Thanh toán số tăng trưởng mạnh, nhu cầu dùng ATM giảm dần
Xã hội - Ngày đăng : 22:03, 05/05/2026
Sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng này đang phản ánh rõ nét quá trình chuyển đổi số diễn ra ngày càng sâu rộng trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, nơi công nghệ, dữ liệu và kết nối số từng bước len vào các giao dịch thường nhật của xã hội.
Theo Ngân hàng Nhà nước (NHNN), trong quý I/2026, thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục tăng trưởng mạnh. Tổng số giao dịch tăng 37,98% về số lượng và 14,22% về giá trị so với cùng kỳ năm trước.
(Ảnh tư liệu)
Trong đó, giao dịch qua Internet tăng 65,68% về số lượng; giao dịch qua điện thoại di động tăng 33,22%; thanh toán bằng mã QR tăng 16,43% về số lượng và tăng tới 52,4% về giá trị. Những con số này cho thấy các hình thức thanh toán số đang dần trở thành lựa chọn quen thuộc của người dân trong đời sống hằng ngày.
Ở chiều ngược lại, nhu cầu sử dụng tiền mặt tiếp tục giảm. Đến cuối tháng 3/2026, toàn thị trường còn 20.699 máy ATM, giảm 3,01% so với cùng kỳ năm trước; số lượng giao dịch qua ATM cũng giảm 9,29%.
Không chỉ ở đô thị, xu hướng số hóa dịch vụ tài chính đang dần lan rộng tới khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa thông qua Mobile Money. Tính đến cuối tháng 3/2026, cả nước có hơn 11,45 triệu tài khoản Mobile Money được đăng ký và sử dụng, với 5,64 triệu giao dịch, tổng giá trị hơn 154 tỷ đồng.
Đằng sau những thay đổi trong hành vi tiêu dùng là quá trình đầu tư mạnh vào hạ tầng công nghệ và dữ liệu số. Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng tiếp tục được nâng cấp, vận hành ổn định; hạ tầng chuyển mạch và bù trừ điện tử của NAPAS được mở rộng kết nối với nhiều lĩnh vực như y tế, giáo dục, giao thông và dịch vụ công trực tuyến.
Việc kết nối dữ liệu dân cư, ứng dụng định danh điện tử VNeID và xác thực sinh trắc học cũng đang tạo ra bước chuyển lớn trong hoạt động ngân hàng số. Tính đến ngày 24/4/2026, hơn 156,6 triệu hồ sơ khách hàng đã được đối chiếu sinh trắc học, góp phần làm sạch dữ liệu, hạn chế tài khoản không chính chủ và nâng cao độ an toàn giao dịch.
Hiện nhiều tổ chức tín dụng và trung gian thanh toán đã tích hợp xác thực sinh trắc học, căn cước công dân gắn chip và VNeID trên các nền tảng ngân hàng số. NHNN đồng thời đã hoàn thành đồng bộ 4 cơ sở dữ liệu chuyên ngành lên Trung tâm dữ liệu quốc gia, xây dựng các API chia sẻ dữ liệu với nhiều cơ quan quản lý nhằm thúc đẩy hệ sinh thái dữ liệu liên thông.
Khi giao dịch số ngày càng phổ biến, vấn đề an toàn, bảo mật cũng được đặt ra ở mức cao hơn. Hệ thống hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro SIMO hiện đã triển khai tại 149 đơn vị, bao gồm các tổ chức tín dụng và trung gian thanh toán.
Đến cuối tháng 4/2026, hệ thống này đã gửi cảnh báo tới hơn 3,8 triệu lượt khách hàng; hơn 1,2 triệu giao dịch được dừng hoặc hủy nhằm phòng ngừa rủi ro, với tổng giá trị liên quan hơn 4,3 nghìn tỷ đồng.
Song song với hạ tầng công nghệ, ngành Ngân hàng cũng thúc đẩy cải cách hành chính và xây dựng văn hóa số. Nhiều thủ tục được số hóa toàn trình, dữ liệu được tái sử dụng trên môi trường điện tử, trong khi phong trào “Bình dân học vụ số” và mạng lưới “Đại sứ số”, “Hạt nhân số” đang góp phần lan tỏa kỹ năng số trong toàn hệ thống.
Từ những lần quét mã QR tại quán cà phê, thanh toán học phí trực tuyến đến xác thực khuôn mặt khi chuyển khoản, công nghệ tài chính đang âm thầm thay đổi cách người dân giao dịch, tiêu dùng và tiếp cận dịch vụ hằng ngày. Quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực ngân hàng vì thế không chỉ là câu chuyện của công nghệ hay hạ tầng dữ liệu, mà đang dần trở thành một phần của nhịp sống số trong xã hội hiện đại.