Cái chạm của thời gian và truyền thống hiếu học
Màu đỏ thắm của giấy xuyến chỉ, hòa quyện với mùi thơm nồng của mực, tạo nên một phong vị rất riêng của Tết. Đi xin chữ, với những người đã đi qua nhiều thăng trầm, không còn là sự háo hức, mà là một sự chiêm nghiệm.
Đứng trước bàn tay nhẹ nhàng nhưng đầy uy lực của thầy đồ, ta chợt thấy thời gian như ngưng đọng. Từng nét bút sổ dọc, đưa ngang, hay những nét hất thanh thoát là kỹ thuật của thư pháp và cũng là hơi thở của ngàn năm văn hiến, là sự kế thừa từ lớp cha ông đi trước truyền lại cho thế hệ sau.
Mỗi nét mực đậm nhạt là một sự kết nối vô hình giữa quá khứ và hiện tại, nhắc nhở chúng ta rằng, dù thế giới có xoay vần đến đâu, những giá trị cốt lõi của tâm hồn vẫn luôn cần được nâng niu.
Người Việt xin chữ không phải xin một hình vẽ đẹp. Họ xin cái "thần" và cái "ý" ẩn sau những đường nét ấy. Một người trẻ có thể xin chữ “Chí” để nhắc nhở mình về nghị lực, một người làm kinh doanh xin chữ “Lộc” để cầu mong sự hanh thông. Còn với nhiều người đã đi qua đủ những phong ba của cuộc đời, họ thường tìm đến sự tĩnh tại như “An”, “Nhẫn”, “Hiếu”.
Chữ “An” không chỉ là sự bình yên bên ngoài, mà là sự tĩnh lặng trong tâm hồn. Xin chữ “An” là để nhắc nhở mình giữ một cái đầu lạnh và một trái tim ấm giữa những biến động của cuộc đời. Chữ “Nhẫn” là sự kiên trì, là bản lĩnh biết lùi để tiến, biết kìm nén cái tôi cá nhân vì những đại cuộc lớn lao hơn. Chữ “Đức” nhắc nhở chúng ta thành bại trên đời suy cho cùng đều gốc rễ ở cái tâm và cách hành xử của con người…
Việc xin chữ vì thế trở thành một bài học về nhân sinh quan. Khi ông đồ hạ bút, người xin chữ dõi theo. Bởi trong khoảnh khắc ấy, họ đang nhìn thấy những mong cầu của mình được hiện hình hóa. Chữ viết ra rồi, treo lên nơi trang trọng nhất trong nhà, để mỗi sáng mai thức dậy, cái chữ ấy như một tấm gương soi chiếu, nhắc nhở ta sống sao cho đúng với ý nghĩa của nó. Đó chính là sự tự răn mình - một nét đẹp giáo dục đầy tinh tế của người xưa.
Phong tục xin chữ là minh chứng sống động nhất cho truyền thống "Tôn sư trọng đạo" và lòng hiếu học của dân tộc Việt Nam. Trong tâm thức người Việt, người thầy đồ không chỉ là người cho chữ, mà là một biểu tượng của trí tuệ và đạo đức. Việc đi xin chữ là một hành động thể hiện sự kính trọng đối với tri thức, đối với những người có học vấn và nhân cách cao đẹp.
Xưa kia, những bậc túc nho, những người có tiếng là đức độ mới được người dân tin tưởng đến xin chữ. Người xin chữ tin rằng, nếu xin được chữ của những bậc hiền tài thì cái may mắn, cái chữ nghĩa và cái "đức" của người viết sẽ vận vào mình và gia đình. Giá trị văn hóa này tạo nên một sợi dây liên kết bền chặt trong xã hội, nơi tri thức được đặt ở vị trí trang trọng nhất, vượt lên trên những giá trị vật chất.
Sự trưởng thành trong nhận thức về di sản
Có một thời, người ta lo ngại rằng hình ảnh ông đồ sẽ dần biến mất, nhường chỗ cho những hoạt động giải trí hào nhoáng. Nhưng, bước vào Văn Miếu - Quốc Tử Giám hôm nay, với sự xuất hiện của cả những ông đồ trẻ, chúng ta có thể tin tưởng và tự hào về truyền thống của dân tộc.
Sự trưởng thành của một dân tộc nằm ở cách đối xử với di sản và văn hóa. Giới trẻ ngày nay luôn nhớ tới phong tục xin chữ không chỉ là một trào lưu, đó là sự thức tỉnh của bản sắc. Giữa một thế giới phẳng, nơi mọi thứ dần trở nên giống nhau, thì nét chữ thư pháp uốn lượn chính là dấu ấn riêng biệt để nhận diện tâm hồn Việt.
Việc đứng xếp hàng xin chữ đầu năm dạy chúng ta về sự kiên nhẫn, phải chậm lại, phải quan sát, phải lắng nghe những lời nhắn nhủ của người viết chữ. Đó là lúc chúng ta thực sự kết nối với văn hóa dân tộc bằng cả trái tim, không chỉ bằng mắt nhìn.
"Mỗi năm hoa đào nở, lại thấy ông đồ già..." - câu thơ quen thuộc của tác giả Vũ Đình Liên còn mãi với thời gian. Xin chữ đầu năm không chỉ để giữ một phong tục, mà là để giữ lại linh hồn của Tết, giữ lại cái cốt cách của một dân tộc trọng chữ nghĩa, trọng nghĩa tình.
Khép lại một năm cũ với biết bao lo toan, cầm trên tay tờ giấy đỏ còn thơm mùi mực mới, ta thấy lòng mình thanh thản. Chữ xin được hôm nay nhắc ta rằng, dù cuộc sống có bộn bề đến đâu, hãy luôn dành một khoảng lặng để vun đắp cho tâm hồn, để học hỏi và để yêu thương.
Xin chữ đầu năm - một phong tục đẹp mãi với thời gian, là cầu nối giữa các thế hệ, là nơi gửi gắm những ước mơ bình dị mà thanh cao. Khi nét mực quyện vào hồn giấy đỏ, văn hóa Việt Nam được thắp sáng, rạng rỡ và bền bỉ như chính sức sống của dân tộc qua ngàn đời.
Từ ngày 20 đến hết ngày 22/02/2026 (tức từ mùng 4 đến hết mùng 6 tháng Giêng năm Bính Ngọ), nhân dân và du khách sẽ được tham quan miễn phí 17 di tích, danh lam thắng cảnh tiêu biểu của Thủ đô.
Danh sách 17 điểm được miễn phí tham quan gồm: Hoàng thành Thăng Long; Văn Miếu - Quốc Tử Giám; Đền Ngọc Sơn; Nhà tù Hỏa Lò; Khu di tích Cổ Loa; Khu di tích thắng cảnh Hương Sơn (Chùa Hương); Di tích số 22 Hàng Buồm; Ngôi nhà di sản số 87 Mã Mây; Bảo tàng Hà Nội; Đền Bạch Mã; Đình Kim Ngân; Đền Quan Đế; Trung tâm Giao lưu Văn hóa Phố cổ Hà Nội; Đền Quán Thánh; Làng cổ Đường Lâm; Chùa Thầy; Chùa Tây Phương.
Đây là những không gian di sản tiêu biểu, kết tinh chiều sâu văn hiến Thăng Long - Hà Nội qua nhiều thế kỷ, từ di sản Hoàng thành, Văn Miếu - biểu tượng của truyền thống hiếu học đến các đền, đình, chùa, làng cổ và hệ thống di tích khu Phố cổ.
