Đây là thông tin được cho biết tại Hội nghị “Phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh” do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND tỉnh Lai Châu tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp với trực tuyến ngày 24/4.
Hội nghị tập trung thảo luận ba nhóm nội dung trọng tâm gồm: phát triển nông nghiệp hàng hóa và dược liệu theo hướng kinh tế xanh; nâng cao chuỗi giá trị các sản phẩm chủ lực thông qua vùng nguyên liệu, chế biến sâu, logistics, truy xuất nguồn gốc và thương hiệu; tăng cường liên kết, thu hút đầu tư giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân.
Với điều kiện tự nhiên ưu đãi, cảnh quan đặc sắc và bản sắc văn hóa đa dạng, nông nghiệp Lai Châu có tiềm năng lớn. Nếu được đầu tư, khai thác hiệu quả, địa phương sẽ phát triển thêm nhiều sản phẩm nông nghiệp, dược liệu xanh có giá trị cao, đóng góp tích cực cho tăng trưởng kinh tế - xã hội.
Ông Hà Quang Trung - Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu
Ông Nguyễn Thành Đồng - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lai Châu cho biết, địa phương có nhiều lợi thế để phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh.
Với diện tích trên 9.000km², địa hình đa dạng, hơn 500.000ha rừng và 16.000 ha mặt nước, Lai Châu hình thành nhiều tiểu vùng khí hậu, phù hợp phát triển các sản phẩm đặc hữu như chè, lúa đặc sản, thủy sản nước lạnh và dược liệu dưới tán rừng.
“Hiện toàn tỉnh có khoảng 23.070ha dược liệu, với nhiều loài giá trị như sâm Lai Châu, bảy lá một hoa, đảng sâm, đương quy, quế, thảo quả, sa nhân…” - ông Đồng cho biết.
Giai đoạn 2026-2030, Lai Châu định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, tuần hoàn, đa giá trị, ít phát thải, với trọng tâm tích tụ đất đai, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và phát triển chuỗi giá trị. Tỉnh đặt mục tiêu mở rộng các vùng chè, lúa, cây ăn quả, chăn nuôi, thủy sản; phát triển mạnh mắc ca, quế và dược liệu, đặc biệt là sâm Lai Châu gắn với chỉ dẫn địa lý.
Chia sẻ về định hướng phát triển kinh tế rừng theo hướng tích hợp đa giá trị, ông Nguyễn Văn Diện - Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, cùng với các tỉnh miền núi phía Bắc, Lai Châu có khí hậu đặc trưng vùng núi cao Tây Bắc, ngày nóng đêm lạnh, ít chịu ảnh hưởng của bão, rất thuận lợi để phát triển cây ăn quả, rau hoa và đặc biệt là cây dược liệu.
Dẫn chứng là cây sâm Lai Châu - sản phẩm được ví như “quốc bảo” trồng dưới tán rừng đang mang lại giá trị kinh tế lớn cho tỉnh. Sâm Lai Châu được đánh giá là dược liệu quý, có tiềm năng trở thành ngành hàng chiến lược của địa phương.
Theo các chuyên gia, những năm gần đây, sâm Lai Châu ngày càng được quan tâm trong các chương trình phát triển của Trung ương và địa phương. Sản phẩm đã được công nhận nhãn hiệu chứng nhận, cấp bằng bảo hộ giống cây trồng và mở rộng hợp tác quốc tế với Hàn Quốc, Nhật Bản.
Trồng sâm dưới tán rừng giúp tăng giá trị rừng mà không phá rừng, tạo việc làm tại chỗ, hạn chế di cư lao động, nên được xem là giải pháp “giữ rừng bằng kinh tế”.
Tuy nhiên, diện tích trồng còn nhỏ, sản lượng thấp, chưa đáp ứng nhu cầu thị trường, gây khó khăn cho chế biến sâu và xây dựng thương hiệu.
Đặc biệt, không chỉ có sâm, hiện dưới tán rừng còn được phát triển nhiều cây dược liệu cho giá trị kinh tế cao.
Dư địa thị trường còn rất lớn khi nhu cầu nguyên liệu y học trong nước mới đáp ứng khoảng 25%, quy mô khoảng 400 triệu USD/năm. Thị trường dược liệu và sản phẩm từ sâm toàn cầu đạt 230 tỷ USD năm 2021 và dự báo tăng lên 430 tỷ USD vào năm 2028.
Tại hội nghị, đại diện Công ty Cổ phần dược phẩm Bảo Minh cho biết, doanh nghiệp đặt mục tiêu phát triển 8.000ha vùng nguyên liệu và đưa sản phẩm lên 8.000 điểm bán trên toàn quốc. Ngoài kênh truyền thống, công ty sẽ đẩy mạnh thương mại điện tử, livestream bán hàng và mô hình “farm to customer”, đưa nông sản trực tiếp từ nông dân tới người tiêu dùng trong thời gian ngắn.
Để thu hút doanh nghiệp đầu tư dài hạn, đại diện doanh nghiệp đề nghị địa phương tiếp tục cải thiện hạ tầng logistics, kho sấy và bảo quản sau thu hoạch nhằm giảm thất thoát chất lượng nông sản khi vận chuyển.
Kết luận tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị cho rằng nông nghiệp hàng hóa và dược liệu dưới tán rừng sẽ là hai lĩnh vực có dư địa lớn để tạo động lực tăng trưởng mới cho các địa phương có rừng, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong thời gian tới.
“Cần xác định rất rõ yêu cầu không phát triển theo chiều rộng, không chạy theo số lượng, không làm dàn trải, mà phải tập trung vào những sản phẩm có lợi thế nổi trội, có thị trường và có khả năng tổ chức thành chuỗi giá trị bền vững để mang lại giá trị kinh tế cao, đồng thời gắn với bảo vệ rừng
Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị
Nếu tổ chức tốt các vùng sản xuất tập trung, xây dựng chuỗi liên kết và mở rộng thị trường, nông nghiệp sẽ không chỉ tạo ra sản lượng mà còn tạo giá trị gia tăng và thu nhập bền vững hơn cho người dân.
Đồng thời, cần tổ chức lại sản xuất theo tiểu vùng sinh thái, xây dựng chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp - hợp tác xã - nông dân, lấy chế biến, bảo quản và xây dựng thương hiệu làm khâu đột phá. Việc phát triển nông nghiệp phải đi đôi với bảo vệ tài nguyên đất, nước, rừng và môi trường, hướng tới nền nông nghiệp xanh, bền vững, tạo sinh kế ổn định và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.
Trong khuôn khổ chương trình, nhiều biên bản ghi nhớ hợp tác đã được ký kết giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và đối tác nhằm thúc đẩy phát triển vùng nguyên liệu, chuyển giao công nghệ, liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, dược liệu./.
