Cơ hội cho quốc gia đến sau
“Kinh tế tầm thấp” (Low Altitude Economy) được xem là một không gian kinh tế mới, khai thác tầng không khí dưới 1.000 m để phát triển các dịch vụ như drone giao hàng, taxi bay, giám sát hạ tầng, nông nghiệp chính xác hay cứu hộ khẩn cấp. Không còn là ý tưởng thử nghiệm, lĩnh vực này đang dần trở thành một cấu phần mới của hạ tầng kinh tế.
Theo Morgan Stanley, quy mô thị trường kinh tế tầm thấp toàn cầu có thể đạt tới 9.000 tỷ USD vào năm 2050. Trong khi đó, Bloomberg ước tính thị trường này đang tăng trưởng 15-30% mỗi năm, với sự tham gia mạnh mẽ cùng những mục tiêu chiến lược của Mỹ, Trung Quốc, châu Âu và Hàn Quốc.
Điểm đáng chú ý là chuỗi giá trị của kinh tế tầm thấp vẫn đang trong quá trình hình thành. Không giống như các ngành công nghệ đã ổn định như bán dẫn hay ô tô, lĩnh vực này vẫn còn nhiều khoảng trống để các quốc gia đi sau tham gia.
Giám đốc Công nghệ Tập đoàn FPT - ông Vũ Anh Tú - nhấn mạnh: Kinh tế tầm thấp không chỉ là phương tiện bay mà là hệ sinh thái công nghệ số. Việc nắm bắt cơ hội kinh tế tầm thấp đồng nghĩa với thúc đẩy kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tri thức.
CEO Mạng lưới UAV Việt Nam - ông Trần Anh Tuấn - đánh giá, xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu đang mở ra cơ hội cho các quốc gia mới nổi, khi nhiều nước tìm cách giảm phụ thuộc vào một số thị trường lớn, qua đó mở rộng không gian tham gia chuỗi giá trị.
“Việt Nam có đầy đủ lợi thế để trở thành trung tâm kinh tế tầm thấp: Vị trí địa lý và chính trị ổn định; tiềm năng làm chủ công nghệ lõi (phần mềm, AI và hệ thống UTM); năng lực sản xuất phần cứng và hệ sinh thái các ngành công nghiệp phụ trợ đã hình thành” - ông Tuấn nhận định.
Thậm chí, “Việt Nam đang đứng trước cơ hội ‘ngàn năm có một’ để trở thành trung tâm kinh tế tầm thấp của thế giới” - ông Trương Gia Bình, Trưởng ban Nghiên cứu Phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV), đặc biệt nhấn mạnh.
Lợi thế của Việt Nam
Tại Việt Nam, kinh tế tầm thấp đã bước đầu hiện diện trong nông nghiệp, xây dựng, giám sát hạ tầng và truyền thông.
Trong nông nghiệp, drone đã bắt đầu được sử dụng để phun thuốc, gieo hạt, bón phân và giám sát cây trồng theo thời gian thực. Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy, ứng dụng drone có thể giúp tăng năng suất 20-30%, đồng thời giảm đáng kể chi phí lao động và hóa chất nông nghiệp. Với quy mô nông nghiệp lớn, Việt Nam được xem là thị trường tiềm năng để phát triển nông nghiệp chính xác bằng thiết bị bay.
Với logistics, thương mại điện tử của Việt Nam được dự báo đạt khoảng 63 tỷ USD vào năm 2030, kéo theo nhu cầu giao hàng nhanh tăng mạnh. Đây là nền tảng để các mô hình giao hàng bằng drone hoặc phương tiện bay tầm thấp từng bước được thử nghiệm, đặc biệt tại khu vực vùng sâu, vùng xa và đô thị đông đúc.
Ngày 12/02/2026, TP. Hồ Chí Minh đã ghi dấu một cột mốc quan trọng trong lĩnh vực logistics khi triển khai giao hàng vượt biển bằng thiết bị bay không người lái (UAV) từ xã Cần Giờ đến phường Vũng Tàu - bước tiến đáng kể trong ứng dụng công nghệ hiện đại vào đời sống.
