Câu hỏi 1: Giải trình bằng văn bản có vai trò gì trong quá trình kiểm toán tài chính theo CMKTNN 2580?
Trả lời: Đoạn 04 và 05 CMKTNN 2580 quy định giải trình bằng văn bản cũng là bằng chứng kiểm toán, bao gồm những thông tin cần thiết mà kiểm toán viên nhà nước (KTVNN) yêu cầu có liên quan đến việc kiểm toán tài chính của đơn vị được kiểm toán. Nếu đơn vị được kiểm toán sửa đổi hoặc không cung cấp các giải trình bằng văn bản theo yêu cầu thì KTVNN phải xem xét khả năng tồn tại một hoặc nhiều vấn đề cần lưu ý trong quá trình kiểm toán.
Trong nhiều trường hợp, yêu cầu cung cấp giải trình bằng văn bản thay cho giải trình bằng lời đòi hỏi đơn vị được kiểm toán xem xét các vấn đề đó một cách nghiêm túc hơn và sẽ nâng cao chất lượng của các giải trình.
Giải trình bằng văn bản cung cấp bằng chứng kiểm toán cần thiết nhưng có thể chưa cung cấp đầy đủ bằng chứng kiểm toán thích hợp về vấn đề được giải trình. Việc đơn vị được kiểm toán đã cung cấp văn bản giải trình đáng tin cậy không làm ảnh hưởng đến nội dung và phạm vi của các bằng chứng kiểm toán khác mà KTVNN phải thu thập về việc đơn vị được kiểm toán đã hoàn thành các trách nhiệm của họ hoặc về các cơ sở dẫn liệu cụ thể.
Câu hỏi 2: Tại sao CMKTNN 2580 lại quy định ngày ký văn bản giải trình phải gần với ngày lập báo cáo kiểm toán (BCKT) và không được sau ngày lập BCKT và điều này có ý nghĩa gì đối với tính kịp thời và độ tin cậy của bằng chứng kiểm toán?
Trả lời: Đoạn 13 CMKTNN 2580 quy định ngày ký văn bản giải trình phải là ngày gần nhất với ngày lập BCKT nhưng không được sau ngày lập BCKT. Giải trình bằng văn bản là bằng chứng kiểm toán cần thiết nên KTVNN không thể đưa ra ý kiến kiểm toán và lập BCKT trước ngày đơn vị được kiểm toán ký văn bản giải trình. Văn bản giải trình phải bao gồm giải trình về tất cả các báo cáo tài chính, các nội dung khác mà KTVNN yêu cầu và thời kỳ kiểm toán liên quan mà KTVNN thực hiện kiểm toán.
Về mặt lý thuyết, quy định về thời gian ký văn bản giải trình nhằm đảm bảo rằng KTVNN nhận được sự xác nhận bằng văn bản của đơn vị được kiểm toán về trách nhiệm của họ đối với báo cáo tài chính tại thời điểm gần nhất có thể với thời điểm KTVNN kết thúc công việc kiểm toán và lập BCKT.
Tính kịp thời: Việc yêu cầu ngày ký văn bản giải trình gần với ngày lập BCKT đảm bảo rằng những giải trình này phản ánh những thông tin và điều kiện mới nhất mà đơn vị được kiểm toán nhận thức được trước khi ý kiến kiểm toán được đưa ra. Nếu văn bản giải trình được ký quá sớm, có thể có những sự kiện hoặc thông tin phát sinh sau đó mà không được đề cập, làm giảm tính cập nhật của bằng chứng;
Độ tin cậy: Việc không cho phép ngày ký văn bản giải trình sau ngày lập BCKT là để đảm bảo rằng KTVNN đã có được bằng chứng xác nhận quan trọng này trước khi đưa ra ý kiến chính thức của mình. Văn bản giải trình là một bằng chứng cần thiết, và việc đưa ra ý kiến kiểm toán trước khi có được sự xác nhận này có thể làm giảm độ tin cậy của toàn bộ quá trình kiểm toán.
Câu hỏi 3: KTVNN phải làm gì nếu đơn vị được kiểm toán không cung cấp văn bản giải trình hoặc nội dung giải trình không đầy đủ theo yêu cầu?
Trả lời: Đoạn 18 CMKTNN 2580 quy định nếu đơn vị được kiểm toán không cung cấp văn bản giải trình hoặc nội dung giải trình không đầy đủ theo yêu cầu của KTVNN thì KTVNN phải:
Trao đổi vấn đề này với lãnh đạo đơn vị được kiểm toán;
Đánh giá lại tính chính trực của lãnh đạo đơn vị được kiểm toán và ảnh hưởng của các vấn đề trên đến độ tin cậy của các giải trình và bằng chứng kiểm toán nói chung;
Thực hiện các biện pháp thích hợp bao gồm xác định ảnh hưởng đối với ý kiến kiểm toán theo quy định tại CMKTNN 2705 (Ý kiến kiểm toán không phải ý kiến chấp nhận toàn phần trong BCKT tài chính) và có xem xét tới quy định tại Đoạn 19 Chuẩn mực này.
Câu hỏi 4: Khi nào KTVNN phải từ chối đưa ra ý kiến kiểm toán về báo cáo tài chính theo CMKTNN 2580?
Trả lời: Đoạn 19 CMKTNN 2580 quy định KTVNN phải từ chối đưa ra ý kiến kiểm toán về báo cáo tài chính theo quy định tại CMKTNN 2705 nếu:
KTVNN xác định rằng có đủ nghi ngờ về tính chính trực của lãnh đạo đơn vị được kiểm toán dẫn đến việc giải trình bằng văn bản là không đáng tin cậy;
Đơn vị được kiểm toán không cung cấp văn bản giải trình hoặc giải trình không đầy đủ các nội dung theo quy định và theo yêu cầu của KTVNN./.
.jpg "Quảng Ninh: Kết nối cung - cầu và giải quyết việc làm bền vững")