Nigeria: Thất thoát ngân sách tại Đại học MOUAU

Hàng loạt sai phạm nghiêm trọng

Trong báo cáo trình Quốc hội, Tổng Kiểm toán Liên bang Nigeria đã chỉ rõ 32 trường hợp không tuân thủ các quy định của pháp luật về tài chính tại Đại học Nông nghiệp Michael Okpara Umudike. Tổng số tiền bị chi cho các khoản thanh toán sai trái, chi tiêu bất hợp pháp lên tới 6,5 tỷ naira; trong đó có 578 triệu naira tiền thuế chưa được nộp cho Chính phủ Liên bang theo quy định.

Mặc dù chưa có sự phê duyệt của Bộ Tài chính, Đại học MOUAU đã thực hiện nhiều khoản thanh toán sai quy định, sai mục đích và hiện chưa thực hiện biện pháp nào để thu hồi.

Theo kết luận kiểm toán, chỉ riêng các khoản thanh toán mờ ám đã chiếm tới 5,9 tỷ naira, bao gồm việc ký kết các hợp đồng có giá trị vượt quá mức quy định, thực hiện thanh toán dù không được cấp có thẩm quyền phê duyệt, cùng nhiều hành vi gian lận trong các kế hoạch mua sắm. Đáng chú ý, một số dự án dù không được triển khai trên thực tế vẫn được thanh toán từ ngân sách của nhà trường.

Báo cáo cũng dẫn chứng nhiều trường hợp vi phạm nghiêm trọng Luật Mua sắm công. Cụ thể, hơn 2 tỷ naira đã bị thanh toán cho các hợp đồng vi phạm quy định pháp luật; 1,2 tỷ naira bị chi tiêu ngoài kế hoạch đã được phê duyệt. Bên cạnh đó, kiểm toán viên phát hiện các khoản thanh toán thừa cho cựu lãnh đạo của trường với danh nghĩa trợ cấp thôi việc; chi phí mua quà cho nhân viên không được phê duyệt nhưng vẫn được chi trả; kinh phí cho một số dự án dù không được thực hiện vẫn được thanh toán đầy đủ.

Một nội dung đáng chú ý khác là việc Đại học MOUAU đã bỏ qua các quy trình đấu thầu theo quy định để thực hiện 267 khoản thanh toán với tổng số tiền 275 triệu naira. Các khoản thanh toán này được thực hiện dưới hình thức tạm ứng từ tháng 9/2020 đến tháng 8/2022 cho các hoạt động mua sắm và nhiều dịch vụ khác. Tất cả 267 khoản thanh toán đều vượt quá mức quy định hiện hành, dẫn đến hậu quả Chính phủ Liên bang thất thu ít nhất 37 triệu naira tiền thuế.

Văn phòng Tổng Kiểm toán lên án một số lãnh đạo của Đại học MOUAU đã lợi dụng chức quyền để lạm dụng tài sản, trang thiết bị của Đại học. Các hợp đồng lớn bị cố tình chia nhỏ thành nhiều hợp đồng nhỏ nhằm né tránh quy định của Luật mua sắm công, từ đó trục lợi cá nhân. Ngoài ra, nhiều chuyến đi nước ngoài của lãnh đạo nhà trường bị phát hiện không được phê duyệt từ trước, nhưng vẫn sử dụng ngân sách và tiêu tốn những khoản tiền không nhỏ.

Kiểm toán viên cũng phát hiện 230 khoản thanh toán với tổng trị giá 242,5 triệu naira được chi cho nhiều công ty dịch vụ nhưng không có biên lai, chứng từ hoặc giấy chứng nhận hoàn thành công việc. Hình thức biển thủ ngân sách công tương tự đã được xác minh là diễn ra trong nhiều năm tại cơ sở giáo dục này, cho thấy các sai phạm không mang tính nhất thời mà có dấu hiệu kéo dài.

Chậm trễ thu hồi ngân sách bị chi sai

Không chỉ dừng ở việc chỉ ra các khoản chi sai, báo cáo của Tổng Kiểm toán Liên bang còn đi sâu phân tích những vi phạm và điểm yếu trong công tác kiểm soát nội bộ của Đại học MOUAU. Theo đó, các hành vi của Ban lãnh đạo nhà trường đã vi phạm các điều khoản của Đạo luật Tài chính năm 2009, Hiến pháp Nigeria, cùng nhiều thông tư do Chính phủ Liên bang, Ủy ban Lương, Thu nhập và Tiền công quốc gia và Văn phòng Chính phủ ban hành. MOUAU đã nhiều lần trì hoãn khi được yêu cầu giải trình, phản hồi và làm rõ các phát hiện nghiêm trọng của kiểm toán viên.

Đại học MOUAU bị chỉ trích không cung cấp được bằng chứng hợp lệ liên quan đến nhiều chuyến công tác nước ngoài. Nhà trường không trình được giấy chứng nhận tham dự hội nghị, hội thảo hay chương trình công tác, khiến kiểm toán viên gặp khó khăn trong việc xác thực tính hợp lệ, tính xác thực và tính chính xác của các khoản thanh toán phục vụ những chuyến đi nước ngoài tốn kém. Điều này đã vi phạm một thông tư năm 2019, trong đó quy định rằng tất cả các chuyến công tác nước ngoài sử dụng ngân sách phải được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt và phải được cung cấp bằng chứng, tài liệu đầy đủ.

Qua kiểm tra thực tế, kiểm toán viên nhận định tình trạng thanh toán cho các công việc không được thực hiện là một vấn đề nan giải tại Đại học MOUAU. Hàng loạt hợp đồng, dự án chưa triển khai hoặc không hoàn thành vẫn được thanh toán từ ngân sách của Đại học, phản ánh sự yếu kém và lỏng lẻo trong công tác giám sát, quản lý tài chính công. Đối với phần lớn các khoản thanh toán đã được chi trả, MOUAU không cung cấp được bằng chứng về thông tin chi tiết của người thụ hưởng cũng như các thông tin liên quan khác theo yêu cầu.

Tổng Kiểm toán Liên bang bày tỏ mối quan ngại sâu sắc trước thực trạng các khoản tiền bị chi sai vẫn chưa được thu hồi. Báo cáo cho thấy Ban lãnh đạo Đại học không có những nỗ lực đáng kể nhằm khắc phục các sai phạm đã được chỉ ra, cũng chưa có động thái tích cực để thu hồi những khoản ngân sách bị thất thoát. Sự chậm trễ này làm gia tăng nguy cơ thất thoát kéo dài, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính trong các cơ sở giáo dục công lập./.

(Theo Premium Times và Allafrica)