Tăng cường nguồn lực cho xúc tiến từ Quỹ Du lịch: Khơi thông điểm nghẽn để tạo đà bứt phá
Kinh tế - Ngày đăng : 16:10, 29/04/2026
Xin ông có thể cho biết một số nét chính về hoạt động và hiệu quả của Quỹ Hỗ trợ phát triển du lịch trong thời gian qua?
Trước hết, cần xác định rõ Quỹ Hỗ trợ phát triển du lịch (gọi chung là Quỹ) là một quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, vận hành theo mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, trực thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Bộ VHTTDL), do Thủ tướng Chính phủ thành lập. Một trong những chức năng của Quỹ là xây dựng kế hoạch, huy động và bố trí kinh phí, tổ chức triển khai hoạt động xúc tiến du lịch và hỗ trợ các hoạt động phát triển du lịch theo quy định của Luật Du lịch, phù hợp với chiến lược và quy hoạch phát triển du lịch Việt Nam.
Quỹ hình thành và đi vào hoạt động từ tháng 3/2021 - thời điểm đặc biệt thách thức khi ngành du lịch toàn cầu và Việt Nam vẫn còn tê liệt bởi đại dịch Covid-19. Trong giai đoạn đầu, Quỹ tập trung chủ yếu vào việc kiện toàn bộ máy, xây dựng khung pháp lý và hoàn thiện các cơ chế, chính sách liên quan, trong khi nguồn vốn điều lệ vẫn chưa được cấp thực tế.
Bước sang giai đoạn 2022-2025, khi Quỹ chính thức được cấp vốn điều lệ và kinh phí từ ngân sách nhà nước, các hoạt động đã được triển khai mạnh mẽ. Cụ thể, Bộ VHTTDL đã chỉ đạo thực hiện tổng cộng 72 hoạt động xúc tiến, quảng bá và hỗ trợ phát triển du lịch cả trong và ngoài nước. Bình quân mỗi năm có 18 sự kiện quy mô được tổ chức từ nguồn lực của Quỹ.
Trọng tâm của các nhiệm vụ này là đẩy mạnh hoạt động xúc tiến du lịch trong nước và quốc tế. Quan trọng hơn, Quỹ đã phát huy vai trò “vốn mồi” để thu hút các nguồn lực xã hội hóa, từ đó gia tăng quy mô và chiều sâu cho các chương trình xúc tiến. Sự tăng trưởng kỷ lục của khách quốc tế năm 2025 chính là minh chứng sống động cho tính hiệu quả và đóng góp thiết thực của Quỹ đối với sự phát triển chung của ngành. Toàn bộ các hoạt động do Bộ VHTTDL chủ trì nội dung đều được đánh giá đạt kết quả tốt và thành công vượt mong đợi.
Sau thời gian chịu ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch, kết quả giải ngân của Quỹ Hỗ trợ phát triển du lịch đã có những bước tiến vượt bậc, phản ánh nỗ lực tái cấu trúc và sự phục hồi của ngành. Từ năm 2022 đến năm 2025, tỷ lệ giải ngân tăng trưởng theo cấp số nhân, lần lượt đạt 12%, 22%, 47% và chạm mốc khoảng 70% vào năm 2025 (cập nhật tới thời điểm 31/12/2025). Đặc biệt, tỷ lệ xã hội hóa trong năm 2025 đạt 14%, khẳng định sức hút của mô hình “vốn mồi” trong việc huy động các nguồn lực ngoài nhà nước cho công tác xúc tiến du lịch quốc gia.
Bên cạnh hiệu quả hoạt động như ông vừa nêu, thực tế hoạt động của Quỹ vẫn còn gặp không ít khó khăn cần được tháo gỡ. Xin ông chia sẻ cụ thể hơn về những rào cản này?
Đúng như vậy, khó khăn lớn nhất hiện nay nằm ở cơ chế tài chính. Cụ thể:
Nguồn kinh phí triển khai nhiệm vụ hằng năm được bổ sung từ nguồn thu lệ phí thị thực nhập cảnh, phí tham quan du lịch, đóng góp của doanh nghiệp, khách du lịch và các nguồn hợp pháp khác (quy định tại Nghị quyết số 08-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn, Luật Du lịch) lại không được cụ thể hóa tại Luật Ngân sách nhà nước 2025. Do đó, thực tế việc cấp kinh phí triển khai nhiệm vụ năm 2026 cho tới thời điểm này vẫn chưa được thực hiện.
