Những điều cử tri cần lưu ý khi đi bầu cử

Để thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ công dân, mỗi cử tri cần nắm rõ thời gian, quy trình bỏ phiếu, cách ghi phiếu bầu cũng như các quy định liên quan nhằm bảo đảm lá phiếu hợp lệ và đúng quy định pháp luật.

Quy định về tổ chức bỏ phiếu sớm trong bầu cử

Theo Hội đồng Bầu cử quốc gia, trong một số trường hợp đặc thù như cử tri đang thực hiện nhiệm vụ trên biển, tại hải đảo hoặc các điều kiện đặc biệt khác, việc tổ chức bỏ phiếu sớm có thể được triển khai nhằm bảo đảm quyền bầu cử của công dân. Khi có nhu cầu tổ chức bỏ phiếu sớm, Ủy ban bầu cử cấp tỉnh phải có văn bản báo cáo và xin ý kiến chấp thuận của Hội đồng Bầu cử quốc gia trước khi thực hiện.

Sau khi có văn bản đồng ý của Hội đồng Bầu cử quốc gia, chính quyền địa phương cùng các tổ chức phụ trách bầu cử tại địa bàn tổ chức bỏ phiếu sớm cần khẩn trương xây dựng kế hoạch, phương án triển khai cụ thể.

Đồng thời, công tác thông tin, tuyên truyền về bầu cử phải được tăng cường nhằm bảo đảm cử tri nắm rõ thời gian, địa điểm và quy trình bỏ phiếu theo quy định của pháp luật.

Các Tổ bầu cử có trách nhiệm thông báo kịp thời cho cử tri thuộc khu vực bỏ phiếu sớm về ngày bầu cử, địa điểm bỏ phiếu và thời gian tiến hành bỏ phiếu. Việc thông tin được thực hiện thông qua các hình thức như niêm yết công khai, phát thanh hoặc các phương tiện thông tin đại chúng tại địa phương để bảo đảm cử tri tiếp cận đầy đủ thông tin.

Bên cạnh đó, các tổ chức phụ trách bầu cử cần rà soát toàn bộ các công việc chuẩn bị trước, trong và sau ngày bầu cử, bảo đảm mọi khâu được thực hiện đúng tiến độ và đúng quy định của pháp luật. Thời gian bỏ phiếu, nguyên tắc và trình tự bỏ phiếu đối với khu vực bỏ phiếu sớm được thực hiện theo quy định của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, hướng dẫn của Hội đồng Bầu cử quốc gia cùng các quy định tại Thông tư số 21/2025/TT-BNV của Bộ Nội vụ.

Đối với công tác kiểm phiếu và bảo quản hòm phiếu tại khu vực bỏ phiếu sớm, ngay sau khi cuộc bầu cử kết thúc trong ngày bỏ phiếu sớm, Tổ bầu cử phải tiến hành kiểm phiếu và lập biên bản kết quả kiểm phiếu, sau đó niêm phong theo đúng quy định pháp luật.

Biên bản kiểm phiếu tại khu vực bỏ phiếu sớm sau khi được niêm phong phải được Tổ bầu cử gửi tới Ban bầu cử tương ứng, Ủy ban nhân dân và Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã chậm nhất trong thời hạn 3 ngày kể từ ngày tổ chức bỏ phiếu sớm.

Trong trường hợp đặc biệt như địa bàn cách trở, thiên tai, hỏa hoạn hoặc dịch bệnh khiến việc chuyển giao biên bản kiểm phiếu không thể thực hiện đúng thời hạn nêu trên, Tổ bầu cử có thể gửi muộn hơn. Tuy nhiên, chậm nhất đến ngày 18/3/2026 các biên bản này phải được chuyển đến các cơ quan liên quan để phục vụ việc tổng hợp kết quả chung của đơn vị bầu cử.

Sau khi hoàn tất việc kiểm phiếu và lập biên bản, Tổ bầu cử tại khu vực bỏ phiếu sớm phải niêm phong toàn bộ phiếu bầu, đặt vào hòm phiếu và thực hiện niêm phong hòm phiếu với chữ ký của Tổ trưởng và Thư ký Tổ bầu cử. Hòm phiếu sau đó được gửi đến Ủy ban nhân dân cấp xã để quản lý theo quy định.

Bỏ phiếu bầu cử từ 7 giờ sáng đến 7 giờ tối cùng ngày

Hội đồng Bầu cử quốc gia nêu rõ, vào ngày bầu cử, việc bỏ phiếu được bắt đầu và kết thúc theo quy định.

Trong ngày bầu cử đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định, công bố, việc bỏ phiếu sẽ được bắt đầu từ 07 giờ sáng và thực hiện liên tục cho đến 07 giờ tối cùng ngày. Tùy tình hình địa phương, Tổ bầu cử có thể quyết định cho bắt đầu việc bỏ phiếu sớm hơn nhưng không được trước 05 giờ sáng hoặc kết thúc muộn hơn nhưng không được quá 09 giờ tối cùng ngày.

