Nghị quyết 79 và vai trò của Kiểm toán nhà nước

Trong bối cảnh đó, việc nhìn nhận và đánh giá vai trò của các thiết chế bảo đảm kỷ cương, minh bạch và hiệu quả trong sử dụng nguồn lực công trở nên đặc biệt cần thiết. Một trong những thiết chế giữ vị trí then chốt chính là Kiểm toán nhà nước. Sự ra đời của Nghị quyết 79 không chỉ đặt ra yêu cầu mới đối với kinh tế nhà nước, mà còn mở ra một không gian vận hành mới, trong đó vai trò của Kiểm toán nhà nước cần được nhận thức đầy đủ hơn, toàn diện hơn và ở tầm chiến lược.

Nghị quyết 79 và cách tiếp cận toàn diện hơn về kinh tế nhà nước

Một điểm đáng chú ý của Nghị quyết 79 là cách tiếp cận kinh tế nhà nước theo nghĩa rộng và toàn diện hơn. Kinh tế nhà nước không chỉ được nhìn nhận thông qua doanh nghiệp nhà nước, mà còn bao gồm các tổ chức tín dụng nhà nước, hệ thống tài sản công, đất đai, tài nguyên, cùng các đơn vị sự nghiệp công lập và những nguồn lực do Nhà nước đại diện chủ sở hữu.

Cách tiếp cận này phản ánh một nhận thức ngày càng rõ ràng rằng kinh tế nhà nước gắn liền với việc quản lý, sử dụng và bảo toàn các nguồn lực quốc gia. Hiệu quả của kinh tế nhà nước vì vậy không chỉ được đo bằng kết quả sản xuất - kinh doanh của một số doanh nghiệp, mà còn được thể hiện ở chất lượng quản trị, mức độ minh bạch và kỷ luật trong phân bổ, sử dụng nguồn lực công trên phạm vi toàn bộ nền kinh tế.

Khi phạm vi và nội hàm của kinh tế nhà nước được nhìn nhận theo hướng bao quát như vậy, yêu cầu đối với các thiết chế giám sát, kiểm tra và bảo đảm kỷ cương tài chính - tài sản công cũng trở nên cao hơn. Điều này tạo ra một bối cảnh mới, trong đó Kiểm toán nhà nước không chỉ thực hiện chức năng truyền thống, mà còn có điều kiện phát huy vai trò sâu rộng hơn trong việc bảo vệ và nâng cao giá trị của nguồn lực quốc gia.

Những điểm mới, tiến bộ của Nghị quyết 79 - nền tảng cho việc nâng cao vai trò Kiểm toán nhà nước

Nghị quyết 79 thể hiện nhiều điểm mới mang tính tiến bộ, đặc biệt trong tư duy tiếp cận và định hướng phát triển kinh tế nhà nước. Những điểm mới này đồng thời tạo ra nền tảng quan trọng cho việc nâng cao vai trò của Kiểm toán nhà nước trong giai đoạn tới.

Trước hết, Nghị quyết nhấn mạnh hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước như một thước đo trung tâm. Thay vì tiếp cận kinh tế nhà nước theo logic quy mô hay bao trùm, Nghị quyết đặt trọng tâm vào hiệu quả, hiệu suất và đóng góp thực chất cho phát triển kinh tế - xã hội. Đây là sự chuyển biến quan trọng về tư duy, phù hợp với yêu cầu của nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Cách tiếp cận này mở ra không gian để Kiểm toán nhà nước phát huy vai trò không chỉ trong việc kiểm tra tính tuân thủ pháp luật, mà còn trong việc đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn lực công. Kiểm toán, theo đó, không dừng lại ở việc xác định đúng - sai về thủ tục, mà hướng tới việc trả lời những câu hỏi quan trọng hơn: nguồn lực nhà nước có được sử dụng tiết kiệm hay không, có tạo ra giá trị gia tăng cho xã hội hay không, và có đáp ứng được các mục tiêu phát triển đã đặt ra hay không.

Thứ hai, Nghị quyết 79 đặt yêu cầu chống thất thoát, lãng phí nguồn lực nhà nước ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển. Thất thoát và lãng phí không chỉ được nhìn nhận như những hiện tượng cá biệt, mà là những lực cản mang tính hệ thống đối với sự phát triển bền vững. Việc nhấn mạnh trách nhiệm trong quản lý, sử dụng tài sản công cho thấy quyết tâm chính trị trong việc khắc phục những tồn tại kéo dài trong lĩnh vực này.

