Kinh tế 2026: Từ “khoán” GRDP đến mục tiêu tăng trưởng hai con số

“Khoán tăng trưởng” GRDP - áp lực chỉ tiêu và động lực hành động

Nếu năm 2025 đánh dấu bước thử nghiệm quan trọng của việc giao chỉ tiêu tăng trưởng GRDP cho từng địa phương, thì sang năm 2026, cơ chế này chính thức được nâng tầm thành một trụ cột trong điều hành tăng trưởng. Lần đầu tiên, gần như toàn bộ nền kinh tế được “lập trình” theo một kịch bản thống nhất; trong đó, địa phương không chỉ đóng vai trò thực hiện mà trở thành chủ thể chịu trách nhiệm trực tiếp về tốc độ tăng trưởng.

Tại Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 08/01/2026, Chính phủ “khoán” tăng trưởng cho Quảng Ninh ở mức 13%. Không chỉ Quảng Ninh, Hải Phòng - cực tăng trưởng quan trọng của vùng Đồng bằng sông Hồng - cũng được giao mức tăng trưởng 13-13,5% và đặt mục tiêu giữ vững chuỗi 12 năm tăng trưởng hai con số liên tiếp. Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình… đều nằm trong nhóm được “khoán” tăng trưởng trên 11-13%. Đáng chú ý, có tới 28 địa phương được xác định phải tăng trưởng từ 10% trở lên; chỉ còn 6 địa phương dưới ngưỡng này, nhưng mức thấp nhất cũng là 8%.

Theo các chuyên gia, ở góc độ điều hành, “khoán tăng trưởng” không đơn thuần là giao chỉ tiêu. Đó là cách Chính phủ buộc hệ thống phải chuyển từ tư duy “xin - cho” sang tư duy “cam kết - thực thi”, từ quản lý đầu vào sang quản trị kết quả. Khi chỉ tiêu tăng trưởng được giao cụ thể đến từng địa phương, từng ngành, từng quý, dư địa né tránh trách nhiệm gần như không còn.

Tuy nhiên, tăng trưởng cao không thể chỉ dựa vào quyết tâm chính trị. Điều này đòi hỏi năng lực triển khai thực chất, khả năng huy động nguồn lực và đặc biệt là chất lượng của các động lực tăng trưởng mới. Nếu “khoán” mà không đi kèm cải cách, nguy cơ chạy theo con số, tăng trưởng nóng hoặc thiếu bền vững là điều không thể xem nhẹ.

Kịch bản duy nhất cho tăng trưởng năm 2026

Khác với năm 2025, khi Chính phủ xây dựng tới ba kịch bản tăng trưởng để ứng phó với các yếu tố bất định, thì năm 2026 chỉ có một kịch bản duy nhất: GDP tăng từ 10% trở lên. Việc lựa chọn chính sách theo một kịch bản cho thấy quyết tâm rất cao, nhưng đồng thời cũng đẩy áp lực điều hành lên mức chưa từng có.

Theo kịch bản này, tăng trưởng GDP các quý phải đạt mức rất cao: Quý I là 9,1%; quý II và quý III đều 10,2%; quý IV lên tới 10,4%. Điều đó đồng nghĩa với việc nền kinh tế gần như không có “khoảng nghỉ” trong suốt cả năm.

Áp lực lớn nhất dồn vào khu vực công nghiệp - xây dựng và dịch vụ. Trong khi nông, lâm nghiệp và thủy sản duy trì mức tăng khoảng 3,7%, thì công nghiệp - xây dựng phải tăng 12% và dịch vụ tăng 11%. So với mức tăng lần lượt 8,95% và 8,62% của năm 2025, đây là một bước nhảy không hề nhỏ.

Các chỉ tiêu dẫn dắt tăng trưởng cũng cho thấy mức độ thách thức rất rõ. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) phải tăng 12-14%; tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13-15%; kim ngạch xuất khẩu tăng 15-16%. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều bất ổn, đàm phán thuế quan và quy tắc xuất xứ với các thị trường lớn - đặc biệt là Hoa Kỳ - vẫn tiềm ẩn rủi ro, việc kỳ vọng vào sự bứt phá mạnh mẽ của xuất khẩu và sản xuất là một bài toán khó.

