Mở rộng giảm trừ: Chính sách tiệm cận chi phí sống
Một trong những điểm đáng chú ý tại Dự thảo Nghị định do Bộ Tài chính xây dựng là việc cụ thể hóa các quy định mới của Luật Thuế thu nhập cá nhân theo hướng mở rộng các khoản được miễn, giảm thuế, phản ánh sát hơn thực tế đời sống người dân.
Theo đó, chính sách tiếp tục duy trì 16 khoản thu nhập được miễn thuế như thu nhập từ sản xuất nông nghiệp chưa qua chế biến, lãi tiền gửi ngân hàng, kiều hối, tiền lương làm thêm giờ cao hơn quy định hay lương hưu. Đây là những khoản thu nhập mang tính thiết yếu, đã được ổn định trong thời gian dài và phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam.
Điểm mới đáng chú ý là việc bổ sung các khoản giảm trừ liên quan trực tiếp đến chi phí sống, đặc biệt là y tế và giáo dục - đào tạo. Theo Dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất hai phương án giảm trừ bổ sung ngoài mức giảm trừ gia cảnh hiện hành. Cụ thể, phương án 1 quy định mức giảm trừ chi phí khám chữa bệnh tối đa 20 triệu đồng/năm và chi phí giáo dục tối đa 21 triệu đồng/năm; trong khi phương án 2 nâng các mức này lên lần lượt 23 triệu đồng và 24 triệu đồng/năm.
Việc bổ sung các khoản giảm trừ này cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận chính sách thuế, từ việc chỉ tính toán trên thu nhập danh nghĩa sang xem xét cả các khoản chi phí thiết yếu mà người nộp thuế phải chi trả trong thực tế.
Nâng trần bảo hiểm lên 3 triệu đồng: Tạo động lực tích lũy
Bên cạnh việc giảm gánh nặng chi tiêu trước mắt, Dự thảo Nghị định còn đề xuất một thay đổi đáng chú ý khác là nâng mức khống chế đối với các khoản đóng góp bảo hiểm mang tính tích lũy dài hạn.
Cụ thể, Bộ Tài chính đề xuất tăng mức đóng góp vào quỹ hưu trí bổ sung, bảo hiểm hưu trí tự nguyện và bảo hiểm nhân thọ được trừ khi tính thuế từ 1 triệu đồng lên 3 triệu đồng/tháng. Mức này bao gồm cả phần người sử dụng lao động đóng cho người lao động và phần người lao động tự đóng.
Theo quy định hiện hành tại Nghị định số 12/2015/NĐ-CP, mức trần 1 triệu đồng/tháng đã duy trì trong thời gian dài và dần trở nên không còn phù hợp với biến động của thu nhập và chi phí sinh hoạt. Việc nâng lên 3 triệu đồng/tháng được đánh giá là bước điều chỉnh cần thiết, phản ánh sát thực tế hơn.
Đáng chú ý, chính sách này cũng được thiết kế đồng bộ với quy định tại Nghị định số 320/2025/NĐ-CP về thuế thu nhập doanh nghiệp, qua đó tạo sự thống nhất giữa các sắc thuế. Khi doanh nghiệp được tính chi phí hợp lý cao hơn cho khoản đóng góp bảo hiểm cho người lao động, đồng thời người lao động cũng được tăng mức giảm trừ, sẽ tạo động lực để cả hai bên cùng tham gia.
Theo các chuyên gia, ở góc độ dài hạn, việc nâng trần giảm trừ đối với các khoản bảo hiểm không chỉ giúp giảm nghĩa vụ thuế trước mắt mà còn khuyến khích người lao động tích lũy cho tương lai. Trong bối cảnh già hóa dân số và áp lực lên hệ thống an sinh xã hội ngày càng gia tăng, việc phát triển các quỹ hưu trí tự nguyện và bảo hiểm nhân thọ là xu hướng tất yếu.
Có thể thấy, nếu như các chính sách giảm trừ chi phí y tế, giáo dục giải quyết bài toán chi tiêu hiện tại thì việc nâng trần bảo hiểm lại hướng tới bảo đảm an toàn tài chính trong tương lai. Hai trụ cột này bổ sung cho nhau, tạo nên một cấu trúc chính sách cân bằng hơn.
Hài hòa mục tiêu công bằng và phát triển
Các đề xuất tại Dự thảo Nghị định cho thấy định hướng cải cách rõ nét của chính sách thuế thu nhập cá nhân: vừa bảo đảm công bằng, vừa hỗ trợ người dân, đồng thời tạo động lực cho phát triển.
Một mặt, việc mở rộng các khoản miễn, giảm thuế giúp giảm áp lực tài chính cho người lao động, đặc biệt là nhóm thu nhập trung bình. Điều này không chỉ có ý nghĩa xã hội mà còn góp phần kích thích tiêu dùng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Mặt khác, các ưu đãi thuế đối với lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, công nghệ cao hay nông nghiệp hiện đại cho thấy chính sách thuế đang được sử dụng như một công cụ định hướng phát triển. Khi thu nhập trong các lĩnh vực này được miễn hoặc giảm thuế, nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ có thêm động lực tham gia.
Bên cạnh đó, việc miễn thuế đối với lợi tức từ hợp tác xã nông nghiệp, mô hình “cánh đồng lớn” hay ưu đãi đối với quỹ đầu tư cũng phản ánh nỗ lực thúc đẩy các mô hình kinh tế mới, phù hợp với định hướng phát triển bền vững.
Theo Bộ Tài chính, Dự thảo Nghị định được xây dựng nhằm bảo đảm tính minh bạch, dễ hiểu, dễ thực hiện, đồng thời khắc phục các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực thi chính sách thời gian qua. Việc kế thừa các quy định ổn định, kết hợp điều chỉnh những nội dung không còn phù hợp cho thấy cách tiếp cận linh hoạt nhưng thận trọng.
Ở góc độ rộng hơn, những thay đổi này cũng nhằm tiệm cận xu hướng cải cách thuế quốc tế, nơi thuế thu nhập cá nhân không chỉ là công cụ thu ngân sách mà còn đóng vai trò điều tiết thu nhập và định hình hành vi kinh tế.
Có thể nói, việc mở rộng giảm trừ chi phí thiết yếu và nâng trần đóng góp bảo hiểm là hai điểm nhấn quan trọng trong lần sửa đổi này. Một bên giúp người dân giảm áp lực chi tiêu trước mắt, một bên tạo nền tảng cho sự ổn định tài chính dài hạn.
Nếu được thông qua và triển khai hiệu quả, các chính sách này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân mà còn củng cố niềm tin vào một hệ thống thuế công bằng, hiện đại và hướng tới phát triển bền vững./.
