Mở rộng phạm vi hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật
Chính trị - Ngày đăng : 10:49, 11/05/2026
Sáng 10/5, ngay sau khai mạc Phiên họp thứ 2, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã xem xét, thông qua Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật.
Phát huy vai trò, giá trị của văn bản hợp nhất trong áp dụng và thi hành pháp luật
Theo Tờ trình của Chính phủ, thời gian qua, văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) thường xuyên được sửa đổi, bổ sung, gia tăng đáng kể việc ban hành một văn bản sửa đổi, bổ sung nhiều văn bản; một văn bản có nội dung được sửa đổi, bổ sung bởi nhiều văn bản khác nhau; có văn bản trong một thời gian ngắn được sửa đổi, bổ sung nhiều lần; nhiều VBQPPL có nội dung được thay thế, bãi bỏ một phần, đính chính, công bố hết hiệu lực...
Điều này dẫn tới việc tra cứu, áp dụng VBQPPL đòi hỏi công sức, thời gian và khó đảm bảo chính xác, đầy đủ.
Bên cạnh đó, Pháp lệnh Hợp nhất VBQPPL năm 2012 cũng bộc lộ một số hạn chế như: chưa quy định việc hợp nhất VBQPPL của chính quyền địa phương, chưa quy định rõ về giá trị pháp lý của văn bản hợp nhất trong viện dẫn, áp dụng và thi hành pháp luật; chưa bao quát hết hình thức văn bản chứa đựng quy định cần hợp nhất; một số kỹ thuật hợp nhất văn bản tại Phụ lục hướng dẫn chưa bảo đảm thuận tiện...
Do đó, Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất VBQPPL được xây dựng tập trung sửa đổi, bổ sung một số quy định đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn phát triển mới; phát huy vai trò, giá trị của văn bản hợp nhất trong thực tiễn áp dụng và thi hành pháp luật.
Dự thảo Pháp lệnh được sửa đổi 8/20 điều, bổ sung 1 điều (Điều 17a) và bãi bỏ Phụ lục kèm theo. Theo đó, Dự thảo Pháp lệnh sửa đổi Điều 1 về phạm vi điều chỉnh đề bổ sung quy định về việc hợp nhất VBQPPL của cơ quan nhà nước ở địa phương.
Đồng thời, sửa đổi Điều 4 về sử dụng văn bản hợp nhất để bổ sung quy định về việc văn bản hợp nhất được cơ quan, tổ chức, cá nhân viện dẫn, sử dụng chính thức trong quá trình áp dụng và thi hành pháp luật. Dự thảo Pháp lệnh cũng quy định cụ thể cách viện dẫn văn bản hợp nhất để bảo đảm việc viện dẫn được thực hiện thống nhất, tạo thuận lợi cho các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong áp dụng và thi hành pháp luật.
“Đánh giá trên phạm vi rộng, quy định này họp phần làm giảm chi phí xã hội trong áp dụng và thi hành pháp luật. Trong thời gian tới, khi việc hợp nhất VBQPPL được ứng dụng triệt để, hiệu quả khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo thì tính kịp thời và độ chính xác của văn bản hợp nhất sẽ được nâng cao, giảm thiểu sai sót về kỹ thuật trong quá trình thực hiện hợp nhất” - Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết.
Dự thảo Pháp lệnh quy định: Tổng Kiểm toán nhà nước tổ chức thực hiện việc hợp nhất và ký xác thực văn bản hợp nhất đối với văn bản do mình ban hành, văn bản liên tịch do cơ quan mình chủ trì soạn thảo.
Dự thảo Pháp lệnh sửa đổi Điều 5, Điều 6, Điều 7 Pháp lệnh hiện hành quy định thẩm quyền hợp nhất đối với VBQPPL của chính quyền địa phương; bổ sung quy định cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản sửa đổi, bổ sung trách nhiệm trình dự thảo văn bản hợp nhất cùng với dự thảo văn bản sửa đổi, bổ sung khi trình thông qua, ban hành văn bản sửa đổi, bổ sung.
Đồng thời, Dự thảo Pháp lệnh sửa đổi thời hạn ký xác thực văn bản hợp nhất đối với văn bản ở Trung ương là 15 ngày kể từ ngày VBQPPL sửa đổi, bổ sung được công bố, ban hành; bổ sung thời hạn hợp nhất văn bản của chính quyền địa phương là trước ngày có hiệu lực của văn bản sửa đổi, bổ sung 3 ngày; đối với trường hợp văn bản sửa đổi, bổ sung có hiệu lực kể từ ngày thông qua, ban hành, văn bản hợp nhất phải được ký xác thực chậm nhất là cùng ngày với ngày có hiệu lực của văn bản sửa đổi, bổ sung.
Sửa đổi Điều 10 để tăng cường trách nhiệm của các cơ quan trong công tác hợp nhất văn bản; thể chế hóa chủ trương ứng dụng khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong hoạt động hợp nhất văn bản; Sửa đổi Điều 18 để giao Chính phủ quy định về kỹ thuật trình bày văn bản hợp nhất
Bên cạnh đó, Dự thảo Pháp lệnh bổ sung Điều 17a sau Điều 17 quy định về việc hợp nhất văn bản trong các trường hợp khác.
Về thời điểm có hiệu lực thi hành, dự kiến Pháp lệnh có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026.
Cân nhắc việc trình dự thảo văn bản hợp nhất cùng với dự thảo văn bản sửa đổi, bổ sung
Thẩm tra Dự án Pháp lệnh, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cùng các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh Hợp nhất VBQPPL với cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn như được nêu trong Tờ trình của Chính phủ.
Về tính khả thi, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy, quy định của Dự thảo Pháp lệnh cơ bản bảo đảm tính khả thi. Riêng đối với quy định về việc trình dự thảo văn bản hợp nhất cùng với dự thảo văn bản sửa đổi, bổ sung khi trình thông qua hoặc ký ban hành, sẽ có trường hợp phát sinh nhiều văn bản hợp nhất phải trình kèm theo, lại trong thời gian rất ngắn cho nên Chính phủ và các cơ quan cần phải hết sức quan tâm, có giải pháp hiệu quả để thực hiện.
Tại Phiên họp, các Ủy viên UBTVQH tán thành về sự cần thiết ban hành Pháp lệnh, đồng thời tập trung cho ý kiến làm rõ thêm về việc mở rộng phạm vi hợp nhất VBQPPL, về thẩm quyền ký ban hành văn bản hợp nhất; thời hạn công bố văn bản hợp nhất…
Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nêu rõ, UBTVQH tán thành việc mở rộng phạm vi hợp nhất VBQPPL như Tờ trình của chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; tán thành về thẩm quyền chuẩn bị và trình đồng thời văn bản hợp nhất với văn bản sửa đổi, bổ sung khi trình thông qua, ban hành văn bản sửa đổi, bổ sung.
Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý việc đề cao trách nhiệm người đứng đầu trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện Pháp lệnh; tăng cường chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ có tính chất hỗ trợ, đổi mới hình thức tuyên truyền để tiếp cận thuận lợi…
Trên cơ sở kết luận của UBTVQH, Chính phủ sẽ có tiếp thu giải trình, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp phối hợp với Bộ Tư pháp hoàn thiện Dự thảo trình UBTVQH biểu quyết bằng phiếu, với tinh thần là cố gắng thông qua Pháp lệnh trong tháng 5.