Bộ Tư pháp nói gì về "Chiến dịch 15 ngày đêm thần tốc" cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh?

Đợt cải cách rất sâu rộng

Cụ thể, nhà báo đề nghị cho biết tiến độ cắt giảm TTHC, ĐKKD theo Kết luận số 18 của Trung ương, cũng như phương án rà soát để bảo đảm việc cắt giảm đạt thực chất, không "mọc ra" thủ tục khác.

Trả lời vấn đề này, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, tại Phiên họp Chính phủ ngày 03/4/2026, Thủ tướng Chính phủ đã kết luận, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương với tinh thần quyết liệt, khẩn trương có phương án thực hiện không quá 30 TTHC ở cấp bộ, còn lại phân cấp cho địa phương. Cắt giảm 50% thời gian thực hiện, 50% chi phí tuân thủ so với năm 2024. Phấn đấu cắt giảm tối thiểu 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện; cắt giảm 100% ĐKKD không cần thiết. Yêu cầu cơ bản phải hoàn thành trong tháng 4/2026.

Thực hiện nhiệm vụ này, Bộ Tư pháp đã xây dựng kế hoạch và cùng các bộ, ngành triển khai rất khẩn trương, quyết liệt theo đúng tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Thường trực Chính phủ.

Về kết quả, đến ngày 26/4/2026, Bộ Tư pháp đã tổng hợp báo cáo của các bộ, ngành và thấy rằng các bộ, ngành đã đề xuất các phương án cơ bản đạt mục tiêu theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Nói cách khác đã đạt các chỉ tiêu theo Nghị quyết số 18 của Trung ương. Đó là những giải pháp, biện pháp căn cơ để chúng ta thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, cụ thể là cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Đối với phương án thực thi cần điều chỉnh các Nghị định: Sẽ áp dụng quy định tại khoản 2 Điều 14 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật để Chính phủ ban hành các nghị quyết theo thủ tục rút gọn nhằm thực thi ngay.

Đối với phương án cần sửa đổi luật: Sẽ áp dụng cơ chế đặc biệt giải quyết khó khăn vướng mắc theo Nghị quyết 206 của Quốc hội để ban hành các văn bản quy phạm pháp luật và nghị quyết.

Đến ngày 29/4, Chính phủ đã ban hành 8 Nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa TTHC. Đến thời điểm này, Bộ Tư pháp đã thẩm định 3 Nghị quyết quy phạm theo Nghị quyết 206, do Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì soạn thảo, theo đúng yêu cầu, sẽ báo cáo Chính phủ xem xét thông qua vào ngày 05/5.

“Đây là nỗ lực rất lớn, có thể nói là một "chiến dịch 15 ngày đêm thần tốc" xây dựng phương án và tham mưu ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để thực thi cắt giảm, đơn giản hóa TTHC theo yêu cầu của Nghị quyết 18 của Trung ương” - ông Tịnh khẳng định.

Về số liệu chi tiết của việc cắt giảm, đơn giản hóa TTHC, lãnh đạo Bộ Tư pháp cho biết:

Về phân cấp, phân quyền: Cấp Trung ương chỉ còn thực hiện 1.570 TTHC, chiếm 32,1%, vượt chỉ tiêu mà Nghị quyết 18 của Trung ương giao.

Về ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện: Hiện tại có 198 ngành nghề, các bộ, ngành đã đề xuất phương án cắt giảm 60 ngành nghề, đạt 30,3%, đáp ứng yêu cầu Nghị quyết 18 của Trung ương giao.

Về cắt giảm (theo 8 Nghị quyết đã ban hành): Cắt giảm 1.732 ĐKKD không cần thiết. Bãi bỏ 680 TTHC. Đơn giản hóa 521 TTHC. Cắt giảm thêm 18.097 ngày giải quyết TTHC, nâng tổng số thời gian giải quyết được cắt giảm là 51.419 ngày/97.020 ngày, đạt 52,9%, vượt chỉ tiêu đề ra.

Tiếp tục đề xuất cắt giảm chi phí TTHC với ước tính hơn 23.000 tỷ đồng/năm.

Hồ sơ mà 3 bộ trình Chính phủ ban hành Nghị quyết theo Nghị quyết 206, sẽ điều chỉnh gần 50 đạo luật để cắt giảm gần 60 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và bãi bỏ 158 TTHC, cùng nhiều nội dung đơn giản hóa khác.

