Hàng triệu USD bị thiệt hại
Báo cáo kiểm toán được công bố gồm 15 phần, trình bày kết quả kiểm toán Báo cáo tài chính năm 2024 của các cơ quan Liên bang; hoạt động của các Bộ, ban, ngành và các cơ quan khác theo luật định; cũng như việc quản lý các công ty, tập đoàn mà Chính phủ nắm giữ cổ phần. Bên cạnh đó, báo cáo còn có 13 phần phản ánh hoạt động của các sở, ban, ngành và cơ quan nhà nước ở cấp tiểu bang, cùng việc quản lý các công ty, doanh nghiệp do chính quyền tiểu bang nắm giữ cổ phần.
Đây là lần đầu tiên kết quả của các cuộc kiểm toán thuộc hệ thống Tự kiểm toán điện tử năm 2025 được đưa vào báo cáo của Tổng Kiểm toán và được trình lên Quốc hội xem xét.
Các cuộc kiểm toán đã tập trung đánh giá hiệu quả hoạt động của 7 chương trình và hoạt động tại 6 chính quyền tiểu bang, gồm: Kelantan, Pahang, Sarawak, Sabah, Terengganu và Kedah.
Kết quả kiểm toán cho thấy nhiều sai phạm và thiếu sót trong công tác quản trị và quản lý tài chính. Trong đó, có những dự án bị trì hoãn trong nhiều năm dẫn đến thua lỗ lớn; các khoản trợ cấp không được sử dụng nhưng cũng không được hoàn trả; nhiều tòa nhà bị bỏ hoang gây lãng phí ngân sách nghiêm trọng...
Theo báo cáo, tính đến ngày 09/01, có 143/145 Báo cáo tài chính năm 2024 của các cơ quan Liên bang đã được nộp và được Tổng Kiểm toán Malaysia chứng nhận. Trong số đó, 128 báo cáo được thông qua và không cần sửa đổi; 15 báo cáo phải thực hiện điều chỉnh theo yêu cầu của cơ quan kiểm toán.
Một trong những nội dung được chú ý trong báo cáo năm nay là các sai phạm liên quan đến việc thu ngân sách và chi tiêu tại Đại học Quốc gia Malaysia. Kết quả kiểm toán cho thấy một thỏa thuận hợp tác mà trường đại học này ký kết không nhận được sự chấp thuận của Bộ Tài chính theo quy định của Hiến pháp. Trường cũng không có thẩm quyền hợp pháp để thu các khoản phí liên quan từ sinh viên. Nhiều khoản chi tiêu bất thường và không tuân thủ quy định tài chính cũng đã được phát hiện thông qua hoạt động kiểm toán.
Báo cáo cũng chỉ ra những vấn đề nghiêm trọng tại một số doanh nghiệp. Đơn cử như Tổng Công ty Bảo hiểm Nhà ở Malaysia được xác định không có khả năng tiếp tục hoạt động khi tình hình tài chính yếu kém đến mức không thể đáp ứng các nghĩa vụ tài chính, trong khi tài sản không đủ để trang trải các khoản nợ phải trả.
Bên cạnh đó, nhiều sai phạm khác đã được nêu sau khi tiến hành kiểm toán đối với Công ty Đầu tư Bất động sản Pelaburan Hartanah Berhad. Các cuộc kiểm toán hiệu quả hoạt động đối với những chương trình có tác động lớn đến cộng đồng như Chương trình nghiên cứu, phát triển, thương mại hóa và đổi mới hay Dự án phát triển kỹ thuật số cũng cho thấy những hạn chế trong công tác tuân thủ và kiểm soát nội bộ tại các tổ chức, doanh nghiệp nhà nước.
Tăng cường giám sát và công khai kết quả kiểm toán
Cuối tháng 02 vừa qua, báo cáo kiểm toán đã được trình lên Quốc hội Malaysia. Đáng chú ý, lần đầu tiên báo cáo đã công bố các phát hiện từ hệ thống Tự kiểm toán điện tử mới được các tiểu bang đưa vào ứng dụng. Tất cả 273 vấn đề mới phát sinh đã được công khai trên Cổng thông tin trực tuyến của Tổng Kiểm toán nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc giám sát liên tục, đồng thời hỗ trợ theo dõi hoạt động của các Bộ, ban, ngành, cơ quan và doanh nghiệp liên quan.
Cũng trong tháng 02, Tổng Kiểm toán cùng Tổng Thư ký Bộ Tài chính đã đồng chủ trì cuộc họp của Ủy ban Hành động về các sai phạm nghiêm trọng để thảo luận về những vấn đề được phát hiện, theo quyền hạn mở rộng trong Luật Kiểm toán năm 1957. Theo luật này, quyền hạn của Tổng Kiểm toán Malaysia đã được mở rộng để kiểm toán nhiều tổ chức và doanh nghiệp hơn, bao gồm cả các công ty được nhận bảo lãnh tài chính của Chính phủ.
Tính đến ngày 01/11/2024, đã có 1.856 tổ chức, doanh nghiệp được kiểm toán và công bố kết quả kiểm toán theo Luật Kiểm toán sửa đổi. Trong số 852 tổ chức cấp Liên bang được kiểm toán, có 4 công ty hoạt động không phù hợp với mục tiêu thành lập ban đầu; 13 công ty thuộc Bộ Tài chính không trả cổ tức cho các cổ đông theo quy định mặc dù vẫn hoạt động tốt và có lãi.
Ngoài ra, 9 doanh nghiệp bị chỉ trích vì không đảm bảo được khả năng hoạt động liên tục và thường xuyên phải yêu cầu nhận trợ cấp từ Liên bang. Ngay cả khi được Chính phủ hỗ trợ tài chính, các doanh nghiệp này vẫn phải đối mặt với những thách thức kéo dài. Báo cáo cũng cho biết có tới 208 công ty đang trong quá trình thanh lý, giải thể.
Theo đánh giá của cơ quan kiểm toán, các tổ chức và doanh nghiệp này cần được giám sát chặt chẽ hơn, đồng thời kết quả kiểm toán cần được công khai kịp thời để tăng cường trách nhiệm giải trình.
Việc công khai kết quả kiểm toán trong thời gian qua cũng mang lại những hiệu quả rõ rệt. Từ năm 2024 đến tháng 12/2025, việc công bố kết quả kiểm toán đã giúp Chính phủ Malaysia thu hồi tổng cộng 316,68 triệu Ringgit Malaysia (khoảng hơn 80 triệu USD). Trong đó, 221,52 triệu Ringgit (khoảng 57 triệu USD) được thu từ các cơ quan Liên bang, bao gồm tiền phạt, tiền thuê bất động sản, tiền thuê mặt bằng, văn phòng và nhiều khoản thu thuế, phí khác.
Tổng Kiểm toán Datuk Seri Wan Suraya Wan Mohd Radzi khuyến nghị các cơ quan Liên bang và tiểu bang cần tăng cường giám sát, thường xuyên theo dõi tất cả các vấn đề đã được cơ quan kiểm toán công khai, đồng thời sớm xây dựng các kế hoạch khắc phục kịp thời nhằm hạn chế tối đa những khoản thất thoát ngân sách./.
(Theo The Nation và lkan.audit.gov.my)
