Nguyên nhân gây giảm mạnh giá vàng thế giới những ngày cuối tháng 01/2026 gắn với quy luật quen thuộc trên thị trường: Vàng tăng giá quá nhanh trong thời gian ngắn thường kéo theo hoạt động chốt lời khi giá chạm các mức kỷ lục. Tại đỉnh gần 5.600 USD/ounce, giá vàng đã tăng gần 30% chỉ riêng trong tháng 01.
Các chỉ báo kỹ thuật cho thấy kim loại quý rơi vào trạng thái quá mua nghiêm trọng, trong khi vị thế đầu cơ, mức sử dụng đòn bẩy và hoạt động trên thị trường quyền chọn đã tiến sát vùng đỉnh thường thấy trước các nhịp điều chỉnh mạnh.
Theo đó, trên thế giới xuất hiện làn sóng chốt lời sau khi các kim loại quý vừa thiết lập những mức cao kỷ lục mới, với cú hích tiêu biểu là quỹ tín thác vàng lớn nhất thế giới xả gần 4 tấn vàng trong một phiên, tạo hiệu ứng dây chuyền bán tháo trên toàn cầu.
Đặc biệt, giá vàng giảm nhanh liên tiếp trong các ngày cuối tháng 01, đầu tháng 02/2026 không chỉ là hệ quả tất yếu của một giai đoạn tăng giá quá nóng, kéo dài với tốc độ hiếm thấy, mà còn gắn trực tiếp với tuyên bố của Tổng thống Donald Trump đề cử Kevin Warsh làm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed), người mà Tổng thống Mỹ kỳ vọng ủng hộ chính sách tiền tệ của mình. Qua đó, tháo gỡ ngòi nổ cuộc chiến pháp lý phức tạp giữa tổng thống và FED, cũng như giúp chính sách tiền tệ của Mỹ trở nên dễ đoán định hơn.
Sau thông tin đề cử, giá vàng giao ngay đã có thời điểm rơi sâu về dưới 5.000 USD/ounce trước khi hồi phục nhẹ, phản ánh tâm lý giằng co giữa lo ngại chính sách tiền tệ và lực cầu trú ẩn vẫn hiện hữu.
Là nước phụ thuộc cao vào nguồn nhập khẩu vàng, nên giá vàng Việt Nam hoàn toàn chịu tác động từ sự đảo chiều đột ngột trên sàn Kitco, khi giá giảm từ mốc gần 5.600 USD/ounce xuống còn khoảng 5.190 - 5.300 USD/ounce (giảm hơn 5% chỉ trong một phiên).
Về tổng thể, năm 2026 không còn là kênh đầu cơ lướt sóng, mà trở về là "hầm trú ẩn" tài sản thông minh. Thị trường vàng trong nước và quốc tế sẽ ghi nhận tiếp tục đan xen các nhịp điều chỉnh tăng giảm biến động khó lường, nghiêng về khả năng neo giữ giá cao.
Các yếu tố tác động tới giá vàng thế giới nổi bật vẫn là chính sách điều hành lãi suất và chỉ số USD của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) với kỳ vọng Fed sẽ bắt đầu cắt giảm lãi suất trong tháng 6/2026 khi bắt đầu nhiệm kỳ của tân lãnh đạo Cục này.
Đồng thời, giá vàng tiếp tục phụ thuộc căng thẳng địa chính trị; quy mô và tốc độ mua vào vàng của các ngân hàng trung ương, các quỹ đầu tư; sự phục hồi kinh tế của các nước lớn và đặc biệt là kết quả thương lượng chính sách thuế đối ứng của Mỹ với các nước còn lại trên thế giới. Bởi vậy, UBS cũng không loại trừ kịch bản giảm giá vàng xuống vùng 4.600 USD/ounce nếu Fed thắt chặt chính sách tiền tệ mạnh hơn dự kiến.
Có thể thấy, giá vàng trong nước vẫn biến động khó lường, cùng chiều với giá vàng thế giới và tùy thuộc vào các chính sách tài chính - tiền tệ, mức lãi suất tiền gửi tiết kiệm và độ nóng thị trường chứng khoán, sự phục hồi thị trường bất động sản và khơi mở các kênh và cơ hội đầu tư sinh lời cao.
Nguồn cung vàng SJC sẽ dần được cải thiện do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tăng nguồn cung ra thị trường qua các kênh ngân hàng thương mại và kết quả xử lý các hành vi tiêu cực trong quản lý vàng miếng SJC, cũng như do niềm tin của người dân vào vàng nhẫn dần khôi phục và củng cố, thay vì sùng bái quá mức và vô lý vào thương hiệu vàng miếng SJC.
Đặc biệt, giãn cách giá vàng trong nước và quốc tế có thể thu hẹp trước chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ về khai trương sàn giao dịch vàng ngay trong quý I/2026, bởi sau khi Chính phủ ban hành Nghị định số 232/2025/NĐ-CP vào ngày 26/8/2025, có hiệu lực từ ngày 10/10/2025, để sửa đổi, bổ sung Nghị định số 24/2012/NĐ-CP về quản lý thị trường vàng miếng, NHNN đã nhận được 9 hồ sơ xin cấp giấy phép sản xuất vàng miếng.
Các doanh nghiệp có giấy phép vàng miếng sẽ được NHNN xem xét cấp phép nhập khẩu vàng. Nếu việc cấp phép nhập khẩu diễn ra thuận lợi với khối lượng đủ lớn, chênh lệch có thể giảm từ mức gần 20 triệu đồng/lượng hiện nay xuống còn khoảng 6-10 triệu đồng/lượng, song khó có thể giảm nhanh trong thời gian ngắn.
Về lâu dài, giá vàng tương lai phụ thuộc vào sự ổn định địa chính trị (nhất là vào xu hướng ổn định ở Trung Đông và kỳ vọng giải quyết xung đột quân sự Nga-Ukraine, sự ổn định chính trị của Trung Quốc…) và sự lành mạnh của hệ thống tài chính, lạm phát và xu hướng lãi suất các ngân hàng trung ương; vào sự phục hồi vững chắc của nền kinh tế thế giới và trong nước, sự đa dạng sản phẩm và cải thiện niềm tin trên kênh trái phiếu doanh nghiệp nói riêng, thị trường chứng khoán nói chung; sự liên thông thị trường trong nước và quốc tế, cũng như sự minh bạch, cạnh tranh bình đẳng giữa các thương hiệu vàng trong nước…
Trong bối cảnh chênh lệch mua - bán quá rộng và nhanh giữa giá trong nước và nước ngoài, việc lướt sóng vàng có thể mang lại lợi nhuận kỳ vọng cho nhà đầu tư, song có rủi ro cao cho người nào rơi vào tình trạng rủi ro"mua đỉnh, bán đáy" do thiếu thông tin, vay nợ lãi cao để đầu cơ vàng …/.