Trong khi đó, các lĩnh vực như giám sát công trình, kiểm tra hạ tầng điện lực, dầu khí hay cứu hộ khẩn cấp đang cho thấy nhu cầu ứng dụng thực tế ngày càng rõ rệt. Drone giúp giảm rủi ro lao động, tăng tốc độ kiểm tra và nâng cao độ chính xác dữ liệu.
Ở lĩnh vực truyền thông, drone đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong quay phim, chụp ảnh báo chí, sản xuất nội dung số và truyền thông quảng bá du lịch - đô thị. Công nghệ này góp phần tạo ra các góc nhìn từ trên cao, phục vụ hiệu quả cho báo chí hiện đại và ngành công nghiệp sáng tạo nội dung trong bối cảnh chuyển đổi số.
Theo đánh giá, kinh tế tầm thấp tại Việt Nam có thể đạt quy mô khoảng 10 tỷ USD vào năm 2035. Bên cạnh đó, lĩnh vực này được kỳ vọng tạo ra khoảng 1 triệu việc làm chất lượng cao trong 10-15 năm tới.
Đáng chú ý, Liên minh Kinh tế tầm thấp Việt Nam chính thức ra mắt tháng 10/2025 với sự tham gia của các doanh nghiệp công nghệ, tài chính và đội ngũ chuyên gia trong và ngoài nước. Đây được xem là bước khởi động quan trọng nhằm tập hợp nguồn lực, thúc đẩy liên kết từ nghiên cứu, sản xuất đến thương mại hóa các ứng dụng UAV và dịch vụ trên không.
Điều kiện để “cất cánh”
Theo ông Võ Xuân Hoài - Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), kinh tế tầm thấp chỉ có thể phát triển khi có hành lang pháp lý đủ mở nhưng vẫn kiểm soát được rủi ro. Hiện nay, hoạt động drone tại Việt Nam vẫn phải xin phép theo từng khu vực, từng thời điểm, khiến việc mở rộng quy mô thương mại gặp nhiều hạn chế. Điều này làm giảm tính linh hoạt của doanh nghiệp và khiến chi phí vận hành tăng cao.
Ở góc độ doanh nghiệp công nghệ, ông Trần Anh Tuấn đánh giá, thách thức lớn nhất là thiếu công nghệ lõi và phụ thuộc vào nhập khẩu. Phần lớn drone đang được sử dụng tại Việt Nam vẫn là sản phẩm nhập khẩu, trong khi các khâu có giá trị cao như hệ điều hành bay, AI điều khiển, cảm biến, pin và hệ thống quản lý không lưu tầm thấp (UTM) chưa được làm chủ.
Một điểm nghẽn khác, theo ông Tuấn, là thiếu liên kết chuỗi giá trị trong nước. Doanh nghiệp Việt chủ yếu hoạt động ở lớp dịch vụ (vận hành, phun thuê, quay phim), trong khi các khâu R&D, thiết kế và sản xuất linh kiện vẫn rời rạc, chưa hình thành hệ sinh thái công nghiệp hoàn chỉnh.
Theo đó, để thúc đẩy sự phát triển của kinh tế tầm thấp, ông Tuấn đề xuất xây dựng hành lang pháp lý; đầu tư phát triển các trung tâm R&D và khu công nghiệp kinh tế tầm thấp trong nước; đào tạo và phát triển nhân lực chất lượng cao; xây dựng hệ sinh thái kết nối toàn diện và thúc đẩy hợp tác quốc tế.
Vấn đề được quan tâm nhất hiện nay là xây dựng chính sách cho phát triển nền kinh tế tầm thấp. Nhiều ý kiến đề xuất xây dựng khung chính sách thử nghiệm (sandbox). Cùng với đó là phát triển hạ tầng quản lý không phận tầm thấp và đẩy mạnh nghiên cứu, sản xuất thiết bị bay không người lái (UAV/UAM) phục vụ các lĩnh vực kinh tế - xã hội, qua đó mở ra hướng đi mới trong kỷ nguyên hàng không tầm thấp, tạo nền tảng kết nối nguồn lực, chia sẻ tri thức và thúc đẩy ứng dụng công nghệ hiện đại./.