Trường hợp gần đến giờ kết thúc việc bỏ phiếu theo quy định mà vẫn còn cử tri chưa thực hiện xong việc bỏ phiếu thì Tổ bầu cử có trách nhiệm thông báo đến các cử tri còn ở trong khu vực phòng bỏ phiếu về việc chuẩn bị kết thúc thời gian bỏ phiếu và đề nghị cử tri khẩn trương hoàn thành việc bỏ phiếu. Tổ bầu cử thực hiện việc đóng hòm phiếu vào đúng thời gian đã quy định, không phụ thuộc vào việc cử tri đã bỏ phiếu hết hay chưa.

Việc bỏ phiếu phải được tiến hành liên tục. Trong trường hợp có sự kiện bất ngờ làm gián đoạn việc bỏ phiếu thì Tổ bầu cử phải lập tức niêm phong hòm phiếu, tài liệu liên quan trực tiếp đến cuộc bầu cử, kịp thời báo cáo cho Ban bầu cử, đồng thời phải có những biện pháp cần thiết để việc bỏ phiếu được tiếp tục.

Trường hợp chưa hết thời gian bỏ phiếu theo quy định mà đã có 100% người trong danh sách cử tri tại khu vực bỏ phiếu đã tham gia bỏ phiếu thì Tổ bầu cử cũng không được tuyên bố kết thúc cuộc bỏ phiếu và tiến hành kiểm phiếu trước thời điểm 07 giờ tối cùng ngày.

Do đó, về nguyên tắc, các Tổ bầu cử, thành viên các Tổ bầu cử có thể vận động, tuyên truyền để cử tri tích cực tham gia bỏ phiếu, thực hiện quyền bầu cử của mình nhưng không được thúc giục, ép buộc cử tri phải đi bỏ phiếu sớm để kết thúc sớm việc bỏ phiếu.

Thế nào là phiếu bầu cử hợp lệ?

Theo Hội đồng Bầu cử quốc gia, phiếu bầu cử hợp lệ là phiếu phải đáp ứng tất cả các yêu cầu: Phiếu do Tổ bầu cử phát ra và có dấu của Tổ bầu cử; phiếu bầu đủ số lượng đại biểu hoặc bầu ít hơn số lượng đại biểu được bầu đã ấn định cho đơn vị bầu cử; phiếu không ghi thêm tên người ngoài danh sách những người ứng cử hoặc phiếu không có ghi thêm nội dung khác.

Thành viên Tổ bầu cử hướng dẫn cụ thể cử tri cách thức bỏ phiếu để bảo đảm phiếu bầu cử hợp lệ.

Theo các hướng dẫn tại Thông tư số 21/2025/TT-BNV của Bộ Nội vụ và hướng dẫn của Hội đồng Bầu cử quốc gia, nếu cử tri không tín nhiệm người ứng cử nào (không bầu cho người có tên trong phiếu bầu cử) thì gạch ngang cả họ và tên người ứng cử đó (gạch đè lên cả hàng chữ họ và tên người ứng cử); không được khoanh tròn; không được đánh dấu trên phiếu bầu; không được viết thêm, không được ghi thêm tên người ngoài danh sách ứng cử vào phiếu bầu; không bầu (không để lại) quá số đại biểu được ấn định trong phiếu bầu; không gạch tất cả người ứng cử trong phiếu bầu; không để nguyên phiếu bầu (không gạch bất kỳ tên người ứng cử nào) đối với phiếu bầu có số dư người ứng cử.

Trường hợp phiếu bầu gạch chéo, gạch xiên, gạch dọc hoặc gạch ngang nhưng gạch hết tất cả hàng chữ họ và tên của người ứng cử thì được tính là phiếu không bầu cho ứng cử viên đó. Trường hợp cử tri không gạch cả hàng chữ họ và tên (chỉ gạch họ hoặc gạch tên đệm hoặc tên) của người ứng cử hoặc chỉ khoanh tròn, gạch dưới, gạch trên hàng chữ họ và tên của người ứng cử thì phiếu đó vẫn được tính là phiếu bầu cho người ứng cử đó.

Trường hợp trong phiếu bầu cử mà người ứng cử vừa có tên khai sinh, vừa có tên thường gọi hoặc có chức vị, pháp danh, pháp hiệu theo tôn giáo, nếu cử tri chỉ gạch một dòng họ và tên khai sinh hoặc họ và tên thường gọi (chỉ gạch một dòng họ và tên khai sinh hoặc chức vị, pháp danh, pháp hiệu đối với chức sắc tôn giáo) thì phiếu bầu đó được tính là phiếu không bầu cho người ứng cử đó.