Đề xuất một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam

Theo Bộ VHTTDL, thực tiễn thời gian qua cho thấy hệ thống pháp luật về văn hóa vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển. Nhận thức về vai trò của văn hóa trong phát triển bền vững chưa thật sự toàn diện, dẫn đến việc thể chế hóa các chủ trương của Đảng còn chậm, thiếu đồng bộ và chưa tạo được những đột phá cần thiết.

Nhiều quy định pháp luật chưa theo kịp thực tiễn đời sống văn hóa - xã hội, thiếu một khung pháp lý đủ mạnh để xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Bên cạnh đó, chính sách đầu tư cho văn hóa còn phân tán, mức đầu tư thấp, chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước, trong khi các cơ chế thu hút nguồn lực xã hội chưa hoàn chỉnh. Hệ thống pháp luật liên quan đến nguồn nhân lực văn hóa, bảo tồn di sản và phát triển công nghiệp văn hóa cũng thiếu tính tổng thể.

Trong bối cảnh đó, việc ban hành Nghị quyết nhằm thể chế hóa kịp thời chủ trương của Đảng theo Nghị quyết số 80-NQ/TW được đánh giá là cần thiết, không chỉ để khắc phục bất cập mà còn tạo ra các cơ chế mang tính đột phá cho phát triển văn hóa.

Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo là thu hút nguồn lực đầu tư cho văn hóa. Theo đó, các dự án đầu tư công, PPP hoặc dự án đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, thể thao nếu cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Trung ương nhưng chưa có trong quy hoạch vẫn được phép thực hiện và sẽ được cập nhật sau. Hội đồng nhân dân cấp tỉnh được trao quyền chủ động bổ sung dự án đầu tư trung hạn và điều chỉnh kế hoạch sử dụng đất mà không phải chờ kỳ điều chỉnh tiếp theo.

Đáng chú ý, các thủ tục về đất đai, chuyển mục đích sử dụng đất, giao đất, cho thuê đất đối với các dự án văn hóa sẽ được thực hiện theo quy trình rút gọn. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm bảo đảm quỹ đất cho thiết chế văn hóa, thể thao và các khu công nghiệp sáng tạo.

Đối với các dự án trọng điểm quốc gia hoặc phục vụ đăng cai sự kiện quốc tế, dự thảo đề xuất cho phép thực hiện đồng thời nhiều thủ tục như quy hoạch, khởi công xây dựng và chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt nhằm rút ngắn thời gian triển khai.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng đưa ra hàng loạt chính sách ưu đãi đầu tư và tài trợ trong lĩnh vực văn hóa. Nhà nước sẽ hỗ trợ tiếp cận đất đai, mặt bằng, cũng như cơ chế tài chính cho các tổ chức, cá nhân tham gia phát triển các khu công nghiệp sáng tạo văn hóa. Các hoạt động đầu tư vào hạ tầng số, công nghệ cao cho công nghiệp văn hóa và giải trí được hưởng ưu đãi về thuế, phí.

Một số ưu đãi đáng chú ý gồm áp dụng thuế giá trị gia tăng 5% đối với nhiều loại hình dịch vụ văn hóa; miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 4 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong các năm tiếp theo đối với các dự án đầu tư trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa. Đối với địa bàn khó khăn, thời gian ưu đãi được kéo dài hơn.

Ngoài ra, dự thảo cũng đề xuất miễn thuế thu nhập cá nhân cho chuyên gia, nhà khoa học, nhân tài làm việc trong các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo văn hóa; miễn thuế nhập khẩu đối với cổ vật, di vật hồi hương và các tác phẩm nghệ thuật giá trị cao nhằm khuyến khích bảo tồn và phát huy di sản.

Bộ VHTTDL kỳ vọng, với các cơ chế, chính sách mang tính đột phá này, lĩnh vực văn hóa sẽ được tháo gỡ rào cản, thu hút mạnh mẽ nguồn lực xã hội, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam phát triển toàn diện, vừa gìn giữ bản sắc dân tộc, vừa hội nhập sâu rộng với thế giới./.