Nguồn kinh phí triển khai nhiệm vụ hằng năm cũng không được cấp thẳng từ các nguồn thu nói trên về Quỹ mà được cấp thông qua hình thức cấp dự toán ngân sách nhà nước. Trên thực tế, quy trình cấp dự toán này lại đang được thực hiện giống như hình thức giao nhiệm vụ (bao gồm duyệt danh mục nhiệm vụ kèm dự toán kinh phí). Điều này dẫn tới sự bị động trong kế hoạch và khả năng không tận dụng hết nguồn kinh phí đã có.
Trong một số trường hợp, Quỹ là đơn vị chịu trách nhiệm về kinh phí nhưng không phải đơn vị chủ trì thực hiện toàn bộ các nhiệm vụ. Do đó, trên thực tế có những đơn vị chủ trì thực hiện nhiệm vụ xin hủy nhiệm vụ vào cuối năm, dẫn tới hủy dự toán nhiệm vụ liên quan của Quỹ, dẫn đến không giải ngân hết được kinh phí cấp đầu năm.
Mặc dù được quy định với mô hình công ty TNHH MTV, Quỹ chưa được hoạt động theo các quy định về đầu tư, sản xuất, kinh doanh theo Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp để tăng nguồn thu (không vì mục đích lợi nhuận). Việc đầu tư, khai thác vào các sản phẩm xúc tiến du lịch, sản phẩm văn hóa gắn với xúc tiến du lịch mang tính đột phá theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị chưa được triển khai trong giai đoạn trước, trong khi đây là những hoạt động có hiệu quả, sức lan tỏa cao nhưng đòi hỏi kinh phí lớn.
Vận hành theo mô hình doanh nghiệp nhà nước nhưng Quỹ đang bị giới hạn phạm vi hoạt động, không đầy đủ chức năng, dẫn đến suốt 5 năm qua, Quỹ vẫn chưa thể sử dụng vốn điều lệ để tổ chức các dịch vụ xúc tiến du lịch có thu nhằm tạo nguồn thu hợp pháp, tiến tới tự chủ nguồn chi quản lý. Sự bất cập này không chỉ gây khó cho việc vận hành theo Luật Doanh nghiệp và Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước tại doanh nghiệp mà còn tiềm ẩn nguy cơ bị đánh giá là lãng phí nguồn lực ngân sách khi vốn điều lệ chưa được tối ưu hóa.
Thời gian qua, Kiểm toán nhà nước (KTNN) đã thực hiện kiểm toán và đưa ra những đánh giá về hoạt động của Quỹ. Đơn vị đã có giải pháp ra sao để thực thi các kiến nghị này, thưa ông?
Chúng tôi đánh giá rất cao vai trò đồng hành của KTNN. Qua công tác kiểm toán, KTNN nhận định việc sử dụng Quỹ cho mục đích xúc tiến du lịch là hoàn toàn phù hợp với chủ trương của Đảng và Nhà nước. KTNN cũng xác nhận nguồn vốn Quỹ về cơ bản đã được đảm bảo cấp theo yêu cầu và bước đầu mang lại hiệu quả thiết thực.
Tuy nhiên, KTNN cũng chỉ ra những tồn tại trong quản trị ngân sách. Điển hình là trong đợt kiểm toán năm 2024, KTNN đã chỉ rõ tình trạng một số đơn vị sử dụng kinh phí từ Quỹ nhưng hủy nhiệm vụ, dẫn tới hủy dự toán. Đây chính là một vấn đề trong cơ chế vận hành mà Quỹ đang gặp vướng mắc như đã nêu trên.
Bên cạnh đó, KTNN cũng chỉ ra một vấn đề rất căn bản là cần kiện toàn và đảm bảo bộ máy quản lý Quỹ được ổn định. Một bộ máy quản trị vững mạnh, nhân sự có năng lực và ổn định là điều kiện tiên quyết để các hoạt động của Quỹ theo chức năng, nhiệm vụ được vận hành thông suốt, minh bạch và hiệu quả nhất.
Chúng tôi coi những ý kiến của Kiểm toán nhà nước là những “chỉ dẫn” chiến lược quan trọng để Quỹ tự rà soát, nâng cao năng lực quản trị nội bộ. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo mỗi đồng vốn từ ngân sách và xã hội hóa đều được quản lý chặt chẽ, sử dụng hiệu quả, thực sự trở thành xung lực mạnh mẽ nhất đưa du lịch Việt Nam phát triển trong thời gian tới.
Xin trân trọng cảm ơn ông!./.