Điểm hẹn trở về của những người đi xa
Trong nhịp sống hối hả của xã hội hiện đại, rời quê để học tập, làm việc, lập nghiệp đã trở thành lựa chọn phổ biến của hàng triệu người. Những đô thị lớn, khu công nghiệp, trung tâm kinh tế thu hút lực lượng lao động từ khắp mọi miền. Sự dịch chuyển ấy mở ra cơ hội cải thiện thu nhập, thay đổi cuộc sống, nhưng đồng thời cũng tạo nên một thực tế quen thuộc: Những mái nhà quê ngày thường vắng bóng người trẻ, những bữa cơm gia đình thưa dần tiếng nói cười.
Khi nhịp sống cuốn mỗi người đi xa khỏi mái nhà thân thuộc, khoảng cách không chỉ nằm ở địa lý mà còn là sự thiếu vắng thời gian dành cho người thân. Nhiều gia đình, ông bà, cha mẹ và con cháu chỉ gặp nhau qua màn hình điện thoại hay những cuộc gọi vội vàng. Trong vòng xoáy ấy, Tết Nguyên đán trở thành điểm dừng quý giá - thời điểm hiếm hoi trong năm mà mọi kế hoạch, mọi lo toan đều tạm lùi lại để nhường chỗ cho hai chữ: Trở về.
Những ngày cận Tết, dòng người hối hả trên các tuyến đường là minh chứng rõ nét nhất cho khát khao đoàn viên. Ga tàu, bến xe, sân bay chật kín hành khách; từng chuyến xe, chuyến tàu nối dài hành trình từ phố thị về thôn quê. Có người vượt hàng nghìn cây số, trải qua nhiều chặng đường, chỉ để kịp có mặt trong bữa cơm tất niên. Với họ, Tết không đo bằng lịch nghỉ, mà bằng khoảnh khắc được đặt chân về nhà.
Chị Nguyễn Quỳnh Hoa (quê Phú Thọ), đang sinh sống và làm việc tại Hà Nội, chia sẻ: “Giữa guồng quay mưu sinh nơi đất khách, cả năm tôi quen với nhịp sống nhanh và những lo toan không dứt. Nhưng cứ đến Tết, tôi chỉ còn một mong muốn rất giản dị là được trở về nhà. Chỉ cần ngồi bên bố mẹ, nghe những câu chuyện quen thuộc của gia đình, mọi mệt mỏi dường như đều được xoa dịu. Với tôi, Tết chỉ cần sum vầy bên gia đình là đã trọn vẹn.”
Lập nghiệp ở Hà Nội gần 20 năm, trong khi cha mẹ sống tại Hưng Yên, anh Mai Trọng Phú cũng luôn mong ngóng chuyến về quê mỗi dịp xuân về. “Ở thành phố, mọi thứ có thể đủ đầy, nhưng không đâu thay thế được cảm giác ngồi trong căn bếp quen, nghe mẹ hỏi han, nghe cha kể chuyện năm cũ. Đó không chỉ là nỗi nhớ, mà còn là nguồn năng lượng tinh thần để tôi bắt đầu một năm mới vững vàng hơn” - anh Phú tâm sự.
Những câu chuyện giản dị ấy phản ánh tâm trạng chung của hàng triệu người lao động xa quê - những người coi Tết như điểm tựa tinh thần để tiếp tục hành trình mưu sinh nơi đất khách. Khoảnh khắc đoàn viên vì thế mang ý nghĩa vượt lên trên một cuộc hội ngộ thông thường. Đó là sự khẳng định giá trị bền vững của gia đình trong bối cảnh xã hội không ngừng đổi thay. Dù đi xa đến đâu, gia đình vẫn là nơi bắt đầu và cũng là nơi chờ đợi.
Nhiều nhà nghiên cứu văn hóa cho rằng chính tinh thần đoàn viên đã tạo nên sức sống bền bỉ cho Tết Việt qua thời gian. Đoàn viên được xem là hạt nhân của Tết, bởi không chỉ gắn kết các thành viên trong gia đình mà còn gìn giữ mạch chảy ký ức, truyền thống và bản sắc văn hóa. Trong dòng chảy xã hội hiện đại, khi con người đi xa hơn và sống nhanh hơn, ý nghĩa ấy càng trở nên rõ nét, bởi mỗi người đều cần một nơi an yên để quay về.
