Theo Quy hoạch tổng thể quốc gia, cả nước có 34 tỉnh, thành phố và 6 vùng kinh tế trọng điểm. Trong đó, Thủ đô Hà Nội là trung tâm của Vùng Đồng bằng sông Hồng (liên kết với 6 tỉnh, thành phố: Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình) và Vùng Thủ đô Hà Nội (liên kết với 5 tỉnh: Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình).
Không gian phát triển của Hà Nội được mở rộng và liên kết, gắn kết chặt chẽ với các tiểu vùng, gồm:
Thái Nguyên, Bắc Ninh: Hình thành chuỗi đô thị - công nghiệp - dịch vụ công nghệ cao dọc theo hành lang kinh tế Bắc - Nam, Vành đai 3, Quốc lộ 1B, Quốc lộ 3 và Quốc lộ 18.
Hưng Yên, Hải Phòng, Quảng Ninh: Kết nối qua hành lang kinh tế Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và cao tốc 5B, Vành đai 4 tạo thành trục động lực phát triển kinh tế cửa khẩu, kinh tế biển và logistics.
Ninh Bình: Kết nối qua trục Bắc - Nam (Quốc lộ 1A, Cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ - Ninh Bình), cao tốc Tây Bắc, Vành đai 5, hình thành hành lang công nghiệp hỗ trợ, du lịch văn hóa tâm linh và y tế chất lượng cao (cơ sở 2 của các bệnh viện lớn).
Phú Thọ: Kết nối qua hành lang Xuyên Á (Nội Bài - Lào Cai), phát triển du lịch sinh thái, công nghiệp cơ khí và công nghiệp hỗ trợ.
Đối với Vùng đô thị Hà Nội "Chùm đô thị hướng tâm", Hà Nội là đô thị trung tâm, các đô thị thuộc các tỉnh, thành phố xung quanh là hệ thống đô thị vệ tinh lớn của Hà Nội, có tính liên kết và đối trọng, hỗ trợ, chia sẻ tài nguyên và tạo động lực phát triển chung cho cả vùng và cả nước.
Hệ thống đô thị vệ tinh cấp vùng (theo các trục kết nối): Phía Bắc với tỉnh Thái Nguyên (đô thị Thái Nguyên, Sông Công, Phổ Yên); phía Đông Bắc với Bắc Ninh (đô thị Bắc Ninh, Từ Sơn, Thuận Thành); phía Đông Nam với Hưng Yên (đô thị Văn Giang, Mỹ Hào, Phố Nối, Phố Hiến); phía Nam với Ninh Bình (đô thị Duy Tiên, Phủ Lý, Ninh Bình và Tam Điệp); phía Tây với Phú Thọ (Vĩnh Yên, Phúc Yên, Việt Trì, Hòa Bình, Lương Sơn); phía Đông với thành phố Hải Phòng, đô thị Hải Dương, Chí Linh...
Quy hoạch vùng đệm không gian phát triển Thủ đô: Vùng đệm phía Tây và Tây Bắc (Phú Thọ - Hòa Bình cũ); Vùng đệm phía Nam (Hà Nam cũ - Ninh Bình); Vùng đệm phía Đông và Đông Nam (Bắc Ninh - Hưng Yên).
Cần sớm xây dựng nền tảng pháp lý làm cơ sở cho việc lập quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa các cấp quy hoạch. Đây là nhiệm vụ khó, do đó, cần có sự tham gia của tư vấn chuyên sâu để bảo đảm chất lượng và khả năng triển khai.Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương
Với cấu trúc tổ chức liên kết vùng, Hà Nội giải quyết được các bài toán khó khăn về giao thông, môi trường, cung ứng dịch vụ, liên kết mở rộng không gian, tạo sự phát triển bền vững, góp phần hỗ trợ, thúc đẩy, tạo động lực, không gian phát triển mới cho các tỉnh trong Vùng Thủ đô và các vùng lân cận mở rộng dư địa mới, giá trị mới, góp phần chia sẻ giảm tải cho Hà Nội và cùng Hà Nội phát triển.
Nêu ý kiến tại Hội nghị Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội làm việc với các tỉnh, thành phố Vùng Thủ đô về Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên Nguyễn Hữu Nghĩa đề xuất: Bổ sung cầu Triều Dương, kết nối đường tỉnh 427 của Hưng Yên với Thường Tín (Hà Nội). Đồng thời xác định rõ hướng tuyến cầu Đông Ninh, kết nối đường tỉnh 429 (khu vực Vạn Điểm) với đường di sản của Hưng Yên, bảo đảm thống nhất với quy hoạch Vành đai 4,5 của Hà Nội.
