Đề án tái định cư Thủy điện Sơn La: Kiểm toán nhà nước kiến nghị Lai Châu phê duyệt hợp phần hỗ trợ sản xuất

(BKTO) - Đề án ổn định dân cư vùng tái định cư Thủy điện Sơn Lađược Lai Châu triển khai từ năm 2018 đến năm 2025. Song đến thời điểm kiểm toán, hợp phần hỗ trợ sản xuất vẫnchưa được triển khai. Do vậy, Kiểm toán nhà nước (KTNN) kiến nghị UBND tỉnh Lai Châu phê duyệt các nội dung về hợp phần này để sẵn sàng triển khai khi được phân bổ vốn...

1(4).jpg
Nhà máy Thủy điện Sơn La. Ảnh minh họa

Thiếu sót trong tổ chức triển khai Đề án 666

Kết quả kiểm toán hoạt động Đề án ổn định dân cư phát triển kinh tế - xã hội vùng tái định cư Thủy điện Sơn La theo Quyết định số 666/QĐ-TTg ngày 31/5/2018 của Thủ tướng Chính phủ (gọi tắt là Đề án 666) tại tỉnh Lai Châu mà Kiểm toán nhà nước (KTNN) vừa công bố cho thấy, UBND tỉnh Lai Châu đã tổ chức triển khai Đề án theo quy định.

Đồng thời, UBND tỉnh đã chỉ đạo các đơn vị thụ hưởng nguồn kinh phí của Đề án 666 thực hiện việc lồng ghép với các chương trình, đề án khác cùng thực hiện trên địa bàn để nâng cao hiệu quả các chương trình, đề án; thực hiện chế độ quản lý đầu tư và xây dựng công trình của Nhà nước phù hợp với nội dung của Đề án được duyệt và kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 236/QĐ-TTg ngày 21/02/2022.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đã đạt được, việc tổ chức triển khai Đề án 666 vẫn còn một số hạn chế.

Cụ thể, về công tác lập dự toán, phân bổ, giao kế hoạch vốn: UBND tỉnh Lai Châu chưa lập, phê duyệt các nội dung thuộc hợp phần hỗ trợ sản xuất để triển khai thực hiện theo quy định tại điểm c khoản 2 Điều 2 Quyết định số 666/QĐ-TTg ngày 31/5/2018 của Thủ tướng Chính phủ.

Tại 4 huyện kiểm toán chi tiết là Sìn Hồ, Nậm Nhùn, Tam Đường, Phong Thổ: Chưa rà soát thống kê xác định chi tiết các nội dung của Đề án 666 để thực hiện lồng ghép với các Chương trình mục tiêu quốc gia; chưa tổng hợp số liệu lồng ghép các chương trình khác cùng thực hiện trên địa bàn với Đề án 666 để đánh giá tác động của các chương trình đến mức độ đạt được các mục tiêu của Đề án 666.

Đáng chú ý, một số công trình chưa lập tiến độ thi công trình chủ đầu tư phê duyệt theo quy định tại Điều 18 Nghị định số 06/2021/NĐ-CP ngày 26/01/2021 của Chính phủ; còn trường hợp chưa có biên bản kiểm tra sự phù hợp năng lực của nhà thầu thi công xây dựng công trình so với hồ sơ dự thầu và hợp đồng xây dựng (như nhân lực, thiết bị thi công xây dựng công trình, thiết kế chưa thể hiện vị trí đổ thải…) theo quy định tại Nghị định số 06/2021/NĐ-CP của Chính phủ.

Công tác nghiệm thu còn sai sót về khối lượng, đơn giá, sai khác được giảm trừ qua kết quả kiểm toán chi phí đầu tư 754 triệu đồng.

Kết quả chọn mẫu kiểm tra hiện trường 8 công trình cho thấy, còn 1 công trình thi công bề rộng mặt đường nhỏ hơn thiết kế nhưng chưa được chủ đầu tư thực hiện bước điều chỉnh và phê duyệt thiết kế theo quy định; chưa điều chỉnh thiết kế 1 công trình trùng với công trình đã thi công; chưa thực hiện lập bản vẽ hoàn công theo kích thước thực tế thi công tấm đan rãnh bê tông xi măng.

4.jpg
Đến năm 2022, còn 28/39 điểm tái định cư có tỷ lệ hộ nghèo cao hơn 10% (mục tiêu của Đề án dưới 10%). Ảnh minh họa

Vẫn còn những điểm tái định cư chưa đảm bảo mục tiêu Đề án

Về thực hiện mục tiêu của Đề án 666, KTNN chỉ rõ: Đến năm 2022, còn 01/39 điểm tái định cư không đạt mức thu nhập bình quân đầu người cao hơn gấp đôi so với năm 2014, còn 28/39 điểm tái định cư có tỷ lệ hộ nghèo cao hơn 10% (mục tiêu của Đề án dưới 10%).

Bên cạnh đó, đến năm 2022, còn 11/39 điểm tái định cư có tỷ lệ lao động nông nghiệp cao hơn 73% (so với mục tiêu Đề án còn dưới 73%) và theo đà giảm tỷ lệ lao động nông nghiệp như năm 2022 so với năm 2021 chỉ là 1,89% thì đến năm 2025, tỷ lệ lao động nông nghiệp khó đạt được mục tiêu của Đề án đề ra (mục tiêu Đề án là 65%).

