Theo Cục Thuế, từ đầu năm 2026 đến nay, tình hình địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông và nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu thô qua các tuyến vận chuyển trọng yếu đã khiến giá dầu thô thế giới tăng mạnh. Diễn biến này kéo theo giá xăng dầu trong nước biến động liên tục, tiềm ẩn nhiều rủi ro trong công tác quản lý thuế.
Riêng trong tháng 3/2026, giá bán lẻ xăng dầu trong nước đã được điều chỉnh tới 5 lần. Những biến động dồn dập này có thể tạo điều kiện phát sinh các hành vi vi phạm về hóa đơn, kê khai thuế, đặc biệt trong các thời điểm trước và sau khi điều chỉnh giá.
Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ tại Công văn số 2389/VPCP-V.I ngày 19/3/2026 của Văn phòng Chính phủ về việc công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại trong kinh doanh xăng dầu, các lực lượng chức năng như hải quan, thuế, biên phòng, quản lý thị trường, công an… được yêu cầu tăng cường phối hợp kiểm tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, đầu cơ, găm hàng và vi phạm quy định về kinh doanh xăng dầu.
Qua phân tích dữ liệu hóa đơn điện tử của một số doanh nghiệp, cơ quan thuế đã phát hiện dấu hiệu bất thường. Cụ thể, có doanh nghiệp ghi nhận sản lượng xuất bán trong 2 ngày trước thời điểm điều chỉnh giá cao gấp hơn 3 lần so với 2 ngày sau đó. Những biến động này cho thấy nguy cơ rủi ro cao về việc lợi dụng thời điểm điều chỉnh giá để trục lợi hoặc kê khai không đúng thực tế.
Trên cơ sở quy định của Luật Quản lý thuế và các nghị định liên quan về hóa đơn điện tử, Cục Thuế yêu cầu các đơn vị trực thuộc tập trung rà soát, phân tích dữ liệu về khai thuế, hóa đơn, doanh thu, sản lượng bán hàng và tồn kho trước, trong và sau các kỳ điều chỉnh giá xăng dầu. Các doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro cao sẽ thuộc diện kiểm tra đột xuất.
Nội dung kiểm tra tập trung vào việc kê khai, nộp thuế giá trị gia tăng, thuế bảo vệ môi trường; việc lập hóa đơn điện tử theo từng lần bán hàng; đối chiếu giữa hóa đơn phát hành với sổ sách kế toán và lượng hàng thực tế xuất kho. Đồng thời, cơ quan thuế cũng kiểm tra chi tiết số liệu xuất - nhập - tồn theo từng ngày hoặc từng ca bán hàng để xác định chính xác lượng hàng tồn tại thời điểm điều chỉnh giá.
Bên cạnh đó, các trường hợp khách hàng mua xăng dầu với số lượng lớn bất thường cũng sẽ được kiểm tra kỹ lưỡng, bao gồm phương tiện vận chuyển, kho chứa, hợp đồng mua bán và điều kiện giao nhận hàng hóa, nhằm phát hiện các dấu hiệu đầu cơ, găm hàng hoặc giao dịch không minh bạch.
Cục Thuế nhấn mạnh, các hành vi như găm hàng chờ tăng giá, lập hóa đơn không đúng thời điểm, không phản ánh đúng bản chất giao dịch, không xuất hóa đơn hoặc xuất không đầy đủ, hay chuyển giá giữa các bên liên kết đều sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật. Trường hợp có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng, hồ sơ sẽ được chuyển cơ quan có thẩm quyền để xử lý.
Thời kỳ kiểm tra được xác định từ tháng 01/2026 đến hết tháng 3/2026, với trọng tâm là các ngày có biến động giá. Các địa phương phải hoàn thành kiểm tra trong tháng 4/2026 và báo cáo kết quả về Cục Thuế, bao gồm số thuế truy thu, tiền phạt, các hành vi vi phạm phổ biến, cũng như những khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp.
Động thái này được kỳ vọng sẽ góp phần siết chặt kỷ cương trong kinh doanh xăng dầu, ngăn chặn thất thu ngân sách và bảo đảm tính minh bạch, công bằng trên thị trường./.
