Làm rõ cơ chế quản lý an toàn thực phẩm theo chuỗi giá trị

Quản lý thực phẩm từ khâu sản xuất ban đầu đến tận tay người tiêu dùng

Đại diện Bộ Y tế cho biết, Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) gồm 4 chính sách lớn, trong đó có chính sách quản lý an toàn thực phẩm (ATTP) theo chuỗi giá trị.

Mục tiêu của chính sách này nhằm quản lý ATTP theo toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm từ sản xuất ban đầu, trồng trọt, chăn nuôi, thu hái, đánh bắt, khai thác, giết mổ, chế biến, kinh doanh, lưu thông trên thị trường cho đến tận tay người tiêu dùng nhằm đảm bảo các sản phẩm lưu thông trên thị trường an toàn và chất lượng cho người sử dụng, hướng tới phương thức kiểm soát ATTP của các nước phát triển.

Cụ thể, khâu sản xuất, sơ chế ban đầu, trồng trọt, chăn nuôi, thu hái, đánh bắt, khai thác, hoạt động kiểm soát giết mổ thực hiện theo quy định của pháp luật liên quan như quy định tại Luật ATTP 2010. Tuy nhiên, Dự thảo Luật bổ sung quy định về chỉ tiêu mức giới hạn dư lượng thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực phẩm và các tác nhân gây ô nhiễm trong thực phẩm.

Bên cạnh đó, bổ sung thêm quy định các cơ sở sản xuất đáp ứng nguyên tắc chung về vệ sinh thực phẩm (GHP) và quy định đối với số nhóm cơ sở sản xuất thực phẩm phải đáp ứng điều kiện sản xuất tiên tiến trên thế giới như HACCP; ISO 22000; IFS; BRC; FSSC 22000... và lộ trình thực hiện.

Đối với quy định quản lý đối với sản phẩm thực phẩm trước khi lưu hành, chuyển từ hình thức công bố hợp quy đã không còn phù hợp với thực tiễn sang hình thức đăng ký bản công bố hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng đối với một số nhóm sản phẩm cụ thể, các nhóm thực phẩm còn lại sẽ được kiểm tra, giám sát trong quá trình lưu thông trên thị trường.

Cơ quan soạn thảo cũng đề xuất bổ sung thêm quy định đối với nhà hàng, bếp ăn tập thể, bếp ăn trường học, cơ sở cung cấp thức ăn đường phố, người trực tiếp kinh doanh cũng như trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc phối hợp liên ngành để quản lý các loại hình trên.

Đồng thời, bổ sung quy định kiểm tra bằng phương thức hậu kiểm theo kế hoạch hoặc kiểm tra đột xuất; hình thức, thời gian, tần suất kiểm tra và quy định mức xử phạt tối đa về vi phạm hành chính, thu hồi và xử lý sản phẩm thực phẩm không đảm bảo chất lượng và an toàn; thu hồi và tạm dừng tiếp nhận thủ tục hành chính; nâng cao vai trò hệ thống kiểm nghiệm phục vụ quản lý nhà nước, chủ động lấy mẫu giám sát thị trường…

Làm rõ công cụ quản lý, chủ thể chịu trách nhiệm

Góp ý tại cuộc họp, đại diện Sở Y tế Hà Nội cho biết, chính sách quản lý ATTP theo chuỗi giá trị là phần quan trọng nhất của Hồ sơ Dự án Luật nhưng vẫn còn nhiều khoảng trống chưa được làm rõ. Hồ sơ mới nêu quản lý từ đầu vào tới tiêu dùng, tăng hậu kiểm, truy xuất nguồn gốc nhưng chưa làm rõ quản lý chuỗi bằng công cụ gì, chủ thể nào chịu trách nhiệm cuối của chuỗi, dữ liệu chuỗi được lưu ở đâu, cơ chế truy xuất bắt buộc như thế nào, tiêu chí xác định chuỗi an toàn.

Bên cạnh đó, chính sách này chưa giải quyết triệt để khoảng trống đối với thực phẩm tươi sống, thức ăn đường phố, chợ dân sinh. Hồ sơ chính sách vẫn thiên về thực phẩm bao gói, thực phẩm công bố, cơ sở sản xuất quy mô, trong khi thực tế phần lớn nguy cơ ATTP hiện nay nằm ở nguồn nguyên liệu như thực phẩm tươi sống, thực phẩm không bao gói, thức ăn đường phố, chợ dân sinh.

Hồ sơ cũng chưa có cơ chế quản lý định danh, truy xuất tối thiểu, điều kiện kinh doanh phù hợp thực tế, phân loại nguy cơ, công cụ kiểm soát tại cơ sở.

Cùng quan tâm vấn đề này, đại diện Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Việt Nam (AmCham Việt Nam) cho rằng, giải pháp thực hiện chính sách này còn nặng về tiền kiểm, chưa thấy rõ việc quản lý theo chuỗi khi tập trung nhiều vào một khâu riêng lẻ là đăng ký/công bố sản phẩm; cần có quy định rõ ràng về hậu kiểm theo quản lý rủi ro để các địa phương dễ thực hiện.

Kết luận cuộc họp thẩm định, thừa ủy quyền của Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh - Chủ tịch Hội đồng, Cục trưởng Cục Pháp luật hình sự - hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính Nguyễn Thị Hạnh đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu ý kiến của các đại biểu; lưu ý bổ sung quy định liên quan tới chuyển đổi số; tăng cường nhận thức cộng đồng, truyền thông, giáo dục, văn hóa về ATTP...

Dự thảo Luật dự kiến được trình Quốc hội xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ 2 vào cuối năm nay.