Xử lý triệt để tồn tại, hạn chế nêu trong báo cáo kiểm toán quyết toán NSNN năm 2024
Trình bày Báo cáo thẩm tra quyết toán NSNN năm 2024, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh, trong năm 2024, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục chỉ đạo quyết liệt, chấn chỉnh, tăng cường kỷ luật, kỷ cương chấp hành pháp luật về tài chính và ngân sách nhà nước (NSNN).
Chính sách tài khóa được điều hành chủ động, linh hoạt, kịp thời, có trọng tâm, trọng điểm, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và người dân, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội và đời sống người dân.
Tuy nhiên, Báo cáo của Chính phủ và Báo cáo của Kiểm toán nhà nước - cho thấy còn nhiều tồn tại, hạn chế kéo dài nhiều năm trong lập, chấp hành dự toán, quyết toán NSNN năm 2024 tại một số Bộ, ngành, địa phương; tình trạng điều chỉnh thông tin, số liệu quyết toán NSNN khá lớn sau thời gian chỉnh lý quyết toán NSNN chưa được khắc phục và chưa thực hiện đúng theo yêu cầu tại Nghị quyết số 223/2025/QH15 của Quốc hội.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành, địa phương tiếp tục thực hiện nghiêm kỷ luật, kỷ cương tài chính, NSNN; kịp thời khắc phục các tồn tại, hạn chế, vi phạm kéo dài nhiều năm; làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và có giải pháp xử lý triệt để các tồn tại, hạn chế nêu trong báo cáo kiểm toán quyết toán NSNN năm 2024; chấn chỉnh việc theo dõi, tổng hợp thông tin, số liệu đánh giá, quyết toán thu, chi, bội chi NSNN hàng năm theo đúng yêu cầu tại các Nghị quyết của Quốc hội.
Làm giảm động lực phục hồi và tăng trưởng kinh tế
Phân tích các nội dung cụ thể, Ủy ban Kinh tế và Tài chính nêu rõ, quyết toán chi NSNN là 2.148.477 tỷ đồng, giảm 25.972 tỷ đồng so với dự toán.
Như vậy, quyết toán chi NSNN năm 2024 (bao gồm cả số dự toán và chi chuyển nguồn năm 2023 sang năm 2024) chỉ đạt 98,8% dự toán, thấp hơn nhiều so với số Chính phủ đã báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp thứ 9 (vượt dự toán 13,9%).
Đây là năm thứ ba liên tiếp quyết toán chi NSNN không đạt dự toán và thấp hơn số bổ sung đã báo cáo Quốc hội sau thời gian chỉnh lý quyết toán, hầu như quyết toán các khoản chi đều không đạt dự toán.
Nếu tính cả số chuyển nguồn năm 2023 sang 2024 (sau khi đã trừ số chi chuyển nguồn CCTL và không tính kết dư năm trước chuyển sang, số tăng thu NSNN năm 2023 được sử dụng trong năm 2024) thì quyết toán chi NSNN năm 2024 chỉ đạt gần 74,7% dự toán và số chi chuyển nguồn.
Đồng thời, Báo cáo của Chính phủ và Báo cáo của Kiểm toán nhà nước, cho thấy, nhiều tồn tại, hạn chế trong lập, chấp hành chi NSNN chưa được cải thiện.
Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý, chuyển nguồn NSNN năm 2024 sang năm 2025 tiếp tục tăng cao hơn các năm trước cả về quy mô và tỷ trọng (bằng gần 66,2% dự toán chi NSNN và gần 67% số quyết toán chi). Đáng chú ý, số chi chuyển nguồn ngân sách trung ương năm 2024 sang năm 2025 sau khi trừ số chi chuyển nguồn cải cách tiền lương cao hơn 10,9% số quyết toán bội chi ngân sách trung ương năm 2024.
Bội chi NSNN quyết toán là 323.308 tỷ đồng, bằng 2,8% GDP thực hiện, giảm 76.092 tỷ đồng so với dự toán (399.400 tỷ đồng), giảm 36.412 tỷ đồng so với số Chính phủ đã báo cáo Quốc hội khoá XV tại Kỳ họp thứ 10
Đa số ý kiến Ủy ban Kinh tế và Tài chính, các cơ quan của Quốc hội cho rằng, đây là nỗ lực của Chính phủ trong điều hành cân đối NSNN, góp phần bảo đảm an ninh tài chính. Tuy nhiên, nhiều năm liên tục số quyết toán bội chi NSNN giảm rất lớn so với dự toán.
“Việc giảm bội chi NSNN một phần nguyên nhân do việc thực hiện, giải ngân cả chi thường xuyên và chi đầu tư chậm. Việc giảm bội chi do không giải ngân được các nhiệm vụ chi đầu tư phát triển sẽ làm giảm động lực phục hồi và tăng trưởng kinh tế” - Cơ quan thẩm tra lưu ý.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành, địa phương khắc phục các tồn tại, hạn chế này và bổ sung làm rõ thông tin, số liệu chi tiết cắt giảm bội chi NSNN để làm căn cứ đánh giá thực chất việc giảm bội chi năm 2024.
Liên quan đến tình hình vay, trả nợ, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo theo dõi, đánh giá sát đúng khả năng thu, chi NSNN trong năm 2026 để xây dựng kế hoạch huy động bù đắp bội chi và trả nợ gốc ngân sách trung ương năm 2027 và các năm sau phù hợp, bảo đảm việc sử dụng nguồn lực NSNN tiết kiệm, hiệu quả.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính lưu ý, Chính phủ chưa báo cáo:
(1) Tình hình nợ đọng xây dựng cơ bản đến 31/12/2024 theo yêu cầu của Quốc hội;
(2) Kết quả rà soát, tổng hợp thông tin, số liệu và đề xuất sửa đổi các luật có liên quan và các giải pháp xử lý các vấn đề không thuộc thẩm quyền để xử lý các kết luận, kiến nghị của Kiểm toán nhà nước không còn khả năng thực hiện do cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp phá sản, giải thể hoặc cá nhân đã chết, mất năng lực hành vi dân sự và các trường hợp bất khả kháng khác;
(3) Số phân bổ tăng thu ngân sách trung ương năm 2022, 2023 bổ sung dự toán chi ngân sách trung ương năm 2024, 2025 và các năm sau; chi tiết số huỷ bỏ, thu hồi các khoản không đúng quy định hoặc hết thời gian giải ngân theo yêu cầu tại các Nghị quyết của Quốc hội.
Cơ quan thẩm tra Đề nghị Chính phủ chỉ đạo báo cáo đầy đủ các nội dung, thông tin, số liệu này khi báo cáo Quốc hội quyết toán NSNN năm 2025.
