Động lực từ địa phương và dòng vốn đầu tư
Bức tranh kinh tế quý I/2026 cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa các địa phương, đồng thời phản ánh quá trình phục hồi nội lực của nền kinh tế. Dòng vốn và năng lực sản xuất đang có xu hướng dịch chuyển về các tỉnh, thành có nền tảng hạ tầng công nghiệp tốt và chiến lược thu hút đầu tư hiệu quả.
Theo Cục Thống kê, Hà Tĩnh là địa phương dẫn đầu cả nước về tăng trưởng GRDP với mức 12,42%. Kết quả này đến từ việc tỉnh chủ động tháo gỡ khó khăn cho các dự án công nghiệp quy mô lớn, đồng thời đẩy nhanh tiến độ giải ngân đầu tư công ngay từ đầu năm. Công nghiệp chế biến, chế tạo và năng lượng tiếp tục đóng vai trò trụ cột, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.
Theo sau Hà Tĩnh là nhiều địa phương ghi nhận mức tăng trưởng cao như Ninh Bình (11,63%), TP. Hải Phòng (11,21%) và Hưng Yên (10,43%). Cả nước có 14 tỉnh, thành phố đạt tốc độ tăng trưởng GRDP từ 9% trở lên. Điểm chung của các địa phương này là quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp và dịch vụ diễn ra mạnh mẽ, với sự tham gia ngày càng lớn của các dự án công nghệ cao và sản xuất quy mô lớn.
Xu hướng này còn thể hiện ở sự chuyển dịch từ các ngành truyền thống sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao, gắn với phát triển năng lượng và sản xuất xuất khẩu, góp phần nâng cao năng suất lao động. Trong bối cảnh đó, mức tăng trưởng GDP 7,83% cho thấy ngành công nghiệp chế biến, chế tạo đang dần lấy lại vai trò động lực chính sau giai đoạn suy giảm đơn hàng toàn cầu.
Động lực tăng trưởng cũng được củng cố từ sự phục hồi của các thị trường xuất khẩu lớn như Mỹ, EU và Trung Quốc. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) duy trì xu hướng tăng qua các tháng, phản ánh sự cải thiện về đơn hàng và năng lực sản xuất. Đáng chú ý, sự gia tăng của xuất khẩu linh kiện điện tử và sản phẩm công nghệ cao đã giúp Việt Nam duy trì cán cân thương mại ở trạng thái thặng dư.
Song song với đó, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục giữ vai trò quan trọng. Việt Nam vẫn là điểm đến hấp dẫn đối với các tập đoàn đa quốc gia trong các lĩnh vực công nghệ cao và năng lượng tái tạo. Việc nhiều doanh nghiệp FDI mở rộng hoạt động nghiên cứu và phát triển cho thấy niềm tin dài hạn vào môi trường đầu tư ổn định của Việt Nam.
Đầu tư công tiếp tục là lực đỡ quan trọng của nền kinh tế. Việc triển khai các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm không chỉ cải thiện kết nối vùng mà còn góp phần giảm chi phí logistics, từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn tăng trưởng.
Tuy nhiên, nền kinh tế vẫn đối mặt với không ít thách thức, đặc biệt là áp lực chi phí đầu vào và biến động tỷ giá. Điều này đòi hỏi công tác điều hành tài chính - ngân sách phải chặt chẽ hơn, đồng thời tăng cường giám sát, kiểm toán nhằm bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực công.
Giải pháp tài khóa từ Bộ Tài chính
Trong bối cảnh đó, chính sách tài khóa tiếp tục đóng vai trò then chốt trong việc duy trì đà tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô. Bộ Tài chính đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và khơi thông các nguồn lực đầu tư.
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, Bộ đang theo dõi sát diễn biến kinh tế để kịp thời tham mưu các giải pháp điều hành linh hoạt. Trọng tâm là tiếp tục thực hiện các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí nhằm hỗ trợ dòng tiền cho doanh nghiệp. Đồng thời, cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế, hải quan và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý ngân sách đang được triển khai quyết liệt nhằm giảm chi phí tuân thủ.
Các giải pháp này không chỉ giúp doanh nghiệp giảm áp lực tài chính trong ngắn hạn mà còn tạo điều kiện để tái đầu tư, đổi mới công nghệ và mở rộng sản xuất. Việc phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ cũng góp phần kiểm soát lạm phát trong ngưỡng cho phép, đồng thời duy trì môi trường vĩ mô ổn định.
Trong bối cảnh thị trường tài chính quốc tế còn nhiều biến động, sự phối hợp chính sách này càng trở nên quan trọng trong việc bảo vệ thành quả tăng trưởng và củng cố niềm tin của nhà đầu tư.
Hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số
Mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 là thách thức lớn nhưng không phải không có cơ sở. Những kết quả tích cực trong quý I cho thấy nền kinh tế vẫn còn dư địa để bứt phá nếu các chính sách được triển khai đồng bộ và hiệu quả.
Theo các chuyên gia kinh tế, trọng tâm trong thời gian tới là tiếp tục khơi thông các nguồn lực tài chính và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nhà nước. Việc ứng dụng các công nghệ như AI và Big Data vào quản lý chi tiêu công sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, hạn chế thất thoát và tăng tính minh bạch.
Bên cạnh đó, việc phát triển thị trường tài chính theo hướng minh bạch, bền vững cũng là yếu tố then chốt. Bộ Tài chính đang thúc đẩy phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp và thị trường chứng khoán nhằm tạo kênh dẫn vốn dài hạn, giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.
Định hướng phát triển bền vững tiếp tục được đặt ở vị trí trung tâm. Các mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và các dự án phát thải thấp đang được ưu tiên nhằm đáp ứng các cam kết quốc tế, đồng thời mở ra cơ hội tiếp cận nguồn vốn xanh từ các tổ chức tài chính toàn cầu.
Với nền tảng từ các địa phương tăng trưởng cao như Hà Tĩnh, Ninh Bình cùng sự điều hành quyết liệt của các Bộ, ngành, kinh tế Việt Nam có cơ sở để củng cố đà tăng trưởng và hướng tới những mốc phát triển cao hơn. Những kết quả đạt được trong quý I/2026 vì vậy không chỉ mang ý nghĩa ngắn hạn mà còn tạo tiền đề quan trọng cho việc thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội của cả năm./.
