Gia tăng quy mô, nâng cao chất lượng dòng vốn FDI

Duy trì đà tăng, củng cố niềm tin nhà đầu tư

Quý I/2026, thu hút FDI của Việt Nam tiếp tục ghi nhận kết quả khả quan với tổng vốn đăng ký đạt khoảng 15,2 tỷ USD, tăng 42,9% so với cùng kỳ năm trước. Vốn FDI thực hiện ước đạt 5,4 tỷ USD, tăng 9,1% và là mức cao nhất của quý I trong 5 năm gần đây.

Kết quả này cho thấy các dự án đầu tư nước ngoài đang được triển khai tương đối ổn định, phản ánh niềm tin của nhà đầu tư vào môi trường kinh doanh và triển vọng tăng trưởng của Việt Nam, dù bối cảnh quốc tế còn nhiều bất định.

Theo số liệu từ cơ quan thống kê, quý I có 904 dự án mới được cấp phép với tổng vốn đăng ký đạt 10,23 tỷ USD. Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục dẫn đầu, chiếm khoảng 82,8% tổng vốn FDI thực hiện, trong đó có nhiều dự án thuộc lĩnh vực điện tử, năng lượng.

Bên cạnh đó, giá trị góp vốn mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài đạt 2,66 tỷ USD, tăng mạnh so với cùng kỳ. Tuy nhiên, vốn đăng ký điều chỉnh giảm 55,1% cho thấy doanh nghiệp có xu hướng thận trọng hơn trong việc mở rộng đầu tư, phản ánh tác động từ môi trường kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động.

TS. Nguyễn Bá Hùng - Chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) - cho rằng, vốn giải ngân là chỉ tiêu phản ánh trực tiếp đóng góp của FDI vào tăng trưởng. Việc duy trì mức giải ngân cao cho thấy các dự án đang được triển khai đúng tiến độ và niềm tin của nhà đầu tư tiếp tục được củng cố.

Tiếp tục nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị lan tỏa

Cùng với kết quả tích cực về quy mô, yêu cầu nâng cao chất lượng dòng vốn FDI tiếp tục được đặt ra rõ ràng hơn. Thực tế cho thấy, dòng vốn FDI vẫn tập trung chủ yếu vào lĩnh vực chế biến, chế tạo phục vụ xuất khẩu, trong khi dư địa ở các lĩnh vực công nghệ cao, năng lượng sạch và thị trường nội địa còn lớn.

Theo ông Nguyễn Nội - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Đầu tư nước ngoài, Việt Nam có nhiều lợi thế trong thu hút FDI như ổn định chính trị, quy mô thị trường, vị trí trong chuỗi cung ứng và nguồn lao động. Tuy nhiên, để nâng cao chất lượng dòng vốn, cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư theo hướng minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo.

Ông Nội nhấn mạnh việc chuyển từ “ưu đãi để hấp dẫn” sang “cải cách để cạnh tranh”, trong đó, trọng tâm là hoàn thiện thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả thực thi chính sách. Đây là yếu tố ngày càng có ý nghĩa quyết định trong cạnh tranh thu hút đầu tư.

Ở góc độ dài hạn, GS,TSKH. Nguyễn Mại - Chủ tịch Danh dự Hiệp hội Doanh nghiệp Đầu tư nước ngoài - nhận định, đầu tư quốc tế đang dịch chuyển theo hướng chất lượng cao, gắn với yếu tố xanh, số và tri thức. Điều này đòi hỏi Việt Nam phải chủ động nâng cao chất lượng FDI, ưu tiên các lĩnh vực công nghệ cao, năng lượng sạch, kinh tế số và logistics.

Bên cạnh đó, việc tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước cũng cần được chú trọng nhằm nâng cao hiệu quả lan tỏa của dòng vốn, qua đó góp phần nâng cao năng lực nội tại của nền kinh tế.

Hoàn thiện nền tảng phát triển để đón dòng vốn chất lượng cao

Trong bối cảnh dòng vốn đầu tư quốc tế có xu hướng dịch chuyển, Việt Nam tiếp tục được đánh giá là điểm đến có nhiều tiềm năng. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội này, việc hoàn thiện các nền tảng phát triển là yêu cầu quan trọng.

Việt Nam cần chuyển sang giai đoạn thu hút FDI theo chiều sâu: từ tiếp nhận sang lựa chọn, từ số lượng sang chất lượng, từ tăng trưởng ngắn hạn sang giá trị dài hạn. FDI cần phục vụ trực tiếp chiến lược phát triển quốc gia. VAFIE đề xuất hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng, nâng cao nhân lực, tăng liên kết doanh nghiệp và đón dòng vốn xanh, số, công nghệ cao.

Hiệp hội Doanh nghiệp Đầu tư nước ngoài 

Trong đó, cải cách thể chế đóng vai trò then chốt. Một môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và dễ dự báo sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và củng cố niềm tin của nhà đầu tư. Cùng với đó, phát triển hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng giao thông, năng lượng và hạ tầng số, sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh.

Một yếu tố quan trọng khác là phát triển thị trường tài chính. Việc nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường vốn, đặc biệt là thị trường trái phiếu, sẽ góp phần đa dạng hóa nguồn vốn và nâng cao khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế.

Định hướng xây dựng các trung tâm tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng cũng được kỳ vọng tạo thêm động lực thu hút dòng vốn chất lượng cao trong thời gian tới.

GS.TSKH Nguyễn Mại cho rằng, để nâng cao chất lượng thu hút FDI, Việt Nam cần tiếp tục giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, đẩy mạnh cải cách thể chế và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực - những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh dài hạn.

Ở tầm chính sách, Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã nhấn mạnh yêu cầu thu hút có chọn lọc các dự án đầu tư nước ngoài; đổi mới chính sách thu hút FDI theo hướng chuyển từ trọng tâm ưu đãi thuế sang các chính sách ưu đãi khác, áp dụng ưu đãi sau - ưu đãi theo kết quả; chú trọng thúc đẩy chuyển giao công nghệ, kết nối giữa khu vực FDI với khu vực trong nước; đầu tư hiệu quả ra nước ngoài./.