Giám sát theo lộ trình hai kỳ họp
Nghị quyết số 22/2026/QH16 về Chương trình giám sát của Quốc hội năm 2027 vừa được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ký ban hành. Đây là Nghị quyết quan trọng cụ thể hóa hoạt động giám sát tối cao, bảo đảm tính hiệu lực, hiệu quả trong quản lý nhà nước và thực thi pháp luật.
Theo Nghị quyết, chương trình giám sát được chia lộ trình cụ thể qua hai kỳ họp của Quốc hội khóa XVI.
Tại Kỳ họp thứ 3, Quốc hội sẽ tập trung xem xét các báo cáo của Chính phủ về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước năm 2026 và tình hình triển khai những tháng đầu năm 2027; việc thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí năm 2026; tình hình thực hiện mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2026; công tác phòng, chống tham nhũng năm 2026; công tác phòng, chống tội phạm, thi hành án, phòng chống ma tuý năm 2026 và bảo vệ môi trường năm 2026;
Quốc hội cũng xem xét việc thực hiện Nghị quyết của Quốc hội về phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035; đồng thời, xem xét các báo cáo của Chính phủ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội...
Đặc biệt, các dự án hạ tầng chiến lược sẽ được Quốc hội giám sát, bao gồm: Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam; dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành; dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và hệ thống đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh.
Tại Kỳ họp thứ 4, nội dung giám sát sẽ đi sâu vào quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025, kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước năm 2027 và dự toán năm 2028 cùng các chuyên đề an sinh xã hội, như: Tình hình thực hiện chính sách, chế độ bảo hiểm xã hội, quản lý và sử dụng Quỹ Bảo hiểm xã hội năm 2026; tình hình quản lý, sử dụng Quỹ Bảo hiểm y tế năm 2026; tổng kết việc thực hiện Nghị quyết số 54/2022/QH15 về thí điểm mô hình tổ chức hoạt động lao động, hướng nghiệp, dạy nghề cho phạm nhân ngoài trại giam và đề xuất hoàn thiện pháp luật về thi hành án hình sự...
Đáng chú ý, Quốc hội sẽ xem xét báo cáo kết quả giám sát chuyên đề “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công là trụ sở làm việc sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính”; tiến hành sơ kết, tổng kết việc thí điểm áp dụng một số cơ chế, chính sách đặc thù đối với các địa phương...
Ngoài ra, tiến độ của hàng loạt dự án cao tốc trọng điểm như Bắc - Nam phía Đông, Vành đai 4 vùng Thủ đô, Vành đai 3 TP. Hồ Chí Minh; cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột giai đoạn 1; cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu giai đoạn 1; cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1… cũng sẽ được báo cáo chi tiết để Quốc hội xem xét.
Đổi mới phương thức và đẩy mạnh chuyển đổi số
Quốc hội giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội trực tiếp chỉ đạo và tổ chức các chuyên đề giám sát quan trọng. Đồng thời, Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban được giao chủ trì giám sát nhiều lĩnh vực "nóng":
Cụ thể, Hội đồng Dân tộc chủ trì giám sát Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2026-2035.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp giám sát việc triển khai thực hiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.
Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường giám sát về chuyển đổi số trong quản lý nhà nước và an toàn thực phẩm.
Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại giám sát việc thực hiện cơ chế đặc thù nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế.
Ủy ban Công tác đại biểu giám sát hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố.
Một điểm mới nổi bật trong Nghị quyết lần này là yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong hoạt động giám sát. Quốc hội yêu cầu bảo đảm sự liên thông, chia sẻ dữ liệu giám sát giữa các cơ quan, tổ chức, đồng thời tạo cơ chế thuận lợi để các chủ thể giám sát tiếp cận thông tin nhanh chóng.
Bên cạnh đó, Nghị quyết nhấn mạnh việc huy động sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học và tổ chức các hội nghị phản biện để nâng cao chất lượng giám sát. Các Đoàn đại biểu Quốc hội và cá nhân đại biểu Quốc hội được khuyến khích tăng cường tính độc lập, chủ động nghiên cứu chuyên sâu để việc chất vấn, thảo luận đi thẳng vào trọng tâm, tránh trùng lặp.
Nghị quyết số 22/2026/QH16 là cơ sở pháp lý quan trọng để các cơ quan hữu quan phối hợp chặt chẽ, bảo đảm hoạt động giám sát của Quốc hội năm 2027 diễn ra thực chất, góp phần tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và hoàn thiện hệ thống pháp luật.