Quy hoạch tổng thể Thủ đô cần quan tâm đến không gian ngầm và hệ thống đường sắt đô thị. Hiện nay, Hưng Yên đã quy hoạch 5 tuyến đường sắt đô thị, cơ bản đều hướng về Hà Nội. Do đó, các tuyến metro của Hà Nội, đặc biệt là tuyến số 8, cần được định hướng kết nối, đấu nối đồng bộ với các tuyến đường sắt đô thị của Hưng Yên, tạo thuận lợi cho đi lại, góp phần giãn dân và giảm áp lực cho khu vực nội đô Hà Nội. Bên cạnh đó, quy hoạch cần chú trọng khai thác hiệu quả tiềm năng giao thông đường thủy, nhất là trên tuyến sông Hồng - Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên kiến nghị.
Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ Phạm Đại Dương cho biết, tỉnh đã chủ động điều chỉnh định hướng thu hút khu công nghiệp nhằm giảm áp lực cho khu vực nội đô Hà Nội; đồng thời, tận dụng động lực phát triển Khu công nghệ cao Hòa Lạc để lan tỏa sang các khu vực giáp ranh, bao gồm phát triển đô thị, công nghiệp công nghệ cao và các trung tâm dữ liệu dự phòng.
Tăng cường phối hợp giữa Trung ương với Hà Nội và các địa phương trong triển khai các nhiệm vụ môi trường trọng điểm. Trước mắt, trong quý I/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ phối hợp với các địa phương triển khai thí điểm cải tạo hệ thống sông Bắc Hưng Hải, tập trung nạo vét, cải thiện dòng chảy, từng bước khắc phục tình trạng ô nhiễm. Trung ương sẽ bố trí kinh phí cho công tác nạo vét, song để đạt mục tiêu xanh, sạch, bền vững, các địa phương cần chủ động đầu tư đồng bộ dọc tuyến.
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng
Lãnh đạo tỉnh Phú Thọ đề xuất Hà Nội chia sẻ chi tiết quy hoạch hai bên bờ sông Hồng để Phú Thọ nghiên cứu nối tiếp cảnh quan dọc sông Hồng lên tới Việt Trì, bảo đảm đồng bộ toàn tuyến khoảng 70km; phối hợp xây dựng tuyến du lịch dọc sông Hồng và sông Đà, kết nối từ Lào Cai qua Phú Thọ tới Hà Nội, phát huy giá trị văn hóa - lịch sử của hai dòng sông; có cơ chế đầu tư đồng bộ tại các khu vực giáp ranh, điển hình như khu vực Ba Vì, nhằm bảo đảm tính thống nhất trong phát triển không gian vùng.
Tại Hội nghị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc thông tin, Hà Nội đã tích cực xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, xây dựng Nghị quyết thay thế Nghị quyết 15-NQ/TW của Bộ Chính trị và sửa đổi Luật Thủ đô, để phục vụ mục tiêu phát triển Thủ đô, vùng và cả nước trong kỷ nguyên mới.
Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc đề nghị các địa phương sớm cử tổ công tác để phối hợp với các cơ quan chức năng của Hà Nội tiếp tục rà soát, nghiên cứu xác định nhiệm vụ phát triển trong thời gian tới. Trong thời gian tới, việc đề xuất liên kết vùng giữa Hà Nội và các địa phương cần xây dựng được tiêu chuẩn chung trong các lĩnh vực, như: Đường sắt đô thị, giao thông đường thủy, đường bộ, tàu điện ngầm, giải quyết môi trường các dòng sông...
Theo kế hoạch, Luật Thủ đô sửa đổi sẽ xin ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các ban, bộ, ngành Trung ương trong quý I/2026 và trình Quốc hội tại Kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI; trình Bộ Chính trị thay thế Nghị quyết 15-NQ/TW trong tháng 02/2026; trình hồ sơ Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm theo đúng tiến độ. Vì vậy, các tỉnh cần bám sát lộ trình của Hà Nội để có ý kiến tham góp hiệu quả, qua đó góp phần xây dựng các trụ cột thể chế và quy hoạch phát triển Thủ đô và Vùng Thủ đô mang tính lâu dài, bền vững trong kỷ nguyên mới./.