“Đây là đợt cải cách rất sâu rộng. Như vậy chỉ chưa đầy 1 tháng, chúng ta đã thực hiện được mục tiêu cắt giảm, đơn giản hóa các TTHC và ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ” - ông Tịnh phát biểu.

Việc "mọc ra" các điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính sẽ không tái diễn

Về câu hỏi "việc cắt giảm có thực chất hay không? Có tình trạng tới đây "mọc ra" các ĐKKD mới, các thủ tục mới khác hay không?", lãnh đạo Bộ Tư pháp khẳng định: Đây là vấn đề mà Thường trực Chính phủ chỉ đạo rất cụ thể, rõ ràng.

Căn cứ vào tinh thần Nghị quyết 18 của Trung ương là triệt để chuyển đổi từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", tư duy cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện TTHC hiện nay có sự khác biệt. Bộ Tư pháp khi thẩm định các Nghị quyết quy phạm đều yêu cầu các bộ, ngành đồng thời với việc cắt giảm, bãi bỏ, đơn giản hóa TTHC và các thủ tục "tiền kiểm", thì phải có giải pháp thay thế để bảo đảm việc cắt giảm, đơn giản hóa khả thi, không phải chỉ trên số liệu.

Cụ thể với 8 Nghị quyết đã ban hành và 3 Nghị quyết tới đây sẽ được xây dựng theo hướng chuyển tư duy từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", cùng với quy định của pháp luật thực thi các phương án cải cách TTHC thì các bộ, ngành sẽ phải quy định cụ thể các quy chuẩn, tiêu chuẩn về đầu tư kinh doanh dịch vụ. Khi người dân và doanh nghiệp hội đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn đó thì tự quyết định việc đầu tư kinh doanh mà không phải qua thủ tục cấp phép.

“Khi thực hiện mô hình kinh doanh như vậy, người dân và doanh nghiệp sẽ thông báo cho cơ quan quản lý nhà nước. Căn cứ vào thông báo đó, cơ quan quản lý nhà nước sẽ "hậu kiểm". Chúng tôi cũng đề nghị gắn với phân cấp, phân quyền thì chức năng quản lý của bộ, ngành và ở cấp tỉnh sẽ phải gắn liền với cấp xã. Đây chính là yêu cầu tăng cường năng lực quản lý ở cơ sở, cấp chính quyền cơ sở” - ông Tịnh nêu rõ.

Về giải pháp, Thứ trưởng cho hay, các bộ, ngành cũng đã đề xuất rất cụ thể. Chẳng hạn Bộ Nông nghiệp và Môi trường đưa giải pháp thực hiện "hậu kiểm" là yêu cầu các chủ thể thực hiện sản xuất kinh doanh đầu tư tự điền thông tin ở trên Cổng thông tin điện tử của Bộ hoặc của cấp tỉnh, cấp xã. Sau khi có thông tin đầy đủ thì được thực hiện những hoạt động sản xuất, đầu tư kinh doanh dịch vụ. Ở thời điểm ấy, các cơ quan quản lý nhà nước mới phát huy trách nhiệm quản lý của mình. Đồng thời, để thực hiện cơ chế mới này, cá nhân, doanh nghiệp, người dân tham gia sản xuất kinh doanh cũng phải tăng cường trách nhiệm thực thi, tức là thượng tôn pháp luật.

“Để thực thi tốt, tăng cường trách nhiệm thực thi thì pháp luật cũng phải có chế tài. Ví dụ đối với các chủ thể đăng ký, thông báo hoạt động theo phương án của họ, họ phải trung thực và quy định pháp luật phải bảo đảm hội đủ điều kiện để đầu tư ngành nghề kinh doanh. Nếu không đủ điều kiện, khi "hậu kiểm", cơ quan nhà nước phát hiện được sẽ thu hồi những chứng chỉ hành nghề và cấm cá nhân, tổ chức vĩnh viễn kinh doanh ngành nghề đó, đồng thời xử phạt vi phạm hành chính rất nặng” - ông Tịnh chỉ rõ.

Cơ quan nhà nước phải tăng cường chuyển đổi công nghệ thông tin, chuyển đổi số để quản lý. Bộ Tư pháp đã báo cáo Chính phủ tới đây triển khai xây dựng hệ thống thông tin về kiểm soát TTHC, chuyển đổi số trong lĩnh vực kiểm soát TTHC để bảo đảm được yêu cầu đó.

