Kỳ vọng Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu phát triển bứt phá

Duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ

Năm 2025, trong bối cảnh kinh tế thế giới phục hồi chậm, phân mảnh thương mại gia tăng, xung đột địa chính trị kéo dài và rủi ro tài chính - tiền tệ toàn cầu hiện hữu, kinh tế Việt Nam vẫn duy trì được đà tăng trưởng tích cực. Tăng trưởng GDP đạt 8,02%, thuộc nhóm cao trong khu vực và trên thế giới; ổn định kinh tế vĩ mô được giữ vững, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn của nền kinh tế cơ bản được bảo đảm.

Đánh giá về kết quả này, ông Shantanu Chakraborty - Giám đốc quốc gia Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam - cho rằng, mức tăng trưởng vượt mốc 8% là thành tựu nổi bật trong bối cảnh thương mại toàn cầu suy giảm và rủi ro địa chính trị gia tăng. Theo ông, kết quả này phản ánh sự kết hợp hiệu quả giữa điều hành chính sách vĩ mô chủ động của Chính phủ và khả năng tận dụng kịp thời các cơ hội từ quá trình dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu.

Kết thúc năm 2025, quy mô GDP của Việt Nam đạt 514 tỷ USD, tăng 5 bậc so với năm 2024, vươn lên vị trí thứ 32 thế giới; GDP bình quân đầu người đạt khoảng 5.026 USD, gấp 1,4 lần năm 2020, đưa Việt Nam chính thức bước vào nhóm nước có thu nhập trung bình cao.

Các chuyên gia của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) nhận định, tăng trưởng năm 2025 cho thấy năng lực chống chịu đáng kể của kinh tế Việt Nam trước các cú sốc bên ngoài. Việc xuất khẩu tiếp tục duy trì đà tăng, bất chấp xu hướng bảo hộ gia tăng tại một số thị trường lớn, phản ánh sự cải thiện về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn mới về xanh hóa, truy xuất nguồn gốc và quy tắc xuất xứ.

Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) ghi nhận, điểm tích cực của tăng trưởng năm 2025 không chỉ nằm ở tốc độ, mà còn ở sự cải thiện tương đối cân bằng giữa các khu vực kinh tế. Công nghiệp - xây dựng, dịch vụ và nông nghiệp đều duy trì đà mở rộng; trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo và dịch vụ du lịch - thương mại tiếp tục là hai trụ cột chính, góp phần ổn định thị trường lao động và kiểm soát lạm phát trong bối cảnh sức cầu nội địa gia tăng.

Ở góc độ phát triển bao trùm, bà Ramla Khalidi - Trưởng đại diện thường trú Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam - cho rằng tăng trưởng kinh tế năm 2025 không chỉ được thể hiện qua chỉ số GDP, mà còn qua sự cải thiện về chất lượng phát triển. Việc Việt Nam duy trì và nâng cao Chỉ số Phát triển con người (HDI) trong bối cảnh nhiều cú sốc toàn cầu cho thấy tăng trưởng ngày càng gắn chặt hơn với an sinh xã hội và định hướng phát triển bao trùm.

Trên nền tảng những kết quả tích cực đó, các tổ chức quốc tế đều cho rằng năm 2026 mở ra nhiều cơ hội mới cho kinh tế Việt Nam. Theo ông Shantanu Chakraborty, cơ hội lớn nhất vẫn đến từ việc tiếp tục tận dụng làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu. Những cải cách thể chế, nền tảng ổn định vĩ mô và năng lực sản xuất được cải thiện đã giúp Việt Nam nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị khu vực, tạo điều kiện thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao vào các lĩnh vực công nghệ, sản xuất tiên tiến và công nghiệp xanh.

Ngân hàng Thế giới (WB) cũng cho rằng năm 2026 là thời điểm quan trọng để Việt Nam thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng nhằm thoát khỏi “bẫy thu nhập trung bình”. Theo bà Mariam J. Sherman - Giám đốc quốc gia WB tại Việt Nam, Campuchia và Lào, lợi thế về lực lượng lao động trẻ, khả năng thích ứng cao và vị trí chiến lược trong vành đai tăng trưởng châu Á tạo điều kiện để Việt Nam đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, phát triển khu vực tư nhân và nâng cao năng suất, qua đó đặt nền móng cho tăng trưởng nhanh và bền vững hơn.