Vì thế, Tết không chỉ là một dịp lễ, mà đã trở thành điểm tựa tinh thần bền bỉ trong đời sống người Việt. Với người trẻ, đó là khoảng lặng để nhìn lại chặng đường đã qua, sống chậm hơn giữa nhịp đời hối hả, lắng nghe những lời nhắn nhủ của cha mẹ và nhận ra rõ hơn giá trị của tình thân, của trách nhiệm. Trong ánh mắt người già, Tết không chỉ là niềm vui được quây quần, mà còn là niềm tin bền bỉ rằng, dù cuộc sống có đổi thay, gia đình vẫn luôn là nơi bình yên nhất để cháu con tìm về.
Không gian nuôi dưỡng đời sống tinh thần
Nếu đoàn viên là khoảnh khắc trở về, thì sum vầy chính là quãng thời gian ở lại. Tết không chỉ là những ngày nghỉ, mà là lúc các thành viên thực sự hiện diện bên nhau, cùng sẻ chia, lắng nghe và bồi đắp tình thân. Giữa nhịp sống gấp gáp, sự hiện diện trọn vẹn ấy trở thành một giá trị ngày càng quý báu.
Những ngày Tết, không gian gia đình như được đánh thức theo một cách rất riêng. Từ gian bếp ấm lửa, mâm cơm đủ đầy, đến những câu chuyện rôm rả bên ấm trà, tất cả hòa quyện tạo nên bầu không khí ấm áp mà ngày thường khó có được. Mỗi việc nhỏ, từ gói bánh, quét dọn đến trang trí nhà cửa, khi được làm cùng nhau đều trở thành sợi dây gắn kết, để gia đình thực sự là chốn bình yên trong tâm hồn mỗi người.
Sự sum vầy còn tạo nên không gian đối thoại giữa các thế hệ. Khi nhịp sống chậm lại, những câu chuyện xưa được nhắc nhớ, những trải nghiệm được sẻ chia, những dự định cho ngày mai được mở ra. Từ đó, các thành viên thấu hiểu nhau hơn, biết cảm thông hơn, để khoảng cách thế hệ dần được thu hẹp bằng sự lắng nghe và tôn trọng.
Các nhà xã hội học cho rằng gia đình chính là “tế bào” của xã hội, và Tết là thời khắc vai trò ấy được thể hiện rõ nét nhất. Sự gắn kết bền chặt trong mỗi gia đình tạo nên nền tảng ổn định cho cộng đồng, để xã hội từ đó trở nên vững bền hơn.
Trong bối cảnh áp lực từ công việc, kinh tế và nhịp sống ngày càng gia tăng, Tết trở thành khoảng lặng để mỗi người tái tạo năng lượng tinh thần. Sự sum vầy không chỉ mang lại cảm giác an yên, mà còn giúp mỗi người soi lại chính mình, điều chỉnh nhịp sống và chuẩn bị cho một khởi đầu mới. Tết cũng là dịp để những giá trị truyền thống được tiếp nối một cách tự nhiên: Trẻ nhỏ học cách chúc Tết, mừng tuổi, kính trên nhường dưới; người lớn nhắc nhau gìn giữ nề nếp gia phong. Qua những nghi lễ giản dị ấy, tinh thần gia đình và tinh thần cộng đồng được bồi đắp, lan tỏa từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Tết, vì thế, không chỉ là khoảnh khắc chuyển giao của đất trời, mà còn là một không gian văn hóa đặc biệt. Dù xã hội có đổi thay, dù nhịp sống ngày càng gấp gáp, thì khát vọng được trở về, được đoàn tụ vẫn luôn là sợi dây bền bỉ nối dài trong đời sống tinh thần người Việt. Trong từng lời chúc đầu xuân, từng cái bắt tay thân tình, từng ánh mắt rạng rỡ ngày đoàn tụ, những giá trị truyền thống tốt đẹp tiếp tục được vun đắp, để tinh thần đoàn viên - sum vầy không chỉ hiện hữu hôm nay, mà còn được gìn giữ và trao truyền cho mai sau./.
