Kiến tạo thể chế, không gian phát triển vượt trội cho Hà Nội

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu nhấn mạnh điều này tại Hội thảo tham vấn ý kiến Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) với chủ đề “Kiến tạo thể chế, không gian phát triển vượt trội cho thành phố Hà Nội”, do Bộ Tư pháp phối hợp với UBND TP Hà Nội tổ chức ngày 02/4.

Tạo không gian pháp lý đủ mạnh cho Hà Nội chủ động phát triển

Thứ trưởng Phan Chí Hiếu cho biết, nhằm kịp thời thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng và nâng cao trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị trong việc xây dựng, phát triển Thủ đô, Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với UBND thành phố Hà Nội và các Bộ, ngành có liên quan, các chuyên gia, các nhà khoa học xây dựng Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) với nhiều chính sách, quy định đặc thù, vượt trội, có trọng tâm, trọng điểm, tạo vị thế vững chắc cho sự phát triển mạnh, bền vững của Hà Nội.

Bộ Tư pháp đã lập hồ sơ Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) trình Chính phủ cho ý kiến và trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI theo quy trình thông qua tại một kỳ họp.

Thứ trưởng Phan Chí Hiếu nhấn mạnh, Bộ Tư pháp đã xác định đây không chỉ đơn thuần là một dự án luật mà là dịp để chúng ta kiến tạo thể chế, tạo không gian pháp lý đủ mạnh cho Hà Nội chủ động phát triển, tạo sự lan tỏa, dẫn dắt các địa phương trong vùng và cả nước. Đặc biệt, lần này có cách tiếp cận rất mới là Luật Thủ đô sẽ đặt nền tảng pháp lý để Hà Nội thử nghiệm một số cơ chế, chính sách mới, đóng vai trò là “mô hình mẫu” để có thể đánh giá, tổng kết và nếu đủ cơ sở thì nhân rộng ra phạm vi cả nước.

“Cách tiếp cận xây dựng Luật Thủ đô lần này là trao quyền mạnh mẽ cho Thủ đô theo đúng phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Vì vậy, cơ chế kiểm tra giám sát gắn với trách nhiệm giải trình của chính quyền Thủ đô được đặt ra hết sức quan trọng” - Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu nhấn mạnh.

Giới thiệu cách tiếp cận mới trong xây dựng Luật Thủ đô, ông Nguyễn Quốc Hoàn - Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp - cho hay, Dự thảo Luật đã thể hiện sự phân quyền triệt để, toàn diện theo hướng địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm.

Dự thảo Luật đã xác định, Hà Nội được giao tổng số 192 thẩm quyền, trong đó thẩm quyền HĐND là 124, của UBND là 56 và của Chủ tịch UBND là 12. Đáng chú ý, trong 192 thẩm quyền đó thì có 85 thẩm quyền hoàn toàn mới và 57 thẩm quyền khác với quy định của cơ quan nhà nước cấp trên.

"Với cách tiếp cận này, không chỉ dừng lại ở việc chuyển giao nhiệm vụ từ các cơ quan trung ương xuống cho thành phố Hà Nội, mà đã xác định Thành phố thực sự trở thành chủ thể, trung tâm của quản trị để tạo cơ hội cho sự phát triển. Việc trao quyền mạnh mẽ cũng mở ra không gian rộng lớn cho Thủ đô chủ động đổi mới sáng tạo trong quản trị Thủ đô" - ông Nguyễn Quốc Hoàn nhấn mạnh.

Đột phá trong thí điểm cơ chế chính sách

Cũng theo ông Hoàn, dự thảo Luật thể hiện bước chuyển từ “thực thi chính sách” sang “thiết kế chính sách”. Nếu như trước đây, Hà Nội chủ yếu thực hiện các quy định, cơ chế do Trung ương ban hành theo hướng thống nhất, thì với cách tiếp cận mới, Thành phố được trao thẩm quyền rộng hơn để chủ động xây dựng, lựa chọn và điều chỉnh các chính sách phù hợp với đặc thù phát triển của mình.

“Đây không chỉ là sự mở rộng về thẩm quyền, mà còn là sự thay đổi về chất trong tư duy quản trị, phù hợp với yêu cầu phát triển nhanh, linh hoạt trong bối cảnh kinh tế số, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng’, ông Nguyễn Quốc Hoàn nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, Dự thảo Luật cũng quy định về thí điểm cơ chế chính sách, trong đó có thí điểm cơ chế chính sách được thiết kế với tính chất đột phá khi lần đầu tiên trao cho Thành phố quyền quyết định thí điểm xây dựng và áp dụng các cơ chế chính sách, kể cả các cơ chế khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc đối với những vấn đề mà chưa được pháp luật quy định nhằm đáp ứng yêu cầu về phát triển đặc thù của Thủ đô.

Đây là một trong những điểm quan trọng trong tư duy lập pháp mới, cho phép Hà Nội không chỉ vận hành trong khuôn khổ pháp luật hiện hành mà còn chủ động kiến tạo các cơ chế vượt trội trong các lĩnh vực trọng tâm như mô hình quản trị, kinh tế số, đổi mới sáng tạo, quản trị đô thị và huy động nguồn lực phát triển.

Tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung thảo luận về các cơ chế chính sách đặc thù vượt trội trong Dự thảo Luật, nhất là trong các lĩnh vực tài chính, ngân sách, đầu tư, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và bảo vệ môi trường Thủ đô; các quy định liên quan đến quy hoạch, phát triển đô thị, phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại; đặc biệt là các cơ chế để thúc đẩy phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), đô thị thông minh, đô thị xanh và vấn đề liên kết Vùng.

Đồng thời, các ý kiến cũng đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành Luật sau khi được ban hành, trong đó đặc biệt nhấn mạnh về trách nhiệm kiểm tra, giám sát, giải trình của các cơ quan có liên quan.

Các ý kiến trao đổi tại Hội thảo góp phần hoàn thiện Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), tạo nền tảng pháp lý vững chắc để Hà Nội phát triển nhanh, bền vững, xứng tầm là Thủ đô của một quốc gia đang vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.