Vượt thách thức để nền kinh tế phát triển bứt phá

Bên cạnh cơ hội, các tổ chức quốc tế cũng chỉ ra không ít thách thức mà kinh tế Việt Nam sẽ phải đối mặt trong năm 2026. Theo WB, nguy cơ lớn nhất là tăng trưởng có thể chậm lại khi các động lực truyền thống dần suy yếu. Dư địa mở rộng tăng trưởng dựa trên lao động giá rẻ và gia tăng vốn đầu tư không còn nhiều, trong khi cải thiện năng suất lao động và đổi mới sáng tạo vẫn diễn ra chậm. Nếu không sớm chuyển dịch mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, Việt Nam có thể đối mặt với quỹ đạo tăng trưởng trung bình kéo dài.

Trong khi đó, IMF cảnh báo kinh tế Việt Nam năm 2026 sẽ chịu tác động đáng kể từ những bất định của môi trường toàn cầu, bao gồm xu hướng gia tăng chủ nghĩa bảo hộ thương mại, chính sách tiền tệ thắt chặt kéo dài tại các nền kinh tế lớn và sự dịch chuyển khó lường của dòng vốn quốc tế. Với độ mở cao của nền kinh tế, Việt Nam dễ chịu tác động từ thương mại và tài chính quốc tế, đòi hỏi công tác điều hành chính sách phải thận trọng hơn để vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa kiểm soát lạm phát.

Ở góc độ thị trường khu vực, ông Suan Teck Kin - Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB - nhận định, các sức ép bên ngoài có thể làm suy yếu đà phục hồi của xuất khẩu và đầu tư trong năm 2026. Nhu cầu tiêu dùng tại các thị trường lớn phục hồi chậm, trong khi cạnh tranh thu hút FDI giữa các quốc gia trong khu vực ngày càng gay gắt, đặt Việt Nam trước yêu cầu phải cải thiện mạnh mẽ hơn môi trường đầu tư, chất lượng hạ tầng và nguồn nhân lực.

Trước những thách thức đó, các tổ chức quốc tế khuyến nghị ưu tiên hàng đầu của Việt Nam trong năm 2026 là đẩy nhanh chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo chiều sâu. Trọng tâm cần đặt vào cải thiện năng suất lao động thông qua đầu tư cho giáo dục, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thúc đẩy đổi mới sáng tạo; đồng thời phát triển khu vực tư nhân trong nước như một động lực tăng trưởng bền vững, giảm phụ thuộc vào các lợi thế truyền thống.

Song song với đó, Việt Nam cần tiếp tục điều hành chính sách tài khóa và tiền tệ theo hướng thận trọng, linh hoạt. Việc duy trì kỷ luật tài khóa, kiểm soát lạm phát và củng cố an toàn hệ thống tài chính là điều kiện tiên quyết, trong khi các công cụ hỗ trợ tăng trưởng cần được sử dụng có chọn lọc để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô trong bối cảnh nhiều rủi ro bên ngoài còn hiện hữu.

Ở góc độ nâng cao năng lực cạnh tranh, các chuyên gia quốc tế cho rằng cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh vẫn là yêu cầu xuyên suốt. Đẩy nhanh phát triển hạ tầng, đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ sẽ giúp Việt Nam duy trì sức hấp dẫn trong thu hút FDI chất lượng cao, đồng thời củng cố vai trò trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Năm 2026 được xác định là năm bản lề, mở ra bước chuyển quan trọng đưa kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng tăng trưởng hai con số. Những đánh giá từ các tổ chức quốc tế cho thấy, khi chuyển trọng tâm phát triển từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng suất và đổi mới sáng tạo, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 10%, tạo động lực dẫn dắt cho một chu kỳ phát triển cao hơn, bền vững hơn trong kỷ nguyên mới./.