Trong bối cảnh đó, Kiểm toán nhà nước có lợi thế đặc thù trong việc phát hiện sớm, cảnh báo sớm và phòng ngừa các rủi ro về thất thoát, lãng phí. Thông qua các cuộc kiểm toán chuyên đề, kiểm toán hoạt động và kiểm toán hiệu quả, Kiểm toán nhà nước có thể góp phần quan trọng vào việc ngăn chặn lãng phí ngay từ khâu thiết kế và thực thi chính sách, thay vì chỉ xử lý hậu quả khi sai phạm đã xảy ra.

Thứ ba, Nghị quyết 79 đề cao yêu cầu quản trị hiện đại, minh bạch và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Minh bạch tài chính, trách nhiệm giải trình và chuẩn mực quản trị được coi là những điều kiện không thể thiếu để kinh tế nhà nước phát triển bền vững và hội nhập thành công. Đây không chỉ là yêu cầu đối với doanh nghiệp nhà nước, mà còn là yêu cầu chung đối với toàn bộ hệ thống quản lý và sử dụng nguồn lực công.

Trong bối cảnh đó, Kiểm toán nhà nước được đặt vào vai trò của một thiết chế hỗ trợ quản trị hiện đại. Kiểm toán không đối lập với phát triển, mà ngược lại, là một trong những điều kiện quan trọng để phát triển diễn ra lành mạnh, bền vững và có kỷ cương.

Vai trò của Kiểm toán nhà nước trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 79

Từ những định hướng nêu trên, có thể thấy vai trò của Kiểm toán nhà nước trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 79 cần được nhìn nhận ở tầm chiến lược, với ít nhất ba phương diện nổi bật.

Trước hết, Kiểm toán nhà nước là thiết chế bảo vệ kỷ luật sử dụng nguồn lực quốc gia. Khi kinh tế nhà nước giữ vai trò quan trọng trong việc ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, kỷ luật tài chính và kỷ luật tài sản công trở thành yếu tố sống còn. Thông qua hoạt động kiểm toán độc lập, khách quan, Kiểm toán nhà nước góp phần bảo đảm rằng các nguồn lực do Nhà nước đại diện chủ sở hữu được quản lý và sử dụng đúng mục đích, đúng pháp luật và có hiệu quả.

Thứ hai, Kiểm toán nhà nước là công cụ quan trọng trong việc tăng cường minh bạch và củng cố niềm tin xã hội. Nghị quyết 79 nhấn mạnh yêu cầu bình đẳng, cạnh tranh lành mạnh giữa các thành phần kinh tế. Để điều đó trở thành hiện thực, cần có niềm tin của xã hội và thị trường vào cách Nhà nước sử dụng và quản lý nguồn lực của mình. Các báo cáo kiểm toán, với tính độc lập và khách quan, góp phần cung cấp thông tin xác thực, qua đó nâng cao tính minh bạch và củng cố niềm tin của công chúng.

Thứ ba, Kiểm toán nhà nước cần được nhìn nhận như một đối tác của quản trị hiện đại, không chỉ là cơ quan kiểm tra, phát hiện sai phạm. Trong bối cảnh yêu cầu phát triển ngày càng cao, vai trò của Kiểm toán nhà nước có xu hướng chuyển dịch từ hậu kiểm sang phòng ngừa, từ kiểm tra tuân thủ sang đánh giá hiệu quả và quản trị rủi ro. Sự chuyển dịch này phù hợp với tinh thần cải cách quản trị mà Nghị quyết 79 đặt ra, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng quản lý và sử dụng nguồn lực công.

Cơ hội để nâng tầm vai trò của Kiểm toán nhà nước

Nghị quyết 79 không chỉ đặt ra những yêu cầu mới đối với phát triển kinh tế nhà nước, mà còn mở ra cơ hội để nâng tầm vai trò của Kiểm toán nhà nước trong hệ thống các thiết chế bảo vệ nguồn lực quốc gia. Trong bối cảnh đó, Kiểm toán nhà nước không chỉ là cơ quan kiểm tra tài chính, mà là một thiết chế bảo vệ kỷ luật, hiệu quả và giá trị công - những nền tảng không thể thiếu của một nền kinh tế phát triển lành mạnh và bền vững.

Việc phát huy đầy đủ vai trò này sẽ góp phần quan trọng vào việc hiện thực hóa các mục tiêu mà Nghị quyết 79 đã đề ra, đồng thời củng cố niềm tin của xã hội vào quá trình quản lý, sử dụng nguồn lực quốc gia trong giai đoạn phát triển mới của đất nước./.