Ngày 05/02/2026, Tổng Kiểm toán nhà nước đã ban hành Quyết định số 185/QĐ-KTNN thay thế Quyết định số 111/QĐ-KTNN ngày 04/02/2021 của Tổng Kiểm toán nhà nước về Ban hành hướng dẫn kiểm toán NSĐP của KTNN.
Theo đó, Hướng dẫn kiểm toán NSĐP được xây dựng trên cơ sở quy định của Luật KTNN, Hệ thống Chuẩn mực kiểm toán nhà nước (CMKTNN), quy trình kiểm toán của KTNN và thực tiễn hoạt động kiểm toán.
Hướng dẫn kiểm toán NSĐP tập trung hướng dẫn trình tự thực hiện 2 bước: Chuẩn bị kiểm toán và thực hiện kiểm toán. 2 bước lập, gửi báo cáo kiểm toán và theo dõi, kiểm tra thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán được thực hiện theo quy trình kiểm toán chung.
Theo ông Mai Văn Quang - Phó Kiểm toán trưởng KTNN khu vực I, sau khi chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, việc tổ chức kiểm toán cũng phải thay đổi để phù hợp với thực tiễn. Trong đó, một số nội dung cần tập trung gồm: Không còn ngân sách cấp huyện/quận/thành phố trực thuộc tỉnh; sáp nhập một số sở; không còn thanh tra theo từng ngành, chỉ có thành tra tỉnh; thuế khu vực và kho bạc khu vực không cùng địa bàn hành chính với xã như với huyện trước đây; quy mô ngân sách của các xã/phường/đặc khu nhỏ hơn cấp huyện/quận/thành phố trực thuộc tỉnh và lớn hơn ngân sách xã/phường/thị trấn trước đây.
Việc quản lý, sử dụng ngân sách của cấp xã cũng có một vài khác biệt so với trước đây như: Một số xã không quản lý, sử dụng vốn đầu tư, phần vốn này giao cho ban quản lý dự án khu vực (một khu vực quản lý vốn đầu tư cho một số xã). Ngược lại, có xã lại có ban quản lý dự án đầu tư và có sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản…
Luật Ngân sách nhà nước có nhiều thay đổi, bỏ thời kỳ ổn định ngân sách (5 năm); tỷ lệ phân chia các khoản thu phân chia giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương được ấn định ngay trong Luật Ngân sách nhà nước, từ đó việc tính các khoản tăng thu, tính vượt thu cũng khác so với trước; ngân sách địa phương được chi viện trợ và cho vay…
Bên cạnh đó, quy trình, quy chế, hướng dẫn và CMKTNN cũng đã được hoàn thiện, sửa đổi, bổ sung mới… Trên cơ sở đó, Hướng dẫn kiểm toán NSĐP được thay đổi, điều chỉnh, bổ sung để bám sát quy định của Luật Ngân sách nhà nước mới và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Tại buổi tập huấn, các KTNN khu vực đã thảo luận, trao đổi thông tin để đưa ra phương án thống nhất khi kiểm toán, đặc biệt là với các nội dung khó, như: Số liệu, tài liệu quyết toán 6 tháng đầu năm 2025 đối với ngân sách cấp huyện và các xã được hạch toán, tổng hợp, quyết toán; phân cấp quản lý đầu tư của địa phương từ ngày 01/7/2026; một số tỉnh đã sáp nhập; thuận lợi và khó khăn khi thực hiện kiểm toán ít nhất 30% ngân sách cấp xã; cách thức tổ chức đoàn, tổ kiểm toán NSĐP (số ngày kiểm toán/xã; kiểm toán dự án với ngân sách xã hay ban quản lý dự án khu vực; lồng ghép kiểm toán chuyên đề với ngân sách xã; cách thức kiểm toán thuế và kho bạc khu vực…).