“Với tinh thần trên, việc "mọc ra" các ĐKKD, các TTHC làm tăng chi phí cho doanh nghiệp sẽ không tái diễn” - ông Tịnh nhấn mạnh.

Ngoài ra, liên quan đến câu hỏi về việc yêu cầu bổ sung vào phương án phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục theo kiến nghị của Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân (Ban IV), Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong cho biết thêm: Qua nhiều kênh thông tin, trong đó có Ban IV, Thủ tướng Chính phủ có chỉ đạo ngày 02/5/2026 về 4 nội dung nữa để 4 Bộ trưởng tiếp tục chỉ đạo, rà soát, đảm bảo tính thực chất. Thứ nhất là liên quan đến đánh giá tác động môi trường (ĐTM) của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Thứ hai là cấp phép xây dựng của Bộ Xây dựng. Thứ ba là thành lập và hoạt động khu công nghiệp, cụm công nghiệp của Bộ Công Thương. Thứ tư là phòng cháy chữa cháy của Bộ Công an.

“4 Bộ gửi Bộ Tư pháp để tổng hợp chung, báo cáo Thủ tướng. Thời hạn cho 4 Bộ là ngày 10/5 và Bộ Tư pháp tổng hợp báo cáo Thủ tướng ngày 12/5. Việc này Văn phòng Chính phủ đã thay mặt Thủ tướng truyền đạt ý kiến tới các bộ” - ông Phong cho hay.

Sẽ ban hành thêm 3 Nghị quyết để cải cách thủ tục hành chính

Đối với câu hỏi đề nghị cho biết đâu là vướng mắc lớn nhất hiện nay về thể chế và Chính phủ ưu tiên xử lý theo thứ tự và lộ trình như thế nào, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh nhấn mạnh: Từ năm 2005 thực hiện mục tiêu cơ bản hoàn thành việc tháo gỡ các "điểm nghẽn" thể chế pháp luật theo Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị, Bộ Tư pháp đã chủ trì cùng với các bộ, ngành, địa phương và đã báo cáo Ban Chỉ đạo Trung ương do Tổng Bí thư làm Trưởng ban, xác định 787 văn bản là "điểm nghẽn" của pháp luật.

Trên cơ sở đó, các bộ, ngành đã triển khai, báo cáo Chính phủ theo thẩm quyền và trình Quốc hội xử lý 469 nội dung điểm nghẽn. Còn lại 317 nội dung từ đầu năm 2026 đến nay, chúng ta đã xử lý 159 "điểm nghẽn".

Bộ Tư pháp xác định các trọng tâm ưu tiên:

Thứ nhất, đề nghị Chính phủ tập trung chỉ đạo các bộ, ngành tập trung xử lý 158 nội dung được Ban Chỉ đạo Trung ương xác định là "điểm nghẽn" còn lại.

Thứ hai, triển khai nghiên cứu, đánh giá và đề xuất phương án ban hành các nghị quyết theo Nghị quyết 26 của Chính phủ về các cơ chế đặc thù, đặc biệt để xử lý những khó khăn, vướng mắc. Đến nay, Chính phủ đã ban hành 16 Nghị quyết, quy phạm theo Nghị quyết 26. Tới đây sẽ ban hành thêm 3 Nghị quyết để cải cách TTHC.

“Tổng số các luật được điều chỉnh theo Nghị quyết 26 này được thống kê là hơn 60 luật. Đấy là cơ chế pháp lý dành quyền cho Chính phủ hết sức chủ động, kịp thời để khắc phục những điểm nghẽn” - ông Tịnh nhấn mạnh.

Thứ ba, thực hiện Kết luận số 18 của Hội nghị Trung ương 2 cũng như Nghị quyết số 89 của Chính phủ ngày 15/4 gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. Trọng tâm là phân cấp phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa TTHC.

Thứ tư, tăng cường kỷ cương xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đặc biệt là bảo đảm từ nay không để nợ đọng văn bản hướng dẫn thi hành của Chính phủ.

Thứ năm, tập trung thực hiện kế hoạch tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật theo Nghị quyết 2092 ngày 03/4/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Bộ Tư pháp là cơ quan thường trực đã triển khai và các bộ, ngành cũng đã có kế hoạch triển khai./.