Xuất khẩu gỗ lần đầu vượt mốc 17 tỷ USD với nhiều dấu ấn
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NNMT), trong tháng cuối cùng của năm 2025, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt gần 1,7 tỷ USD, qua đó, đưa xuất khẩu cả năm đạt 17,3 tỷ USD, tăng gần 6% so với năm 2024. Xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế trong nhóm 5 quốc gia hàng đầu thế giới. Đây cũng được xếp là mặt hàng xuất khẩu trọng điểm của Việt Nam trong nhiều năm qua và có tỷ lệ nội địa hóa cao.
Từ chỗ là ngành hàng chịu nhiều rủi ro nhất khi Mỹ ban hành mức thuế quan hồi tháng 4/2025, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ Việt đã nỗ lực vượt khó, duy trì mức tăng trưởng cao tại thị trường trọng điểm này. Cụ thể, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ sang thị trường Mỹ đạt 9,46 tỷ USD, tăng 4,4% so với năm 2024 và đây vẫn là thị trường xuất khẩu gỗ lớn nhất, chiếm 55% tổng giá trị xuất khẩu gỗ của Việt Nam đi tất cả các thị trường.
Trong năm qua, xuất khẩu ngành gỗ còn có những điểm sáng tích cực từ thị trường, khi các doanh nghiệp xuất khẩu đang nỗ lực chuyển hướng sang thị trường tiềm năng khác để giảm thiểu rủi ro. Điều này thể hiện rõ qua những con số, khi tốc độ tăng trưởng tại thị trường Mỹ chậm lại và có xu hướng thu hẹp hơn trước. Thay vào đó, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ sang thị trường Nhật Bản tăng trưởng mạnh trên 23%, qua đó, đưa giá trị xuất khẩu sang thị trường này lần đầu vượt mốc 2 tỷ USD.
Với kết quả này, Nhật Bản đã vượt qua Trung Quốc trở thành thị trường tiêu thụ lớn thứ 2 của ngành gỗ Việt Nam. Trong khi đó, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ sang Trung Quốc vẫn tăng nhẹ và đạt 2,086 tỷ USD. Đây là năm thứ 2 liên tiếp, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ sang Trung Quốc đạt trên 2 tỷ USD.
“Ba thị trường Mỹ, Nhật Bản và Trung Quốc chiếm tới gần 80% tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ trong năm 2025. Điều đó cho thấy, sản phẩm gỗ Việt vẫn có chỗ đứng vững chắc tại các thị trường lớn”, ông Ngô Sỹ Hoài - Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam - cho biết.
Cũng theo ông Hoài, kết quả này cho thấy sự vai trò quản lý, điều hành chính sách linh hoạt của Nhà nước, cũng như sự năng động, sáng tạo của chính các doanh nghiệp để biến “nguy” thành "cơ". Ngành gỗ đã ngược dòng để trở thành điểm sáng trong bức tranh xuất khẩu, đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế của đất nước.
Linh hoạt, thích ứng trong bối cảnh đầy biến động
Bước sang năm 2026, ngành gỗ được dự báo vẫn phải đối diện với những khó khăn, thách thức khó lường như tình hình thế giới còn bất ổn; chính sách thuế quan và các chính sách bảo hộ vẫn chưa được giải quyết; chi phí logistics tăng…
Tuy nhiên, với kinh nghiệm giải quyết và những bài học được rút ra, các doanh nghiệp ngành gỗ sẵn sàng đối diện và quyết tâm thực hiện mục tiêu tăng trưởng đề ra. Đơn cử, theo ông Ngô Sỹ Hoài, ứng phó với yếu tố bất lợi như sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các quốc gia xuất khẩu gỗ như Malaysia, Indonesia…, các doanh nghiệp xuất khẩu đã coi đây là động lực thôi thúc đổi mới mẫu mã, nâng cao chất lượng, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Thị trường đồ nội thất toàn cầu hiện đạt khoảng 405 tỷ USD mỗi năm, trong đó nhu cầu nhập khẩu gỗ và sản phẩm gỗ chiếm tới 230 tỷ USD. Với kim ngạch xuất khẩu 17,3 tỷ USD, tương đương khoảng 7% thị phần toàn cầu, ngành gỗ Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để vươn lên mạnh mẽ.
