêu cầu các doanh nghiệp thực hiện nghiêm việc kê khai niêm yết giá theo quy định và không lợi dụng biến động chi phí để tăng giá một cách bất hợp lý" - Phó Thủ tướng nêu rõ.

Chú trọng các giải pháp về bảo đảm điều hòa cung cầu, nhất là các nhóm hàng thiết yếu như xăng dầu, điện, lương thực thực phẩm, nguyên liệu đầu vào cho sản xuất. Kịp thời điều hòa cung cấp các mặt hàng phục vụ nhu cầu trong nước giữa các vùng, địa phương và nhu cầu xuất khẩu để ổn định giá cả thị trường.

UBND các tỉnh chủ động triển khai chương trình bình ổn thị trường đối với các mặt hàng thiết yếu phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương.

Đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát thị trường, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giá nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi đầu cơ, găm hàng thao túng giá hoặc vi phạm pháp luật về giá, các trường hợp không kịp thời giảm giá đối với các mặt hàng có chi phí đầu vào đã điều chỉnh giảm theo giá thế giới. Kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong kinh doanh vận chuyển xăng dầu tại khu vực biên giới nhằm hưởng chênh lệch giá.

Tăng cường triển khai hiệu quả và giám sát thực hiện các biện pháp kê khai giá, niêm yết giá, công khai thông tin về giá, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giá, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về giá.

Tiếp tục đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền, đảm bảo kịp thời, minh bạch thông tin về giá và công tác điều hành giá của Chính phủ, Ban Chỉ đạo điều hành giá, nhất là diễn biến giá các vật tư quan trọng, các mặt hàng thiết yếu liên quan đến sản xuất, đến đời sống của người dân.

Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm ban hành văn bản định giá theo thẩm quyền, tổ chức triển khai nhiệm vụ quản lý giá thuộc thẩm quyền theo quy định tại Luật Giá số 16 được sửa đổi bổ sung bởi Luật Giá số 40 và các văn bản hướng dẫn.

Các bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm tổ chức theo dõi sát diễn biến cung cầu, giá cả thị trường các mặt hàng thuộc lĩnh vực quản lý để có biện pháp điều hành giá phù hợp nhất đối với những mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân như lương thực thực phẩm, điện, vật liệu xây dựng, giáo dục, y tế, đồng thời theo dõi chặt chẽ biến động của các nhóm hàng có tác động gián tiếp như vàng, ngoại tệ và bất động sản.

Đối với các hàng hóa và dịch vụ do Nhà nước định giá dự kiến có phương án điều chỉnh thì các bộ, ngành, địa phương chú trọng rà soát yếu tố chi phí, đánh giá kỹ tác động lên mặt bằng giá tại địa phương nói riêng và cả nước nói chung, tránh tăng khi chưa đủ các điều kiện phù hợp. Đồng thời chỉ đạo doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ chi phí đầu vào, tiết giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng cường trách nhiệm, chia sẻ khó khăn, bảo đảm hài hòa lợi ích nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Kịp thời giảm giá bán khi chi phí đầu vào giảm, chưa cần thiết phải điều chỉnh thì cần cân nhắc kỹ thời điểm và mức độ điều chỉnh giá để nhằm ổn định mặt bằng giá cả thị trường và kiểm soát lạm phát mục tiêu.

Bộ Công Thương chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan thực hiện giải pháp bảo đảm nguồn cung xăng dầu và LPG cho thị trường trong nước trong mọi tình huống và điều hành giá xăng dầu theo quy định. Đồng thời nghiên cứu để đa dạng hóa nguồn cung, chủ động công tác dự trữ xăng dầu để linh hoạt điều tiết và bình ổn thị trường khi phát sinh biến động hoặc gián đoạn nguồn cung. Tăng cường kiểm tra giám sát thị trường, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm và không để thiếu hụt đứt gãy nguồn cung xăng dầu.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì phối hợp với Bộ Công Thương và các địa phương theo dõi sát tình hình sản xuất, nhu cầu tiêu dùng diễn biến giá cả các mặt hàng nông sản thiết yếu như lúa gạo, thịt lợn; tập trung bảo đảm nguồn nhập khẩu và giám sát việc kê khai niêm yết giá của thức ăn chăn nuôi và phân bón một cách kịp thời. Đồng thời không để xảy ra tình trạng đầu cơ, găm hàng tăng giá bất hợp lý, điều hòa cung cầu các mặt hàng phục vụ cho nhu cầu trong nước, giữa các vùng, địa phương và nhu cầu xuất khẩu để ổn định giá cả thị trường…/.

HỒNG NHUNG