Phát biểu chỉ đạo tại Phiên khai mạc Vòng chấm sơ khảo Giải Báo chí Quốc gia lần thứ XX - năm 2025, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng sơ khảo Nguyễn Đức Lợi nhấn mạnh yêu cầu chấm giải phải công tâm, khách quan, đúng quy định, lựa chọn đúng những tác phẩm tiêu biểu, xứng tầm giải thưởng.
Hiện nay, cả nước có nhiều giải báo chí, bên cạnh các giải báo chí toàn quốc uy tín còn có các giải do các bộ, ngành và địa phương tổ chức. Tuy nhiên, thực tế cho thấy có bộ, ngành còn tổ chức tới hai giải trong cùng một lĩnh vực.
Về vấn đề này, ông Nguyễn Đức Lợi cho rằng, sự phong phú này góp phần tạo thêm hoạt động nghề nghiệp cho giới báo chí, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cần có sự cân đối, định hướng phù hợp để bảo đảm chất lượng và giá trị thực chất của các giải thưởng. Ông cho rằng thực tế này có thể dẫn tới tình trạng “lạm phát giải báo chí”, kéo theo tâm lý “săn giải” trong một bộ phận người làm báo.
Theo ông cần có những điều chỉnh theo hướng tinh gọn, căn cơ và quyết liệt hơn trong việc tổ chức các giải thưởng báo chí, qua đó tránh dàn trải, sa đà vào số lượng.
Trên tinh thần đó, Giải Báo chí Quốc gia tiếp tục được khẳng định là giải thưởng nghề nghiệp có uy tín hàng đầu, giữ vai trò trung tâm trong đời sống báo chí cả nước. Việc định hướng tập trung nguồn lực cho các giải thưởng trọng tâm sẽ góp phần tăng giá trị, sức lan tỏa và tính chuẩn mực chung của các giải thưởng báo chí.
Liên hệ với bối cảnh năm 2025, ông Nguyễn Đức Lợi cho biết đây là năm có nhiều biến động khi các cơ quan báo chí thực hiện sắp xếp, tinh gọn tổ chức, nhiều nhà báo có sự thay đổi công việc hoặc rời cơ quan báo chí. Điều này từng khiến Ban Tổ chức lo ngại số lượng tác phẩm dự giải sẽ giảm, tuy nhiên, thực tế cho thấy, số lượng tác phẩm vẫn duy trì ổn định so với các năm trước, phản ánh sức hút của Giải Báo chí Quốc gia vẫn rất lớn.
Năm nay có 20 Liên chi hội, 33 Chi hội trực thuộc và 34/34 Hội Nhà báo tỉnh, thành phố trên cả nước tham gia. Tổng số tác phẩm từ vòng sơ tuyển đạt 1.752, trong đó có 143 tác phẩm của tác giả không phải hội viên. Sau khi loại 60 tác phẩm không đủ điều kiện, 1.692 tác phẩm đã được đưa vào chấm sơ khảo.
Giải năm nay gồm 13 nhóm giải thuộc các loại hình báo chí: báo in, ảnh báo chí, phát thanh, truyền hình, báo điện tử, báo chí đa phương tiện và báo chí sáng tạo.
Trong đó, báo in có 3 nhóm giải, ảnh báo chí 1 nhóm với 115 tác phẩm, phát thanh 2 nhóm với hơn 150 tác phẩm, truyền hình 3 nhóm gần 350 tác phẩm, báo điện tử 2 nhóm với hơn 400 tác phẩm, báo chí đa phương tiện 158 tác phẩm và báo chí sáng tạo 23 tác phẩm.
Đáng chú ý, nhiều loại hình như phát thanh, truyền hình, báo điện tử, báo chí đa phương tiện và báo chí sáng tạo được chấm qua phần mềm chuyên dụng do Hội Nhà báo Việt Nam triển khai, góp phần tăng tính minh bạch, khách quan và thuận lợi trong đánh giá.
Về yêu cầu chấm chọn, Chủ tịch Hội đồng sơ khảo nhấn mạnh nguyên tắc “chấm tác phẩm, không chấm tác giả, không chấm cơ quan báo chí”, đồng thời yêu cầu các thành viên giữ vững bản lĩnh nghề nghiệp, không để bị chi phối bởi yếu tố cá nhân hay tác động bên ngoài. Chất lượng nội dung, giá trị xã hội và sức lan tỏa của tác phẩm là tiêu chí cao nhất trong quá trình xét chọn.
Bên cạnh đó, các tiểu ban được yêu cầu tuân thủ nghiêm tiến độ chấm trong khoảng 20 ngày, bảo đảm kế hoạch chung của vòng chung khảo.
Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng cùng yêu cầu cao về tính công tâm, khách quan, vòng sơ khảo Giải Báo chí Quốc gia lần thứ XX được kỳ vọng sẽ lựa chọn được những tác phẩm thực sự tiêu biểu, phản ánh sinh động đời sống xã hội và đóng góp tích cực cho sự phát triển của nền báo chí cách mạng Việt Nam./.