Đại diện một doanh nghiệp trong lĩnh vực xuất khẩu gỗ cho biết, những rào cản về thuế quan và phi thuế quan là thực tế không thể thay đổi. Điều quan trọng là các doanh nghiệp phải tìm cách thích ứng và hạn chế tối đa thiệt hại do tác động này gây ra. Đơn cử như để ứng phó với chính sách thuế quan của Mỹ, các doanh nghiệp cần tăng sử dụng nguyên liệu gỗ Mỹ trong sản xuất. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường; đồng thời nâng cấp sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế.
“Về cơ bản, Mỹ không có lợi thế để sản xuất gỗ và nội thất nên vẫn sẽ phải tiếp tục nhập khẩu. Điều cốt lõi là các doanh nghiệp phải có giải pháp để thích ứng nhanh, biến thách thức thành cơ hội, trong đó, vấn đề cốt lõi là đảm bảo tiêu chuẩn, chất lượng sản phẩm” - đại diện doanh nghiệp cho biết.
Trong khi đó, xuất khẩu ngành gỗ cũng được trợ lực từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) và các đối tác quan hệ toàn diện của Việt Nam. Hiện nay, Việt Nam đã ký kết và đang đàm phán 19 FTA, mở ra cánh cửa thương mại giữa Việt Nam với các quốc gia. Ngoài ra, Việt Nam có quan hệ chính thức với 189/193 quốc gia và vùng lãnh thổ… Điều này tạo thuận lợi rất cho doanh nghiệp Việt trong việc mở rộng thị trường xuất khẩu.
Về lâu dài, các doanh nghiệp gỗ Việt Nam cần thay đổi mô hình tăng trưởng, cũng như cách tiếp cận thị trường. Chuyên gia tài chính Vũ Văn Thức cho biết, thời gian qua, một số doanh nghiệp đã chú trọng đến cạnh tranh bằng chất lượng, bằng thương hiệu hơn là bằng giá rẻ. Có doanh nghiệp chủ động tập trung vào phân khúc rất khó tính, như các dự án hạng sang tại nhiều quốc gia... Đây là những doanh nghiệp đủ sức vượt qua các rào cản thương mại.
Đồng thời, trong bối cảnh có nhiều rủi ro như hiện nay, doanh nghiệp cũng cần chú trọng hơn vào thị trường nội địa, bởi sức mua ngày càng lớn, đặc biệt là với các sản phẩm có mẫu mã đẹp, chất lượng tốt, giá cả phù hợp với người dân trong nước.
Từ góc độ cơ quan quản lý nhà nước, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ NNMT) cho biết, để đạt được mục tiêu xuất khẩu 25 tỷ USD năm 2030, toàn ngành xác định tập trung vào ba trụ cột chính: Nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng thương hiệu đồ gỗ quốc gia và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Trong đó, phát triển chuỗi cung ứng xanh, bền vững, gắn với chất lượng và tính linh hoạt được xem là nền tảng giúp ngành gỗ Việt Nam nâng cao vị thế trên bản đồ thương mại toàn cầu.
Hiện, Bộ NNMT đang xây dựng lộ trình triển khai hệ thống mã số vùng trồng rừng trên phạm vi toàn quốc, dự kiến bắt đầu từ năm 2026. Cùng với đó, các giải pháp số hóa, truy xuất nguồn gốc gỗ tiếp tục được thúc đẩy nhằm bảo đảm tính hợp pháp của nguyên liệu - đây là một trong những vấn đề nhiều quốc gia rất quan tâm và doanh nghiệp xuất khẩu phải nỗ lực để đáp ứng yêu cầu của thị trường./.