Các tổ chức quốc tế đều đã nâng dự báo tăng trưởng của Việt Nam năm 2026, nhưng vẫn thấp hơn mục tiêu 10% mà Chính phủ đặt ra. Điều này cho thấy khoảng cách không nhỏ giữa khát vọng chính sách và góc nhìn thận trọng của thị trường. Khoảng cách đó chỉ có thể được lấp đầy nếu các động lực trong nước được kích hoạt đủ mạnh, đủ nhanh và đủ bền vững từ các Bộ, ngành và địa phương.

Tại Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 08/01/2026, Chính phủ yêu cầu xây dựng kịch bản tăng trưởng của các ngành, lĩnh vực theo quý và cả năm 2026; các địa phương rà soát, xây dựng kịch bản tăng trưởng GRDP năm 2026 theo 3 khu vực kinh tế, 21 ngành cấp 1 và thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm theo từng quý, gửi Bộ Tài chính trong tháng 02/2026 để tổng hợp, theo dõi. Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo nghiên cứu, rà soát các nguồn lực, động lực, năng lực mới cho tăng trưởng, giải pháp thực hiện, báo cáo Hội đồng nhân dân cùng cấp trong tháng 02/2026 để điều chỉnh mục tiêu tăng trưởng GRDP của địa phương trong trường hợp Hội đồng nhân dân đã quyết nghị mục tiêu tăng trưởng thấp hơn mục tiêu tại Nghị quyết này.

“Phép thử” năng lực điều hành ở địa phương

Trong bức tranh tăng trưởng năm 2026, vai trò của các đô thị lớn và các địa phương động lực trở nên đặc biệt quan trọng. Các địa phương đều đưa ra những cam kết tăng trưởng hai con số, kèm theo các nhóm giải pháp cụ thể.

Hà Nội đặt mục tiêu tăng trưởng trên 11%, với trọng tâm là đột phá thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn đô thị, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. TP. Hồ Chí Minh - “đầu tàu” kinh tế của cả nước - quyết tâm đạt trên 10% thông qua việc triển khai mạnh mẽ các cơ chế đặc thù, tái cấu trúc không gian phát triển theo hướng đa cực và đẩy nhanh đầu tư hạ tầng.

Sau khi giành ngôi “quán quân” tăng trưởng năm 2025 với mức 11,89%, Quảng Ninh đặt mục tiêu tăng trưởng trên 15% trong năm 2026 - cao hơn chỉ tiêu mà Chính phủ giao; tiếp tục theo đuổi mô hình tăng trưởng dựa trên công nghiệp xanh, kinh tế biển, logistics, du lịch chất lượng cao và các dự án hạ tầng chiến lược mang tính liên vùng. Phú Thọ lựa chọn khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực mới. An Giang, Quảng Ngãi tập trung cải cách thể chế, đầu tư hạ tầng, cải thiện môi trường kinh doanh. Đắk Lắk vừa phải khắc phục hậu quả thiên tai, vừa tìm cách tạo cú hích tăng trưởng mới từ hạ tầng và nông nghiệp giá trị cao.

Dù mục tiêu đặt ra khác nhau, nhưng điểm chung dễ nhận thấy ở các tỉnh, thành này là tinh thần hành động và quyết tâm cao trong việc theo đuổi mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững, với trọng tâm là cải cách thể chế, phát triển hạ tầng, thúc đẩy khoa học công nghệ, nâng cao chất lượng tăng trưởng và hiệu quả đầu tư, đổi mới mô hình tăng trưởng phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương.

Trong bối cảnh dư địa chính sách không còn quá rộng và yêu cầu phát triển ngày càng cao, năng lực điều hành linh hoạt, quyết đoán của Chính phủ cùng sự vào cuộc chủ động, đồng lòng và quyết tâm của các địa phương chính là nền tảng quan trọng để hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng năm 2026. Khi kịch bản tăng trưởng được chuyển hóa thành mục tiêu và hành động cụ thể, khi khát vọng phát triển được dẫn dắt bởi tinh thần đổi mới, sáng tạo, kỷ cương và trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, thì mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững trong năm 2026 là hoàn toàn có cơ sở và niềm tin vững chắc./.