Tăng tính minh bạch trong giải quyết thủ tục và mức hưởng
Việc cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa quy trình và tăng cường phân cấp đang được đặt ra trong bối cảnh sắp xếp lại tổ chức bộ máy từ Trung ương đến địa phương, điều chỉnh địa giới hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi số. Trong giai đoạn hiện nay, với định hướng bước vào kỷ nguyên phát triển mới, trong đó dữ liệu và chuyển đổi số là động lực, cùng với tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và trí tuệ nhân tạo, việc điều chỉnh các thủ tục hành chính để thích ứng là yêu cầu tất yếu.
Theo Nghị định số 374/2025/NĐ-CP quy định một số điều của Luật Việc làm về bảo hiểm thất nghiệp, các thủ tục liên quan đến bảo hiểm thất nghiệp đã được quy định cụ thể theo hướng số hóa, cụ thể: người lao động và người sử dụng lao động có thể lựa chọn nộp hồ sơ trực tiếp tại Trung tâm Dịch vụ việc làm thuộc Sở Nội vụ, hoặc nộp trực tuyến và nhận kết quả trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia; đồng bộ dữ liệu sổ bảo hiểm xã hội điện tử, giảm thiểu giấy tờ và rút ngắn thời gian giải quyết…
Bà Vũ Thị Thanh Liễu - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố Hà Nội đánh giá, việc số hóa mang lại nhiều lợi ích rõ rệt. Trước hết, giúp giảm thiểu giấy tờ, do dữ liệu được liên thông giữa các cơ quan, như cơ sở dữ liệu dân cư và cơ quan bảo hiểm xã hội. Người lao động chỉ cần kê khai thông tin cơ bản, các dữ liệu sẽ được đồng bộ và chia sẻ. Bên cạnh đó, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí, đặc biệt là chi phí đi lại, công chứng, sao chụp giấy tờ. Người lao động, kể cả ở vùng sâu, vùng xa, chỉ cần có kết nối internet là có thể nộp hồ sơ.
Ngoài ra, việc thực hiện trên môi trường điện tử còn góp phần tăng tính minh bạch trong giải quyết thủ tục, khi toàn bộ quá trình được theo dõi, xử lý trên hệ thống. Việc nộp hồ sơ trên môi trường điện tử giúp người lao động có thể theo dõi toàn bộ quá trình xử lý hồ sơ của mình, đồng thời giảm tải đáng kể áp lực cho các cơ quan thực hiện, nhất là trong bối cảnh tinh gọn bộ máy, tinh giản biên chế.
Bà Vũ Thị Thanh Liễu thông tin thêm, số người hưởng trợ cấp thất nghiệp thời gian gần đây có xu hướng giảm. Nếu như năm 2020 (giai đoạn cao điểm của dịch Covid-19) có khoảng 1,087 triệu người hưởng, thì gần đây giảm xuống còn dưới 800.000 người. Riêng trong quý I/2026, tính đến ngày 31/3, số người hưởng trợ cấp thất nghiệp khoảng 120.000 người. Nếu tính theo xu hướng này, cả năm có thể khoảng hơn 500.000 người, dù vào cuối năm số lượng có thể tăng lên.
Việc người lao động nộp hồ sơ trực tuyến góp phần giảm áp lực cho các trung tâm dịch vụ việc làm trong khâu tiếp nhận và xử lý, đồng thời giúp quá trình giải quyết nhanh chóng hơn. Người lao động có thể theo dõi trạng thái hồ sơ, nhận phản hồi về kết quả xử lý, thời điểm ban hành quyết định hưởng trợ cấp ngay trên hệ thống.
Quy trình giải quyết cũng được đơn giản hóa, đảm bảo minh bạch về thủ tục, điều kiện, mức hưởng và thời gian chi trả. Sau khi có quyết định, cơ quan bảo hiểm xã hội thực hiện chi trả; các mốc thời gian như nhận quyết định, thông báo hằng tháng đều được quy định rõ ràng.
Hướng tới cơ sở dữ liệu thống nhất trên phạm vi toàn quốc
Hiện nay, Bộ Nội vụ đã tổ chức tập huấn và triển khai bộ công cụ xử lý bảo hiểm thất nghiệp mới. Dù vẫn trong quá trình hoàn thiện, bộ công cụ này đã bước đầu đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Theo đó, toàn bộ hồ sơ người lao động nộp trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc cổng dịch vụ công của Bộ sẽ được tiếp nhận, điều hướng và xử lý tập trung trên hệ thống này, góp phần nâng cao hiệu quả, tính minh bạch và đồng bộ trong giải quyết chính sách.
Hệ thống cơ sở dữ liệu giải quyết hưởng bảo hiểm thất nghiệp do Bộ Nội vụ chủ trì xây dựng cho phép các cơ quan từ trung ương đến địa phương sử dụng chung một quy trình, một biểu mẫu và một nguồn dữ liệu tập trung.
Bộ công cụ này là nền tảng để các trung tâm dịch vụ việc làm tiếp nhận, thẩm định, xử lý hồ sơ và trình Giám đốc Sở Nội vụ, với toàn bộ quy trình được thực hiện trên hệ thống. Đối với hồ sơ nộp trực tiếp, cán bộ trung tâm cũng nhập đầy đủ vào hệ thống để đảm bảo đồng bộ dữ liệu. Qua đó, từng bước hình thành cơ sở dữ liệu về giải quyết bảo hiểm thất nghiệp, đảm bảo các tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”.
Trên cơ sở này, dữ liệu có thể được chia sẻ với các cơ quan liên quan như công an, bảo hiểm xã hội, cũng như kết nối với Trung tâm dữ liệu quốc gia, hình thành một kho dữ liệu phục vụ quản lý và phát triển. Nguồn dữ liệu này không chỉ phục vụ giải quyết chính sách mà còn có thể được khai thác, chia sẻ cho các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền, qua đó góp phần tạo động lực cho tăng trưởng trong thời gian tới.
Ngoài quy trình giải quyết hưởng trợ cấp, hệ thống còn hỗ trợ xử lý các nghiệp vụ liên quan như tạm dừng, tiếp tục hoặc chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp; điều chỉnh hoặc thu hồi quyết định đã ban hành. Các thao tác này đều được thực hiện theo quy trình tương tự, đảm bảo thống nhất trong xử lý. Hệ thống cũng cho phép thực hiện nhiều thao tác cùng lúc, như ký nháy, ký quyết định hoặc cấp số, đóng dấu cho nhiều hồ sơ. Việc này giúp tăng tốc độ xử lý trong bối cảnh số lượng hồ sơ lớn.
Với quyết tâm của các cơ quan quản lý và việc bố trí nguồn lực phù hợp, cùng sự phối hợp của các đơn vị liên quan, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ, hệ thống sẽ tiếp tục được hoàn thiện. Mục tiêu là sớm xây dựng một hệ thống, phần mềm giải quyết bảo hiểm thất nghiệp thống nhất, đồng bộ từ Trung ương đến địa phương. Qua đó, làm rõ trách nhiệm của từng cấp, từng khâu, từng cán bộ trong quá trình tiếp nhận và xử lý hồ sơ, đồng thời tạo lập cơ sở dữ liệu đầy đủ, phục vụ công tác báo cáo, thống kê, quản lý và điều hành chính sách trong thời gian tới - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố Hà Nội Vũ Thị Thanh Liễu nhấn mạnh.