Đối với đào tạo chuyển đổi nghề và việc làm, tại một số huyện được kiểm toán, số người đào tạo chuyển đổi nghề và việc làm so với mục tiêu của Đề án còn thấp (huyện Sìn Hồ đạt 37,5%, huyện Nậm Nhùn đạt 62,6%).

Đến thời điểm kiểm toán, hợp phần hỗ trợ sản xuất còn chưa được triển khai, trong khi đến năm 2025 là kết thúc Đề án, làm ảnh hưởng đến tiến độ, hiệu quả của Đề án.

Đặc biệt, đến thời điểm kiểm toán, hợp phần sửa chữa, nâng cấp công trình cơ sở hạ tầng được bố trí vốn ở giai đoạn 2021-2025 với kế hoạch vốn đã được phân bổ là 566 tỷ đồng cho 4 dự án, các dự án bắt đầu thi công từ năm 2022 và chưa hoàn thành, chậm so với thời gian Đề án được phê duyệt của giai đoạn 2018-2020 là 5 năm. Thậm chí, hợp phần hỗ trợ sản xuất còn chưa được triển khai, trong khi đến năm 2025 là kết thúc Đề án, làm ảnh hưởng đến tiến độ, hiệu quả của Đề án.

Đáng nói, Đề án được thực hiện trong thời gian từ năm 2018 đến năm 2025, tuy nhiên, giai đoạn 2018-2020, tỉnh Lai Châu chưa được Trung ương giao vốn để triển khai thực hiện Đề án, việc huy động vốn của dân và nguồn vốn hợp pháp khác cũng chưa thực hiện được… đã làm giảm tính hiệu lực của Đề án.

3.jpg
KTNN kiến nghị UBND tỉnh Lai Châu xây dựng phương án huy động nguồn lực trong dân và các nguồn vốn hợp pháp khác cho Đề án khi phê duyệt các nội dung về hợp phần hỗ trợ sản xuất để sẵn sàng triển khai thực hiện. Ảnh minh họa

Chấn chỉnhbất cập, thực hiện nghiêm kiến nghị kiểm toán

Từ kết quả kiểm toán, KTNN đã kiến nghị UBND tỉnh Lai Châu và các đơn vị trực thuộc được kiểm toán chấn chỉnh, rút kinh nghiệm đối với những hạn chế, bất cập đã được nêu trong Báo cáo kiểm toán, đồng thời kiến nghị UBND tỉnh thực hiện và chỉ đạo thực hiện:

Thứ nhất, thực hiện phê duyệt các nội dung về hợp phần hỗ trợ sản xuất để sẵn sàng triển khai thực hiện theo quy định tại điểm c khoản 2 Điều 2 của Quyết định số 666/QĐ-TTg khi được phân bổ vốn, cụ thể:

Đối với các dự án thành phần đầu tư hỗ trợ sản xuất: Nội dung phải phù hợp nguyện vọng của người dân và quy hoạch phát triển của vùng, ngành để việc đầu tư mang lại hiệu quả cao nhất;

Đối với các dự án thành phần sửa chữa, nâng cấp cơ sở hạ tầng thiết yếu (công trình giao thông, thuỷ lợi, nước sinh hoạt) tại các khu, điểm tái định cư: cần khảo sát, đánh giá hiện trạng từng công trình, xác định mức độ hư hỏng, xuống cấp, đối chiếu với các tiêu chuẩn, quy chuẩn để quyết định nâng cấp hoặc sửa chữa, nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư của từng dự án;

  • Đối với các dự án thành phần sắp xếp ổn định dân cư: khảo sát thực tế, chọn điểm bố trí sắp xếp ổn định dân cư phù hợp với nguyện vọng và đồng thuận của người dân tái định cư và người dân sở tại, nhằm sớm ổn định đời sống và sản xuất cho người dân.

Đồng thời, có văn bản báo cáo Bộ Tài chính về nguồn vốn thực hiện hợp phần này để được hướng dẫn cụ thể.

Thứ hai, xây dựng phương án huy động nguồn lực trong dân và các nguồn vốn hợp pháp khác cho Đề án khi phê duyệt các nội dung về hợp phần hỗ trợ sản xuất để sẵn sàng triển khai thực hiện.

Thứ ba, chỉ đạo các huyện: Sìn Hồ, Nậm Nhùn, Tam Đường, Phong Thổ chấn chỉnh rút kinh nghiệm các hạn chế như đã nêu ở kết quả kiểm toán.

Thứ tư, báo cáo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Đơn vị chủ trì xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Đề án) để báo cáo Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành liên quan hướng dẫn và có giải pháp xử lý đối với việc Tập đoàn Điện lực Việt Nam chưa chuyển nguồn vốn khấu hao của Tập đoàn cho Đề án theo điểm a khoản 2 Mục IV Điều 1 và điểm c khoản 1 Điều 2 Quyết định số 666/QĐ-TTg ngày 31/5/2018 của Thủ tướng Chính phủ.

Với những kiến nghị như vậy, hy vọng UBND tỉnh Lai Châu và các đơn vị trực thuộc được kiểm toán sẽ quyết liệt triển khai để đảm bảo hoàn thành các mục tiêu đã đề ra đến năm 2025./.

Cùng chuyên mục
Đề án tái định cư Thủy điện Sơn La: Kiểm toán nhà nước kiến nghị Lai Châu phê duyệt hợp phần hỗ trợ sản xuất